Zoeken

Wout Visser koopt een dvd uit Oostenrijk en realiseert zich opeens dat Rinus Israel op gelijke hoogte staat met Anton Geesink en Sjoukje Dijkstra.

Rinus Israel (rechts) met trainer Fadrhonc op 9 november 1970. Foto''s Nationaal Archief

Door Wout Visser

Zojuist kocht ik een DVD met het Oostenrijkse televisieverslag van Feyenoord - Celtic, de Europacup 1-finale van 1970. Het is de laatste Europacup 1-finale in zwart/wit, en haar beeldkwaliteit ligt onder de norm van 2006. Het doet er allemaal weinig toe, want de wedstrijd is prima te volgen.

Zoals bekend won Feyenoord na verlenging met 2-1. Maar daar gaat het nu niet om. De Oostenrijkse commentator tilt in zijn verslag één speler boven alle andere uit: de hervorragende aanvoerder van Feyenoord, Rinus Israel. Dat is volgens mij nog zwak uitgedrukt, wanneer je de volgende dingen bedenkt.

Celtics handelsmerk in die tijd was stormachtig en onophoudelijk aanvallen. Op die manier overspeelden de Schotten in de Europacup 1-finale van 1967 de beruchte catenaccio-verdediging van Inter Milan.

In de openingsfase van de finale uit 1970 werd Feyenoord door de Schotten teruggedrongen, maar raakte niet in paniek. Zijn verdediging, geleid door Israel, stond als een huis.

In de 29ste minuut, toen de druk afzwakte, scoorde Celtic toch. Dat gebeurde uit een vrije trap net buiten het strafschopgebied, waarbij de scheidsrechter het uitzicht van keeper Eddy Pieters Graafland lichtelijk belemmerde.

Drie minuten later scoorde Israel tegen. Met een lepe, onhoudbare kopbal in de verre hoek. "Daar ben je aanvoerder voor", sloeg de Nederlandse televisiecommentator Herman Kuiphof de spijker op zijn kop.

Rinus Israel trekt zijn voetbalschoenen aan
Feyenoord-keeper Eddy Pieters Graafland was in 1970 al op zijn retour, en stond normaliter reserve achter Eddy Treytel. Maar in deze belangrijke finale durfde coach Ernst Happel de onervaren Treytel niet op te stellen. Hij gaf de voorkeur aan een 80%-keeper, die in ieder geval stabiel en betrouwbaar was. En die ontbrekende twintig procent moest Israel invullen. Dat ging hem voortreffelijk af, bijvoorbeeld toen hij vroeg in de tweede verlenging Eddy PG in een hachelijke spelsituatie op de doellijn bijstond.

Na Feyenoords gelijkmaker werd de wedstrijd evenwichtiger. De Rotterdammers konden hun veldoverwicht (nog) niet in doelpunten uitdrukken, en Celtic had zijn energie grotendeels verbruikt. In deze fase, bijna negentig minuten lang, heerste Israel onverbiddelijk in zijn verdediging. Hij speelde soeverein, met een formidabel spelinzicht, en maakte in deze hele wedstrijd geen enkele overtreding.

Het kroonstuk volgde in de 116e minuut. Met een magistrale lange pass vanaf het middenveld vond Israel het gaatje in de Schotse verdediging. Spits Ove Kindvall nam aan, en scoorde met een lob. Waarmee Feyenoords en Nederlands eerste Europacup binnen was. Kindvalls doelpunt krijgt extra glans door de voortreffelijke toepassing van de voordeelregel, die een opzichtige strafschoprijpe handsbal van een wanhopige Celtic-verdediger ophief.

Daarom had die Oostenrijkse commentator dus gelijk.

Nu wil ik de Europa Cup even vasthouden
Het begin van Rinus

Al in 1964 hoorde voetbalminnend Nederland van Israel, toen hij met het Amsterdamse DWS (Door Wilskracht Sterk) kampioen van Nederland werd. Israel speelde met aanvoerder Daan Schrijvers centraal in de verdediging. Ook in het volgende seizoen deed DWS het goed: tweede in de competitie achter Feyenoord, en de club werd pas in de kwartfinale van de Europacup 1 uitgeschakeld door het Hongaarse Vasas Györ.

