Zoeken

Jeroen is een groot sportfan en -statisticus. Hij is vooral gek op schaatsen en de Olympische Spelen. Dat eerste uit zich in zijn website (www.skateresults.com) en een (bescheiden) bijdrage aan door de KNSB gepubliceerde werken over de NK schaatsen. Verder werkt hij met diverse Olympische historici/statistici aan een database van Olympische deelnemers en uitslagen, en sinds enkele maanden is hij ook beheerder van de website van de International Society of Olympic Historians (isoh.org). Hieronder staat zijn eerste bijdrage.

Van 6 tot en met 13 augustus vinden in het Zweedse Göteborg de 19e Europese Kampioenschappen atletiek plaats. Na de successen in Helsinki op het WK vorig jaar zullen de Nederlandse atleten weer proberen medailles mee naar huis te nemen. Tot de titelfavorieten behoren krachtpatser Rutger Smith en langeafstandsloopster Lornah Kiplagat, maar ook Karin Ruckstuhl, en Simon Vroemen (zilver in 2002) hebben kansen om het medailletotaal van Nederland bij EK atletiek op te krikken.

In de historie werden er 40 medailles behaald (14 goud, 13 zilver, 13 brons), maar de laatste decennia zijn er maar weinig successen te bejubelen. De afgelopen twee edities won Nederland telkens één medaille: in München 2002 liep Simon Vroemen net het goud mis op de steeple chase, terwijl vier jaar eerder in Boedapest hordenloper Robin Korving de enige in Oranje was met een medaille.

Voor de laatste Nederlandse Europees Kampioen moeten we 24 jaar terug, naar 1982. In het snikhete Athene ging Gerard Nijboer (zie foto) in het oude Panathinaiko-stadion als eerste over de streep bij de marathon, na een korte stop onderweg om zijn veters te strikken. Maar ook de titel van Nijboer was een uitschieter voor de Nederlandse atletiek, want het was destijds de eerste medaille in 3 edities, en het eerste goud sinds de 2.02,8 van Gerda Kraan op de 800 meter in Belgrado 1962. Voor de echte Nederlandse successen op het EK atletiek moeten we terug naar de beginjaren van het evenement, de periode 1934-1950.

Op de allereerste EK atletiek, gehouden in het Italiaanse Turijn, behaalde de Nederlandse sprinter Chris Berger de dubbel. Berger, die eerder dat jaar al met 10,3 het wereldrecord op de 100 meter had geëvenaard, was vooraf favoriet voor de titel op het koningsnummer. In een close finish won hij van Erich Borchmeyer. De speaker riep echter de Duitser uit tot winnaar, tot grote woede van het publiek. Pas na bestudering van de finishfoto kon Berger worden uitgeroepen tot kampioen. Dit was echter pas de volgende dag, want de foto moest op en neer naar Milaan om ontwikkeld te worden. Op de dubbele afstand was er nogmaals goud, een succes voor Nederland dat werd gecompleteerd door het brons van Tinus Osendarp.

Ook hinkstapspringer Wim Peters nam een titel mee uit Italië. Peters, een internationale subtopper had in 1934 al twee Olympische Spelen achter de rug, maar liet de Spelen in Nazi-Duitsland aan zich voorbijgaan. Als een van de weinigen boycotte hij de Olympische Spelen van 1936. In de oorlog zou Peters geruime tijd doorbrengen in de gevangenis.

Dit in tegenstelling tot sprinter Osendarp, die in 1936 op de Spelen twee keer brons won (maar ook een medaille in de estafette vergooide), en ook wel als "snelste blanke" bekend stond. Hij evenaarde de prestaties van Berger in 1938, maar door Osendarp''s oorlogsverleden (hij diende van 1941 tot 1943 bij de Germaanse SS) zijn deze titels in de vergetelheid geraakt. In 1938 werden ook bij de vrouwen op de korte afstanden twee medailles gescoord: een jonge Fanny Koen (20 jaar) wint twee keer brons. Ook Nel van Balen-Blanken kreeg een bronzen medaille uitgereikt op het podium voor het hoogspringen, maar later krijgt ze alsnog een zilveren medaille thuisgestuurd. In de trein naar huis werd de Duitse winnares Dora Ratjen namelijk ontmanteld als man, en moest haar/zijn plak inleveren.

Na de oorlog won Nederland in 1946 (Oslo) en 1950 (Brussel) een totaal van 7 gouden medailles. Vijf hiervan waren voor rekening van Fanny Blankers-Koen, Nederlands beste atlete ooit. In het Noorse Oslo (1946), waar het mannen- en vrouwen-EK voor het eerst samenviel, won ze, na een uitglijder in de halve finales van de 100 meter, goud op de 80 meter horden en de vrouwenestafette samen met Netty Timmer, Martje Adema en Gerda Koudijs. Bij de EK in België herhaalde ze bijna haar viervoudig Olympische triomf van 1948. Ze wint de 100 meter, 200 meter en 80 meter horden, maar liep (na een fotofinish) het goud op de estafette mis.

Maar niet al het goud is van Fanny. Een van haar teamgenoten in de gouden Olympische estafette van 1948, Gerda Koudijs, won in Oslo het verspringen voor twee vrouwen uit de Sovjetunie, dat zich voor het eerst op het EK laat zien. Daarmee werd ze de eerste vrouwelijke Europees Kampioen atletiek voor Nederland. Tenslotte is er nog Wim Slijkhuis, de midden- en langeafstandsloper die in 2003 overleed. In 1946 had hij al zilver veroverd op de 5000 meter, en in Brussel voegde hij een titel op de 1500 meter toe aan zijn prijzenkast.

Vijf mannen en vijf vrouwen uit Nederland mogen (of mochten) zich Europees Kampioen atletiek noemen; wie voegt zich dit jaar bij dit gezelschap?

Foto Nationaal Archief

Atletiek

permalink | ga naar reacties |