"We gaan met zijn allen naar de Kuip" - Het Legioen van Feyenoord

De supporters van Feyenoord zijn zo trouw dat de Kuip altijd vol zit. Met behulp van de bezoekcijfers vanaf de opening van 1937 gaan we dit eens onderzoeken.

Het Feyenoord-legioen staat bekend als hondstrouw. Zoals Paul Onkenhout van de Volkskrant vorige maand schreef in zijn rubriek De Twaalfde Man: ''Als Feyenoord (...) op de twaalfde plaats staat (...) zal de Kuip op zondagmiddagen nog steeds volstromen.''

Natuurlijk is een Feyenoorder trouw aan zijn club, maar of die keer op keer naar de Kuip komt, is een tweede. Aan de hand van zestig jaar aan bezoekersaantallen van De Kuip - 1937 tot en met 1997 - zien we iets heel anders. I

n een serie artikelen duiken we heel diep in de psyche van de supporters van Feyenoord. We doen dat door de ogen van Bert Heesakker, van 1908 tot 1995 een clubman in hart en nieren. Met heel veel foto''s en oude filmbeelden. 

 Op 27 februari 1938 was in de Kuip de interland Nederland-België (7-2). Het Polygoon Holland Nieuws maakte er een verslag van. Het zijn op internet de oudste filmbeelden vanuit de Kuip. Kijken! Foto Nationaal Archief

 
Eerst nog een mededeling van de feestcommissie. Deze artikelenserie is gebaseerd op ruim tien jaar onderzoek, dat begon in 1995 met mijn scriptie over Feyenoord tijdens de Tweede Wereldoorlog (geschreven aan de Universiteit van Amsterdam), en via vele gesprekken, archiefonderzoeken en artikelen hier eindigt. Omdat het nogal een lap tekst is, wordt de serie over verschillende dagen verspreid. 

Twee bizarre voorvallen 

In april 1997 was ik krap een half jaar afgestudeerd en wilde eens weten of Bert Heesakker nog leefde. In mijn scriptie speelde hij namelijk een belangrijke rol en dus wilde ik die graag aan hem geven. Toen ik zijn zoon Ted had gevonden, vertelde hij dat de ''oude'' Heesakker op 26 april 1995 was overleden. Ik was stomverbaasd.

Die sterfdag was niet alleen op mijn 26e verjaardag, maar vooral exact de dag waarop ik voor het eerst op het idee kwam om mijn afstudeer­scriptie te schri­jven over Feye­noord. Daarvoor had ik nog niet eens overwogen om een sporthistorisch onderwerp te kiezen. Sterker: ik wist niet eens dat sportgeschiedenis bestond.

Als ik er nu op terugkijk, lijkt het wel alsof Heesakker mij meteen na zijn dood een estafettestokje in de hand had geduwd. Want wie mijn scriptie leest, zal merken dat deze grotendeels op Bert Heesakker steunt, op wat hij in al die decennia heeft nagelaten aan informatie in het clubblad De Feyenoorder. Door zijn ogen had ik naar het Feyenoord van de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw gekeken. En deze maand werd het verhaal nog vreemder.

Afgelopen zondag belde ik voor de eerste keer sinds jaren met Ted Heesakker en kreeg zijn zoon aan de lijn. Ik vroeg naar zijn vader omdat ik wilde weten hoe het met hem ging na al die tijd. "Ik heb een vervelende mededeling voor u", was het antwoord. "Mijn vader is gisteren overleden."

Opnieuw was ik met stomheid geslagen. Het moet al een jaar of vijf geleden zijn geweest dat ik met Ted Heesakker had gesproken en precies op de dag dat ik dat weer eens wilde, bleek hij net te zijn overleden. Het lijkt wel een onzichtbaar lijntje tussen mij en een zojuist overleden telg van de familie Heesakker.

Hoe dan ook: aan de hand van de statistieken van Bert Heesakker lopen we de komende dagen door bijna zeventig jaar geschiedenis van de Kuip.

 Ted of L.A.H. Heesakker dus is de belangrijkste bron van deze artikelserie. Vanaf de oprichting van Feyenoord in 1908 tot aan zijn dood in 1995 heeft hij vele clubfuncties bekleed. Voor de meeste mensen is hij echter een onbekende naam uit de Feyenoord-geschiedenis. Toch is er een straat naar hem is vernoemd in de schaduw van de Kuip.

Hees de cententeller

De oude Heesakker werd geboren op 16 juli 1895. Dertien jaar later was hij zijdelings betrokken bij de op­rich­ting van Feyenoord - toen nog Wilhelmina gehe­ten. Hij wilde meteen al lid worden, maar dat mocht niet van zijn moeder. In 1917 was hij blijkbaar oud genoeg en sloot hij zich aan bij de club.

Meteen werd hij opge­nomen in het bestuur en werd in de jaren twin­tig penningmeester. Dat deed hij zo goed en nauwkeu­rig dat hij volgens de overlevering nooit een thuis­wedstrijd gezien zou hebben, omdat hij alle centen, stuivers en dubbel­tjes telde om de opbreng­sten te controleren. En daarmee was hij pas klaar als de scheidsrech­ter de wed­strijd had beëin­digd.

In 1924 - dus al na zeven jaar! - werd hij Lid van Verdienste en was daarmee de vijfde Feyenoorder die dit overkwam. Niet dat hij daarna op zijn lauweren ging rusten - integendeel. Wel trad hij uit het bestuur, omdat het werk op de voorgrond hem niet lag. In plaats daarvan nam Hees clubblad De Feyenoorder onder zijn hoede en maakte dit tot één van de beste verenigingsbla­den van het land. Het was vooral gevuld met de resultaten van de vele elftallen die Feyenoord rijk was.