In 1966 verkaste Israel voor een recordbedrag van 450 duizend gulden naar Feyenoord, waarmee hij in 1970 de Europacup 1 en de Wereldbeker won. In die gouden jaren vormde ''IJzeren'' Rinus met voorstopper Theo ''de Tank'' Laseroms een formidabel centraal verdedigingsblok. Dat duo dankte zijn internationale bekendheid beslist niet alleen aan hard spel, al was dat wel een van hun kenmerken. De klassieke libero Israel stuurde de verdediging met zijn meesterlijke spelinzicht, en Laseroms knapte veel vuil werk op.

Israel met DWS tegen Vasos Gyor in 1965
In 1972, op zijn 30ste, kreeg Israel problemen met zijn knieën. Hij miste wedstrijden, en raakte op zijn retour. Desondanks was hij in de aanloop naar het WK 1974 serieus in beeld als centrale verdediger van Oranje. In de belangrijke oefenwedstrijd tegen Argentinië in Amsterdam (26 mei, uitslag 4-1) vormde hij samen met PSV''er Pleun Strik de centrale Oranje-verdediging. Dit al wat oudere duo bleek een serieuze optie, maar Rinus Michels koos toch voor Haan-Rijsbergen. Het waarom van deze keuze heeft Michels in zijn graf meegenomen, want in Oranjes finale tegen West Duitsland werd pijnlijk duidelijk dat middenvelder Arie Haan geen verdediger was. Israel mocht in West Duitsland slechts drie keer invallen.

Na dit WK voelde hij zich niet te groot om zijn carrière bij PEC Zwolle af te bouwen. Daarna werd hij trainer, waarmee hij bij FC Den Bosch goed werk deed. Hij werkte in binnen- en buitenland, onder andere als assistent van Dick Advocaat bij Oranje op het WK 1994. Tegenwoordig is hij scout bij Feyenoord.

Rinus als mens

De menselijke kant van deze wereldverdediger mag ook nog verteld worden. Israel komt uit Amsterdam Noord. Voor de niet-Amsterdammers onder u: dit stadsdeel ligt boven het IJ, en leefde in Israels jonge dagen van de scheepswerven. Haar bevolking was stijf-socialistisch, ook Israel heeft naar eigen zeggen zijn hele leven op de PvdA gestemd. Wat voor een goed verdienende profvoetballer opmerkelijk is.

Op Zwolse schouders
"Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg", was het motto. Zo bleef Israel zijn leven lang trouw aan zijn amateurclub DWV, óók in zijn grote jaren bij Feyenoord. Iedere glamour was hem vreemd, en ook met Public Relations heeft hij nooit veel opgehad. Hij sprak de voetbaltaal, zoals eind jaren tachtig. Feyenoorder Ruud Heus gaf toen op de training een mislukte pass, waarna trainer Israel informeerde of hij "met zijn poten in het vriesvak had gezeten".

In 1971 was Israel bij Ajax in beeld om Velibor Vasovic op te volgen. Het ging niet door, want Ajax'' uitstraling was niet de zijne. Of kwam het door zijn fatsoen? Israel stond er namelijk om bekend dat hij netjes zijn contracten uitdiende, óók als een andere club tussentijds meer geld bood. Een man een man, een woord een woord. De grote toewijding aan zijn voetbalcarrière gold ook zijn huwelijk: Israel is nog altijd getrouwd met zijn eerste vrouw, en publiciteit over buitenechtelijke avonturen is bij hem nooit voorgekomen.

Voetbal is een teamsport, en Israel is de eerste om dat toe te geven. Niettemin staat zijn spel in de Europacup 1-finale tegen Celtic op eenzame hoogte. Dezelfde hoogte als Anton Geesinks gouden judopartij tegen Kaminaga, op de Olympische Spelen van 1964. Of van Sjoukje Dijkstras gouden Kür op de Olympische Winterspelen uit hetzelfde jaar. Het zijn allemaal kroonjuwelen uit de geschiedenis van de Nederlandse sport.