Zoeken

Afgelopen donderdag was het alweer 10 jaar geleden da de voetbalwereld werd opgeschrikt door het Bosman-arrest. Het Bosman-arrest betekende dat spelers van binnen de Europese Unie voortaan transfervrij waren wanneer hun arbeidscontract met de club afliep. Econoom Roy Jadi schreef zeven jaar geleden een afstudeerscriptie met als probleemstelling: "Wat is het effect van het Bosman-arrest op de arbeidsmarkt voor Nederlandse profvoetballers?" Nu ben ik zelf geen econoom, maar ik heb toch een poging gewaagd de scriptie samen te vatten. Hieronder volgt in grote lijnen het betoog van de heer Jadi. Eigendomsrechten ''Het Bosman-arrest heeft een verplaatsing van eigendomsrechten tot gevolg. De voetbalcapaciteiten van de voetballer verhuizen van de clubs naar de spelers. In theorie heeft dit geen gevolgen voor de allocatie van de spelers doordat zij dezelfde afweging maken die de clubs voorheen maakten. Allocatie zal zodanig plaatsvinden dat spelers daar gaan spelen waar hun marginale opbrengst het hoogste is. Het enige gevolg, is dat de welvaartsverdeling tussen spelers en clubs verandert. Verwacht wordt dat de spelers meer gaan verdienen ten koste van de clubs. Dit blijkt in werkelijkheid ook zo te zijn, getuige de grote salarisstijging waar het Nederlandse Voetbal sinds het Bosman-arrest mee is geconfronteerd.'' De Messersmith-decision ''In 1976 werd de macht van de honkbalclubs in de Major League Baseball door de arbitragecommissie danig beperkt. In dat jaar spande werper Andy Messersmith een arbitragezaak aan tegen zijn club. Inzet was de interpretatie van de clubs dat zij het recht hadden om spelers tot in het oneindige te ''reserveren''. Messersmith beweerde dat deze clausule gold voor een seizoen na afloop van het contract. De clubs redeneerden echter dat deze optie een onderdeel was van het contract zelf. Wanneer het contract van een speler automatisch met een jaar werd verlengd, zou de club wederom het recht hebben om dit contract met een jaar te verlengen. De arbitragecommissie stelde echter Messersmith in het gelijk.'' ''Voortaan waren spelers wiens contract afliep en vervolgens een jaar waren gereserveerd door de club, transfervrij. Hoewel er wel de voorwaarde aan was verbonden dat de speler al tenminste zes seizoenen bij een profclub onder contract had gestaan, vertoont het afschaffen van de ''reserve-clause'' een opvallende gelijkenis met het Bosman-arrest. De onderzoekservaring die hiermee is opgedaan is zeer bruikbaar voor onderzoek naar de gevolgen van het Bosman-arrest. Zo noemen Sanderson & Siegfried de ervaring die in Noord-Amerika is opgedaan met transfervrije spelers in de professionele sport een "useful laboratory for the European situation that is about to unfold." De Messersmith-decision kan dus gezien worden als een precedent voor het Bosman-arrest.''

