De Gouden Onafhankelijkheidsbeker
28-2-2006
Het ministerie van VWS schrijft in de notitie Raak de Juiste Snaar dat de jeugdigen onder ons te weinig weten van de Tweede Wereldoorlog. Aldus vatte de Volkskrant dit samen afgelopen maandag. Die klacht keert jaarlijks terug, maar wat weten we nog van de onafhankelijkheidsdag 17 november, die vóór de Tweede Wereldoorlog werd gevierd. Er werden zelfs speciale voetbalwedstrijden voor georganiseerd die dag. Huh? Onafhankelijk van wie dan?
Op die 17e november stond iedereen stil bij het einde van de Franse Tijd in 1813. In 1913 was een speciale eeuwviering, die in Rotterdam werd aangegrepen voor een nieuwe voetbaltraditie: de strijd om de Gouden Onafhankelijkheidsbeker. Tot en met 1964 was dit een terugkerend verschijnsel.
De strijd om de Gouden Onafhankelijkheidsbeker op 4 december 1957
Het was een idee van de Rotterdamse burgemeester
A.R. Zimmerman. Een Rotterdams elftal speelde jaarlijks tegen ''de Rest van Nederland'', later de Bondsploeg genoemd. Deze wedstrijd had een liefdadig karakter. De helft van de opbrengst ging naar goede doelen, die door de Rotterdamse burgemeester werden aangewezen. De rest werd overgemaakt naar het Nederlands Olympisch Comité, dat vooral in het begin die centen waarschijnlijk goed kon gebruiken. Het Comité was op de dag van de eerste wedstrijd voor de Onafhankelijkheidsbeker op 17 november 1913
piepjong - veertien maanden minus zes dagen oud om precies te zijn.
Keer op keer stond een Rotterdamse selectie tegenover een elftal, dat door de voetbalbond werd aangewezen. Die eerste keer in 1913 werd op het oude Sparta-terrein aan de
Prinsenlaan gespeeld. De ''thuisploeg'' won met 3-2. De Rotterdammers mochten de bokaal dus meenemen, die voor een jaar werd opgeborgen in het
Museum Boijmans.
Als de Bondsploeg won, zoals ze in 1914 bijvoorbeeld deed, werd het kleinood tentoongesteld in een openbaar museum in Den Haag. Vanaf 1920 werd niet meer om de originele beker gespeeld, omdat die dat jaar uit Boijmans was gestolen. Vanuit Rotterdam werd meteen daarna een replica afgeleverd.
De laatste keer dat er om die Beker werd gespeeld was op 1 januari 1964
Een klassiek verhaal, dat hoort bij zo''n traditie. Want wat stelt een beker nou voor als die niet minstens één keer is gestolen, omgesmolten of bespuugd? Als het origineel maar toevallig terugkomt (zoals de
gestolen Wereldcup Voetbal in 1966) of goed wordt nagemaakt.
Tot en met 1964 zijn er wel wat jaren overgeslagen: 1919, 1940 tot en met 1944, 1962 en 1963. Dat tijdens de Tweede Wereldoorlog niet werd gespeeld, is nog te begrijpen. Het is moeilijk uit te leggen aan de Duitse bezetters dat er behoefte bestaat aan de herinnering van een vrij Nederland.
Het jaar 1919 werd wellicht overgeslagen vanwege de nasleep van de Eerste Wereldoorlog, de maatschappelijke onrust na de
revolutiepoging van Troelstra en de toen heersende
Spaanse Griep. In de jaren zestig werden waarschijnlijk twee edities overgeslagen door de overvolle agenda van de voetballers, die geen tijd meer hadden zich vrij te maken voor nóg een pot voetbal.
En zo kwam in 1964 een einde aan een traditie, waarbij indirect werd stilgestaan bij de bevrijding van de
Fransen. Zie je wel: aan alles komt een eind. Dat heeft niets te maken met de altijd ongeïnteresseerde jeugd, maar gewoon met de manier hoe iemand omgaat met zijn geschiedenis. En die verandert ook, net als de rest van de wereld.
En de laatste winnende keeper ooit was Eddy Pieters Graafland, hier met de beker en krans. Alle foto''s van de Beeldbank van het Nationaal Archief. Kopen?
Reacties
