Zoeken

Wout Visser is op dit log een serie begonnen over hoe Feyenoord als eerste Nederlandse club de Europa Cup 1 won. Vorige keer bekeken we de wedstrijden tegen AC Milan.

Hoezo een slecht veld bij FC Vorwärts Berlin? Waar dan? Kom op, gewoon doorspelen. Foto''s Nationaal Archief

Door Wout Visser
Op 26 november 1969 had Feyenoord in de Europacup voor Landskampioenen bekerhouder AC Milan verslagen. Op 4 maart 1970 wachtte de uitwedstrijd tegen zijn volgende tegenstander: FC Vorwärts Berlin, kampioen van de Deutsche Demokratische Republik (DDR) - het voormalige Oost Duitsland.

FC Vorwärts Berlin was een typische ''Oostblok''-ploeg. Voor alle duidelijkheid eerst wat achtergrondinformatie: het Oostblok was de naam voor het communistische Oost-Europa, dat tot 1989 heeft bestaan. Het lag achter het IJzeren Gordijn, de met prikkeldraad en wachttorens afgesloten grens tussen West- en Oost-Europa. Het leven achter deze grens werd helemaal door de Communistische Partij bepaald: werken, wonen, ontspannen, naar school gaan, alles gebeurde volgens haar voorschriften. Van de wieg tot het graf. Het gestuurde leven in landen als de DDR was eenvormig, saai en armoedig. Voor iemand uit het westen was een verblijf in het Oostblok dan ook een grauwe, sombere ervaring.

Ondanks de hulp van Willem van Hanegem bleef het Oost-Duitse speelveld een ramp

De communisten bepaalden ook de manier van voetballen: Oostblok-elftallen moesten het hebben van inzet, lichaamskracht en conditie, want tactisch en technisch waren ze matig. Dit gold ook voor de legerploeg FC Vorwärts Berlin. Overigens had Feyenoord daar in maart 1970 weinig benul van, want coach Ernst Happel had zijn tegenstander vooraf niet kunnen bekijken. De strenge winter had het voetbal in Oost Duitsland maandenlang stilgelegd.

Het veld van het Oost-Berlijnse Walter Ulbricht-stadion was een bevroren ijsvlakte. Op last van scheidsrechter Iury Jones (Wales) was een ''deklaag'' van twee centimeter zand aangebracht. Uitstel of verplaatsing van de wedstrijd was niet aan de orde, want dat beschadigde het prestige van de DDR. In hun eigen land waren de communistische machthebbers sterker dan de UEFA.

Ook in de rust deed het leger er nog van alles aan om het veld ''bespeelbaar'' te maken. Tevergeefs, want ze strooien hier zand en iemand die daarin een sliding maakt heeft overal pijn.

Aangezien het stadion geen lichtinstallatie had (wat in die tijd regelmatig voorkwam), begon Feyenoord om vier uur ''s middags aan zijn kwartfinale. Tegen een onbekende tegenstander, en zonder Coen Moulijn. De ervaren linksbuiten kon met zijn verfijnde techniek op dit veld niet uit de voeten, en stelde zijn plaats vrijwillig beschikbaar. Ernst Happel zette veteraan Cor Veldhoen linksback, en schoof zijn vaste linksachter Theo van Duivenbode naar het middenveld.

FC Vorwärts Berlin bleef op het ijs beter overeind dan Feyenoord. De uitstekende Rotterdamse verdediging, geleid door Rinus Israel, hield de nul tot aan de 69ste minuut. Toen sloeg het onheil twee keer toe. Linksbuiten Jürgen Piepenburg veranderde met zijn hoofd een schot van richting, wat keeper Eddy Treytel kansloos liet. Kort daarna stompte Feyenoord''s rechtsback Piet Romeijn een tegenstander in de maag, en kon vertrekken. Vorwärts zette prompt aan om de voorsprong uit te bouwen, maar het slechte veld hielp niet mee: het bleef 1-0.

Piet Romeijn is van het veld gestuurd en loopt weg samen met Feyenoord-dokter Abarbanel

Na afloop was Feyenoord-arts Max Abarbanel opgelucht dat zijn voetballers ongeschonden uit deze onverantwoorde wedstrijd waren gekomen. Coach Ernst Happel gromde dat hij nog steeds niet wist hoe sterk Vorwärts nu werkelijk was, en zijn DDR-collega Fritz Belger vond de 1-0 te mager voor de return. De UEFA schorste Piet Romeijn voor drie Europese wedstrijden.

Op 18 maart was het Oost-Duitse elftal in Rotterdam. Er is een foto, waarop de spelers Frässdorf en Nöldner een krans leggen bij het oorlogsmonument aan de Coolsingel. Ook dat zal hun partij hebben voorgeschreven.

De kranslegging op de Coolsingel van de Oost-Duitse spelers

De return was voor Feyenoord een moeizaam gebeuren. Spits Ove Kindvall was hopeloos uit vorm. FC Vorwärts Berlin vocht taai terug, waarbij vooral keeper Alfred Zulkowski uitblonk. Pas in de 47ste minuut kon veteraan Coen Moulijn de bal één meter voor het open Vorwärts-doel klaarleggen, waarna Kindvall de 1-0 intikte. Ruim twintig minuten later brachten Willem van Hanegem en Franz Hasil rechterspits Henk Wery in stelling: hij poeierde vanaf de rand van het strafschopgebied raak. Vervolgens werd Moulijn in het Vorwärts-strafschopgebied gehaakt, en miste Kindvall de penalty. En in de 85ste minuut kreeg Rotterdam een hartverlamming, toen Begerads kopbal via de hak van rechtsback Ruud Geels op de Feyenoord-paal belandde. De Rotterdammers zwoegden door, en haalden opgelucht met 2-0 het eindsignaal.

Feyenoord''s halve finale tegen het Poolse Legia Warschau was niet meer dan een verplicht nummer: 0-0 en 2-0. De Rotterdammers hadden gelukkig geloot, want de andere halve finale ging tussen de Europese grootmachten Leeds United en Celtic Glasgow. Hun dubbeltreffen leeft voort als the Battle of Britai. Na zijn overwinning op Leeds dacht Celtic de Europacup 1 binnen te hebben, maar het liep anders. Schotse onderschatting droeg op 6 mei 1970 bij aan Nederlands eerste Europacup voor Landskampioenen.

Tenslotte nog even FC Vorwärts Berlin. In juni 1971 verhuisde de club naar Frankfurt aan de Oder, een andere stad in de DDR. Vanaf dat moment heette het elftal ''Vorwärts Frankfurt''. In het Communistische Oostblok van weleer kwamen dit soort verplaatsingen wel vaker voor.