Geachte aanwezigen,

6-5-2006

Op vier mei was Eddy Linthorst één van de sprekers op de herdenking bij het Olympisch Stadion. Als wethouder vertegenwoordigde hij stadsdeel Amsterdam Oud Zuid. Hier is de tekst van zijn toespraak.

Namens het Stadsdeel Amsterdam Oud-Zuid heet ik u van harte welkom bij deze herdenking. Op 3 september 1939 werd om 12.30 uur, rondom dit tijdstip dus, bekend dat de Tweede Wereldoorlog was uitgebroken. Op dat moment was er een voetbalwedstrijd gaande tussen DFC en SVV. De wedstrijd ging gewoon door, de hoop bestond dat de oorlog ook dit keer Nederland voorbij zou gaan. Een paar maanden later werd Nederland echter bezet. In 1941 werd de voetbalclub HEDW gedwongen de activiteiten te staken. De toenmalige bestuursleden spraken af: "Ons werk moet voortgezet worden door de jongeren, die deze tijd zullen overleven." Van de ruim 200 leden waren dat er maar ongeveer 30. Ook van de voetbalclub Wilhelmina Vooruit, met wie HEDW later fuseerde, overleefden slechts 49 van de 73 leden de oorlog. Sport en oorlog: in de directe zin zijn er niet zoveel raakvlakken. De leden van HEDW werden vermoord omdat ze jood waren, niet omdat ze sporter waren. Ik heb ook nooit gehoord dat sporters het leven lieten simpelweg omwille van het feit dat ze sporters waren. Eerder het tegendeel: veel dictatoriale regimes hebben de sport gebruikt voor propagandistische doeleinden en doen dat nog. En veel sporters hebben zich dat ook aan laten leunen. In het beste geval heet het dan dat sport verbroedert en de politieke tegenstellingen overbrugt; in het slechtste geval dat sport neutraal is en zich niet in moet laten met de politiek. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zaten er heel veel onderduikers in de catacomben van het Olympisch Stadion, terwijl er boven hun hoofd wielerwedstrijden werden gehouden waarbij er deelnemers waren die een band met een hakenkruis om hun arm droegen. In die zin zijn sporters net gewone mensen. Waarom dan toch een speciale herdenking van gevallen sporters? Bij de Olympische Spelen in 2004 liep bij de openingsceremonie als een van de eerste sporters een meisje, in broek en naar ik mij herinner, met een sluier over het haar, het stadion binnen. Zij vertegenwoordigde Afghanistan, ruim twee jaar na het verdrijven van het Taliban-regime waarin meisjes niet eens naar school mochten, laat staan mochten sporten. Nooit zal ik haar blik vergeten, de mengeling van trots en overweldiging door de massale toejuichingen die haar ten deel vielen. Ze had geen schijn van kans op een medaille, maar "ze ging er voor" zoals dat tegenwoordig heet. Niet voor niets verzamelen wij ons bij het beeld van Prometheus, waarvan de naam betekent: hij die vooruitdenkt. Prometheus is de Griekse mythologische figuur die het vuur stal van de goden en het de mensen gaf om te kunnen overleven. De goden straften hem omdat zij vonden dat het vuur hen alleen toebehoorde. Mythologische verhalen zijn nooit alleen letterlijk bedoeld. Het zijn symbolische vertellingen, bedoeld om ons iets duidelijk te maken over onszelf, over wat ons beweegt. De mens heeft het vuur weten te bemachtigen. Soms verzengt het ons, meestal biedt het ons de warmte, het licht, het vuur waardoor we in leven willen blijven en verder kunnen. Sport staat voor dat vuur, die onuitroeibare veerkracht van de mens. Het handjevol mensen van HEDW dat opnieuw begint na de vernietiging tijdens de Tweede Wereldoorlog, het meisje uit Afghanistan dat meedoet aan de 100 meter hardlopen ook al heeft ze niet kunnen trainen. Sport is het tegenovergestelde van de dood. Wij staan op vier mei stil bij de gevallenen, de doden. Voor zover het de Tweede Wereldoorlog betreft meer en meer de ongekenden, omdat er steeds minder overlevenden zijn. Maar wij staan ook stil bij het hier en nu. De doden van Soedan, Liberia, het voormalig Joegoslavië, Irak, Tsjetsjenië en al die plaatsen waar dood en verderf nog steeds plaatsvindt of nog maar kort geleden is gestopt. Maar telkens weer opnieuw beginnen kinderen en jongvolwassenen met een potje voetbal, een hardloopwedstrijd of andere vormen van krachtmeting die gedurende het spel meedogenloos kunnen lijken, maar uiteindelijk eindigen samen onder de douche, aan de bar of zo maar zittend bij elkaar. En daarom zijn we hier, omdat wij ons realiseren dat sport niet alleen maar een spelletje is, maar een uiting van het vuur dat ons in leven houdt, dat sterker is dan de oorlog en de vernietiging. Wij herdenken de mensen die dat vuur in zich hadden en naast hun sportieve prestaties door dat zelfde vuur boven zichzelf uitstegen. Dat zijn de ware sporthelden.

---

Reacties

Plaats reactie

Naam *
E-mailadres
Website
Bericht *

---