Huldiging voor verliezende voetbalclub

1-12-2006

In 1974 werd Oranje gehuldigd na de nederlaag in de WK-finale tegen West-Duitsland. Typisch Nederlands, is sindsdien wel gezegd, omdat we al tevreden waren met een tweede plaats. Maar dat gebeurde ook in Frankrijk, laat Wout Visser zien. Want hij heeft weer iets moois gekocht.

Johnny Rep was bij het Franse Saint Etienne een van de belangrijke spelers. Hier wordt hij opgewacht door vrouw en kind. Foto''s Nationaal Archief
Door Wout Visser

Op 13 mei 1976 werd in Parijs de Association Sportive Saint Etienne gehuldigd. Dat gebeurde op de beroemde Avenue des Champs Elysées, nadat president Giscard d''Estaing dit voetbalelftal in zijn paleis had ontvangen. De avond ervoor had Saint Etienne namelijk zijn Europacup 1-finale tegen Bayern München met 1-0 verloren.

Ja, u leest het goed: verloren. En dat is niet het enige. De Franse stad Saint Etienne ligt ruim 500 kilometer van Parijs, dus is het net alsof FC Twente een feestje viert op het Amsterdamse Museumplein! En het wordt zelfs nog gekker, want de Fransen herinneren zich de Europacup-finale van 1976 beter dan die van 1993 - toen Olympique Marseille als eerste Franse club wèl de grote Europese beker won.

''France Football'', de Franse Voetbal International, heeft er een boek over uitgebracht. Het heet Verts ''76 - l''épopée de l''AS Saint Etienne (''de Groenen ''76 - het epos van AS Saint Etienne''). Het groen overheerst, want Saint Etienne''s lichtgroene shirt was (en is) voor de club net zo kenmerkend als het rood voor Liverpool. 

 

Dit goede Franse boek is met veel mooie foto''s opgesierd. Het omspant de internationale glorietijd van AS Saint Etienne, die van november 1974 tot april 1977 duurde. Het verhaal wordt hoofdzakelijk verteld in twintig interviews met de toenmalige spelers en staf. In zo''n interview wordt het persoonlijke verhaal steeds gevolgd door de antwoorden op een vijftal dezelfde vragen. Eén ervan is: ''Waarom heeft het groene fenomeen uit de jaren zeventig nog niets van zijn glans verloren?'' De meningen hierover lopen uiteen.

We verplaatsen ons in de jaren zeventig. In die tijd dateerde Frankrijk''s laatste voetbalglorie alweer van 1959, toen Stade de Reims zijn Europacup-finale met 2-0 van Real Madrid verloor. Nadien kon het Franse voetbal niet meer aanhaken. De goede individuele kwaliteiten van zijn spelers werden veelal teniet gedaan door onvoldoende teamverband. Verder verliep de voorbereiding op een wedstrijd (te) vaak met de Franse slag.

Bij Saint Etienne werkte het anders. Travail, toujours du travail (Werk, altijd weer werk) was het motto. Trainer Robert Herbin, met zijn blonde Afro-kapsel, werkte het hardst van iedereen. Hij maakte de grote kwaliteiten van zijn spelers ondergeschikt aan het teambelang. Dat vergrootte hun mentale weerbaarheid, een andere erkende zwakte van Franse voetballers.

Saint Etienne''s epos loopt langs Europacup 1-tegenstanders als Hajduk Split, Ruch Chorzow, Bayern München, Dynamo Kiev, PSV en Liverpool. Het groene boek maakt duidelijk, dat deze wedstrijden in het Franse sportbewustzijn dezelfde lading hebben als de mistwedstrijd tussen Ajax en Liverpool bij ons. 