''Er worden vergelijkingen getrokken tussen beide situaties en de gevolgen van de beide uitspraken. Evenals in de Amerikaanse situatie zullen clubs in Nederland trachten om langjarige contracten met spelers af te sluiten. Er valt dus zowel een toename van de gemiddelde contractduur als van het aantal langjarige contracten te verwachten. De situatie in Europa verschilt echter op een aantal belangrijke punten van de Amerikaanse. Zo is het voor Nederlandse spelers zeker niet ongebruikelijk om in het buitenland te voetballen, iets dat voor Amerikaanse MLB-honkballers veel minder belangrijk is. In Europa kent men echter veschillende culturen, belastingklimaten, levensstandaarden. Dit gevoegd bij het feit dat sinds het Bosman-arrest er geen beperkingen meer zijn aan het maximaal aantal op te stellen EU-spelers bij een club, maakt dat het arrest in Europa van meer invloed is dan de Messersmith-decision in de VS. Een aanzienlijk deel van de spelers die jaarlijks vanaf een Nederlandse club verhuizen, zoeken hun heil in het buitenland.'' Grote clubs ''Een van de grootste angsten die leefden na het Bosman-arrest, was dat de competities nu in nog grotere mate door de zogenaamde ''grote'' clubs gedomineerd zouden worden. Nu was in Nederland toch al sprake van drie traditionele ''topclubs'' (Ajax, Feyenoord en PSV), terwijl de andere ploegen nauwelijks een reële kans hadden om kampioen te worden. Hier lijkt ook na het Bosman-arrest geen verandering te komen. Ook wanneer gekeken wordt naar de spreiding van de puntenaantallen en de doelsaldi in de hoogste afdeling is (nog) geen sterke invloed van het arrest te ontdekken.'' Nederlandse jeugdopleiding ''Ook werd de vraag gesteld welke gevolgen het Bosman-arrest heeft voor de omvang en kwaliteit van de instroom van nieuwe voetballers in Nederland. Er kunnen een aantal conclusies getrokken worden. Ten eerste bestaat er de angst dat de jeugdopleidingen in de huidige vorm niet kunnen voortbestaan. Het blijkt dat de clubs hun opleiding in stand kunnen houden mits men er in slaagt om een deel van de opleidingskosten op enigerlei wijze op de spelers te verhalen. Door het Bosman-arrest hebben de opleidingen namelijk meer het karakter van specifieke training gekregen, zodat de clubs minder bereid zullen zijn om voor de opleiding te betalen. Er moet dus een mogelijkheid worden gevonden om te zorgen dat de loonkosten die de club voor een jeugdspeler maakt, lager zijn dan het marginaal produkt van die zelfde jeugdspeler. Om te voorkomen dat spelers nu vanwege de lagere lonen een andere club proberen te vinden kan bijvoorbeeld worden geprobeerd om sponsors zo ver te krijgen dat zij dit deel van de loonkosten voor hun rekening nemen. Er moet dus in samenwerking met sponsors een fonds worden opgericht waaruit een deel van het salaris van pas doorgebroken spelers kan worden bekostigd.'' ''Daarnaast is gekeken naar de gevolgen die het Bosman-arrest heeft voor het ''bestand'' van jonge voetballers in Nederland. Zo blijkt het dat het deel van de voetballers in Nederland dat valt in de categorie 16 t/m 21 jaar in omvang niet sterk is gewijzigd onder invloed van het Bosman-arrest. De samenstelling is echter wel drastisch gewijzigd. Van deze groep was in het seizoen 1997-98 namelijk nog maar 67% afkomstig uit Nederland. Dit percentage lag voor het Bosman-arrest nog ruim boven de 80%. Uit onderzoek kan echter (nog) niet worden geconcludeerd dat clubs sinds het arrest minder jeugdspelers uit de eigen opleiding in de selectie opnemen. Dit kan komen doordat eventuele gevolgen voor de jeugdopleiding pas op langere termijn zichtbaar zullen worden. Voor spelers die nu doorbreken was de investering ten tijde van het Bosman-arrest al grotendeels gedaan. De kosten waren al gemaakt zodat het arrest op deze investering geen invloed had. Het is niet uitgesloten dat wanneer clubs na het Bosman-arrest zijn gaan bezuinigen op de jeugdopleiding, er over een aantal jaren veel minder spelers uit de eigen opleidingen zullen doorbreken. Clubs zullen dan eerder kiezen voor oudere spelers of voor jonge talenten uit landen waar meer aandacht aan de jeugdopleiding wordt gegeven.'' Heden/verleden Laten we niet vergeten dat deze scriptie alweer zeven jaar oud is. Persoonlijk vind ik de vergelijking van het Bosman-arrest en Messersmith decision boeiend en treffend. Wat betreft de conclussie aangaande de jeugdopleidingen in Nederland zie ik dat dit grotendeels werkelijkheid is geworden.

Voetbal

permalink | plaats reactie |