Oud-schaatser Ben Blaisse overleden

Hij is net geen 95 geworden: oud-schaatser Ben Blaisse. Zondag 30 april overleed de op 8 mei 1911 geboren Berndt Stephan Blaisse in een verzorgingstehuis in Den Haag. In 1936 was Blaisse één van de acht Nederlandse deelnemers aan de Olympische Winterspelen in Garnisch Partenkirchen: de Spelen waarin het nazi-regime proefdraaide voor de grote propagandastunt in Berlijn. Er zijn nu nog twee Nederlandse deelnemers van 1936 in leven.

Door Marnix Koolhaas

Ben Blaisse groeide op in Amsterdam als zoon van een huisarts. Net als zijn vader roeide hij veel. In 1922 leerde hij schaatsen op de ijsbaan van de Amsterdamsche IJsclub op het Museumplein. Zijn leermeester? Niemand minder dan Jaap Eden, de legendarische Nederlandse schaatser die op datzelfde Museumplein in 1893 de eerste wereldkampioen schaatsen was geworden!

Brabants begin

Met broer Huib en neef Piet deed Ben in 1928 voor het eerst aan een wedstrijd mee. Bij het Brabants kampioenschap in Tilburg werd hij zesde. In de strenge winter van 1928/29 deden de broers in Groningen mee aan het nationale kampioenschap en werden tiende en dertiende. Als jonge talenten mochten de broers een jaar later -op eigen kosten!- met de kernploeg mee naar Davos.

Op voorspraak van KNSB-preses Van Laer mocht het duo meedoen aan de Universiade, die dat jaar ook in Davos werd gehouden. Het studentenkampioenschap werd gewonnen door de Wageningse landbouwstudent Dolf van der Scheer. Ben Blaisse werd vijfde, zijn broer Huib achtste.

Als student natuurkunde besteedde Ben Blaisse relatief weinig tijd aan het schaatsen. 's Winters ging hij met de kernploeg twee weken naar Davos, en verder schaatste hij alleen als er in eigen land ijs lag.

In 1932 debuteerde hij -opnieuw in Davos- op het Europees kampioenschap. Op de 500 meter -zijn beste afstand- kwam hij ten val en eindigde op de overige afstanden in de achterhoede. In 1933 behaalde Blaisse zijn beste prestatie bij een Nederlands kampioenschap. In Heerenveen werd hij achter Dolf van der Scheer, Lou Dijkstra (de vader van Sjoukje) en Jan Langedijk vierde.

De Winterspelen van 1936

Pas in 1936 ging Ben Blaisse zich weer wat actiever op het schaatsen toeleggen. Tot zijn eigen verrassing werd hij bij selectiewedstrijden in Davos uitverkoren om aan de Winterspelen in Garmisch Partenkirchen mee te doen. Blaisse heeft lang getwijfeld of hij wel aan de politiek beladen Spelen mee zou doen. "Uiteindelijk was mijn overweging dat sport en politiek gescheiden dienden te blijven," zo vertelde Blaisse, die als toeschouwer in 1928 de Zomerspelen in Amsterdam had bezocht, me later. "We hebben als sporters bewust geen Hitlergroet gebracht, en ons verder ook overal buiten gehouden."

Blaisse startte bij de Winterspelen alleen op de 500 meter. In 46,9 seconde werd hij 27e. Het was geen grootse prestatie, maar Blaisse was er toch tevreden mee. "Ik beschouwde mezelf niet als een toprijder, en trainde veel te weinig op het ijs. Mijn studie was veel belangrijker voor me, het sporten zag ik vooral als een leuke onderbreking en een manier om gezond te blijven."

Nog vóór het einde van de Spelen keerde Blaisse naar huis terug. Over de ware reden van die voortijdige terugkeer deed Blaisse op zijn oude dag nog een bekentenis. "Ik heb toen gezegd dat het vanwege mijn studie was, en omdat ik niet zo nodig bij de sluitingsceremonie van Hitler hoefde te zijn. Maar de ware reden was dat ik verliefd was. Na terugkeer heb ik mijn verloofde direct ten huwelijk gevraagd."

Ben Blaisse studeerde in Amsterdam af als natuurkundige en werd hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam. Als expert op het gebied van de fysica bij extreem lage temperaturen vergaarde hij internationale roem. Ben Blaisse is zijn hele leven sportief gebleven. Tot op hoge leeftijd roeide en tenniste hij.

De bekende roeier Steven Blaisse was een zoon van Ben''s broer Huib. Deze in 2001 overleden sporter behaalde met Ernst Veenemans in 1964 bij de Zomerspelen in Tokio zilver in de twee zonder stuurman.

Ondanks de hoge leeftijd die Ben Blaisse bereikte was hij niet de laatste overlevende van de Nederlandse ploeg die in 1936 deelnam aan de Winterspelen. Van de acht Nederlandse deelnemers van destijds (vier schaatsers, twee bobsleeërs en een skiër) zijn hardrijder Roelof Koops (96) en de nu 93-jarige skister freule Gratia Schimmelpenninck van der Oye (de eerste Nederlandse vrouw die aan de Winterspelen deelnam, en tevens de dochter van oud-NOC-voorzitter Alphert Schimmelpenninck van der Oye) nog in leven.

Schaatsen

permalink | plaats reactie |

Reacties