 

De spelers van St. Etienne komen op 13 april 1976 aan in Eindhoven.
Er zijn uit die tijd ook andere verhalen. Zoals dat van Gérard Janvion, aanvallende rechtsback en steunpilaar. Na de begrafenis van zijn moeder, op het Frans-Caraïbische eiland Martinique, vloog Janvion via Frankrijk in één ruk naar de winterse Oekraïne. Daar wachtte Dynamo Kiev. ''Janvion, ik reken op u'', had trainer Herbin gezegd. Saint Etienne verloor met 2-0, en tot op de dag van vandaag heeft Janvion gewetensproblemen over dit overhaaste vertrek bij zijn moeder''s graf.

Ook vermeldenswaardig is Saint Etienne''s tragische terugreis uit Eindhoven, nadat de club zich tegen PSV met 0-0 voor de finale had geplaatst. Op het vliegveld liep een enthousiaste supporter in de draaiende propellor van hun vliegtuig.

De Grote Finale

Saint Etienne''s grote finale van 1976 was tragi-komisch. Heel Frankrijk was groen gekleurd, op een manier die nog nooit was vertoond. Maar trainer Herbin had drie geblesseerde stamspelers, waaronder de gevaarlijke rechterspits Dominique Rocheteau. Hij wist dat daardoor zijn kans op winst tegen Bayern München verkeken was.

Met deze verloren finale eindigde het epos van Saint Etienne. Dat is niet helemaal waar, want in het volgende Europacup 1-seizoen vlamden ''Les Verts nog één keer als vanouds. In twee zinderende kwartfinale-wedstrijden nam Saint Etienne op de meest eervolle manier afscheid van het topvoetbal. Toernooiwinnaar Liverpool bleek sterker: 1-0 voor de Fransen thuis, 1-3 verlies in Engeland. Deze hoogstaande dubbelontmoeting, met (volgens velen) het beste Saint Etienne ooit, is nog altijd een hoogtepunt in de rijke geschiedenis van het Europese voetbal. 

Opnieuw de spelers van St. Etienne in Eindhoven.

In 1977 waren Les Verts aardig op leeftijd, en moest het elftal op verschillende plaatsen worden vernieuwd. Trainer Herbin wilde jonge talenten in zijn beproefde systeem inpassen, maar voorzitter Roger Rocher koos voor dure aankopen. Daarmee werd volgens een geïnterviewde ''de machine kapot gemaakt'' - mede omdat de salarisverschillen binnen het elftal te groot werden.

Zo had het Saint Etienne van 1979 met Rocheteau - Platini - Rep (jawel, uit Nederland) een droomvoorhoede, maar het elftal leed onmiskenbaar aan de Franse ziekte: teveel individualisme. Deze lichtgroenen waren top in Frankrijk, maar braken internationaal geen potten meer. In 1982 trad voorzitter Rocher af, en verdween later vanwege een zwart geld-schandaal in de gevangenis. Zijn clubliefde was te groot geweest.

Wat maakte de Association Sportive Saint Etienne van 1975 tot en met 1977 zo bijzonder? Twintig geïnterviewden geven uiteenlopende antwoorden, dus houd ik me maar bij de feiten.

(1) Het voetbal van Les Verts'' was hoogstaand, met een gelukkige balans tussen collectiviteit en individuele kwaliteit.

(2) Deze goed herkenbare eigen stijl was gebaseerd op hard werken, waarmee de lichtgroenen het publiek aan zich bonden.

(3) Niemand in de club had sterallures.

(4) Iedereen wilde hetzelfde, namelijk goed en sportief voetballen.

(5) Saint Etienne werd uitstekend geleid.

Hoe anders was het Olympique Marseille van 1993 - Frankrijk''s eerste Europacup 1-winnaar, al dan niet dankzij doping. Dit was het bijeengekochte elftal van multimiljonair Bernard Tapie, die permanent oorlog had met Justitie en de Belastingdienst. Misschien is dat wel het verschil: Het grote Saint Etienne droeg bij aan la gloire, de glorie van Frankrijk. Daarmee zetten de Lichtgroenen hun land in vuur en vlam. De herinnering is voor de Fransen net zo sterk als de onze aan het Oranje uit 1974.

---

Reacties

Plaats reactie

Naam *
E-mailadres
Website
Bericht *

---