 En zo zag het clubblad De Feyenoorder eruit. Dit nummer is in 1936 nadat Feyenoord net kampioen was geworden. De illustratie is gemaakt door Henk Das, die hieronder nog opduikt op een foto. En weer dank aan Willem Cupedo.

Hees de statisticus

De hoofdredacteur stond bekend als een perfect statisticus. Op elk moment kon hem gevraagd worden wat de ver­rich­tingen waren geweest van, pak hem beet, het vierde elftal tussen 1928 en 1956 en niet lang daarna volgde een schriftelijke uitdraai met de gespeelde wedstrijden, de doel­punten voor en tegen, het aantal behaalde punten en tot slot het gemiddelde per wed­strijd. Deze waslijs­ten vormden een vast onderdeel van De Feyenoorder en zijn nu nog een enorme infor­matiebron voor onderzoekers en andere liefhebbers.

Zijn artikelen ondertekende hij doorgaans met L.A.H. of ''Red.'' (redac­tie) en onderscheidden zich door een kriti­sche en eerlijke bena­de­ring. Hees was uitzonderlijk spor­tief en eerlijk in zijn artikelen en dat gold zelfs voor de Klassiekers tegen Ajax.

''Een groot genoe­gen deed het ons te kunnen constateren'', analyseer­de hij de met 4-0 verloren wedstrijd tegen de Amsterdam­mers van 11 november 1934, ''dat ook deze strijd was zoals hij steeds ge­weest is tussen Ajax en Feye­noord, n.l. sportief en fair. Bewezen is dat men, al wordt het dan 7-1 of 4-0 in zijn na­deel, behoor­lijk voetbal kan blijven spelen als men maar uitgaat van de sportieve gedachte, dat men staat tegenover elf spelers die eveneens voor hun genoegen hun mooie voetbal­spel beoefenen.''

  De Orgaan-Commissie, zoals dat toen nog heette. V.l.n.r. L.A. Heesakker, clubvoorzitter Cor Kieboom en Henk Das. De laatste schreef maandelijks grappige stukjes onder de naam Nelis Keylaars, waarin hij het clubleven prachtig vastlegde. Ook deze foto is via Willem Cupedo op dit weblog gekomen.

Een elftal dat er met zijn pet naar gooide deed er beter aan het volgende clubblad over te slaan. Zo werd in de jaren dertig een Feyenoord-keeper van een lager elftal belachelijk gemaakt nadat hij in één wedstrijd negen keer de bal uit zijn doel moest halen. Heesakker schreef in het daaropvolgende verslag dat deze doelman ''een uitnodiging had ontvangen om lid te worden van een visclub teneinde zijn viskunst voor de leden te to­nen''.

Heesakker was tot in de jaren zeventig verant­woordelijk voor De Feyenoorder en stond ervoor garant dat deze altijd op de eerste van de maand verscheen. En als Feyenoord kampioen werd of iets anders groots had verricht ook nog eens in extra dik en aantrekkelijk nummer.

Hees verjaagd door Feyenoord-supporters

De geschiedenis is soms wreed. Op 25 septem­ber 1988 werd Heesakker namelijk belaagd door agressieve Feyenoord-supporters, die uit onvrede over de slechte resultaten de eretribune bestormden. Met behulp van zijn zoon Ted ontsnapte hij net op tijd om nooit meer terug te keren in de Kuip. Toen waren er nog maar 11.090 betalende bezoekers in Stadion Feijenoord...

Na tachtig jaar trouw alle wedstrijden te hebben bezocht, kwam hij daarna nooit meer naar een wedstrijd. Eén van de geestelijke archi­tecten van Feyenoord was opgegeten door zijn eigen kinderen, door andere supporters of wie of wat het ook waren.

Thuis ging hij echter verder met zijn statistieken tot hij 97 jaar oud was. Toen kon hij het fysiek niet meer aan om dit werk te doen, en is zijn handschrift bijna onleesbaar. Toen Hee­sakker overleed was dat enkele maanden voor zijn honderdste verjaardag. De voorbereidingen van zijn fami­lie en Unilever, waarvoor hij zijn hele leven heeft gewerkt, voor het eeuwfeest werden afgebroken.

Een dergelijke opsomming van toeschouwersaantallen wekt op het eerste gezicht de indruk dat we te maken hebben met een sta­tistische idioot die bezeten is van zijn club, getalletjes en data. Heesakker zou in dat geval net zo''n cijfergoochelaar zijn als de eerste de beste sportjournalist, maar niets is minder waar. In feite is hij altijd een arts geweest die met veel zorg en toewij­ding de geestelijke en lichamelijke toe­stand van de Kuip, het hart van Rotterdam-Zuid, analyseerde en vastleg­de. Die hartslag van het stadion in Rotterdam-Zuid gaan we in de komende dagen eens rustig analyseren.

De volgende afleveringen

In het volgende deel zien we dat door zijn statistieken is te zien wanneer er bijvoorbeeld koude winters waren en er een Elfstedentocht werd verreden. Ook de impact van de oorlogsjaren is hierin terug te vinden. En Wim Jansen gaat onderuit door een ijsbal.

In de laatste aflevering duiken we serieus in al die cijfers om te onderzoeken hoe trouw de Feyenoord-supporters door dik en dun hun stadion bezochten om hun club te steunen. Had Paul Onkenhout gelijk met zijn opmerking dat de Kuip altijd vol is. Bij deze beloof ik alvast dat Feyenoorders zich soms net zo gedragen als veel katholieken: in hun hart voelen ze heel veel voor hun achtergrond, maar wekelijks naar de kerk gaan, is iets anders. 

En dat alles ter nagedachtenis aan Bert en Ted Heesakker.

Deel twee staat hier en deel drie staat hier.

Overig

permalink | ga naar reacties |

Reacties