Zoeken

Law Adam was in de jaren voor de Tweede Wereldoorlog een beroemde Nederlandse voetballer, die veel te jong overleed. Oud-Ajacied Nico Rijnders was ook zo''n speler, die nog voor zijn dertigste stierf. Was zijn dood al dan niet direct de schuld van Ajax? Wout Visser blikt terug.

Welkom in de winkel, die is vernoemd naar Nico Rijnders. Kleurenfoto''s van de site van deze winkel
Door Wout Visser

In de zomer van 1971 verkocht Ajax zijn middenvelder Nico Rijnders aan Club Brugge. Verbazing alom. Nico Rijnders, die zo positief had bijgedragen aan Amsterdams eerste Europacup voor Landskampioenen! Een volwaardige eerste elftalspeler van 24 jaar oud. Geen lastige jongen, geen aankoop-die-niet-doorbrak. En na het successeizoen 1970-71 zat Ajax ook niet in geldnood.

Maar het leven gaat snel. Arie Haan vulde de lege plaats met succes op, en in seizoen 1971-72 werd de herinnering aan Rijnders'' raadselachtige vertrek bedolven onder een lawine van nieuwe Ajaxsuccessen: de Europacup 1, de Wereldbeker, het landskampioenschap en de nationale beker.

Laten we dus maar bij het begin beginnen. Nico Rijnders'' eerste betaalde club was NAC uit Breda, in de regio waar hij was opgegroeid. Dat was in 1967-68, toen Nico twintig jaar was. Na één seizoen werd hij weggeplukt door Go Ahead (zonder Eagles, want dat is pas sinds 1971), in die jaren een fiere subtopper in de Nederlandse Eredivisie. Rijnders kwam voor 150 duizend gulden naar Deventer, om een seizoen later voor 400 duizend gulden aan Ajax te worden verkocht. Dat was voor die tijd een astronomisch bedrag, maar het oog van de meester faalde niet: Rinus Michels ontwikkelde Rijnders tot een middenvelder van internationale klasse, een breker met een aanzienlijk loopvermogen. Ondanks zijn lichte hartritmestoornissen.

Als Ajacied scoorde Rijnders in 1969 tegen NEC, het clubbie van Wout. Het is hem inmiddels vergeven. Zwartwit-foto''s van het Nationaal Archief
De eerste tegenspoed

De voorspoed in Nico Rijnders'' carrière haperde voor het eerst serieus tijdens de Europacup 1-finale van 1971, tussen Ajax en Panathinaikos. In de eerste helft had Rijnders tegen een overmacht aan Griekse middenvelders de benen uit zijn lijf gelopen, en kreeg problemen met zijn hart. Hij moest in de rust door Horst Blankenburg worden vervangen.

Zoals gezegd werd hij kort na deze finale aan Club Brugge verkocht. Daar deed Reinier "Nico" Rijnders (Belgische benaming) het in het seizoen 1971-72 prima. Tot hij op 12 november 1972 tijdens een thuiswedstrijd tegen Club Luik in elkaar zakte: hartstilstand. Hij kon nog gereanimeerd worden, maar zijn carrière in het betaalde voetbal was voorbij. Nico Rijnders was toen 25 jaar.

Rijnders begon een sportwinkel in Knokke-Heist, aan de Belgische kust bij Brugge. De eerlijke en menselijke Ajax-verzorger Salo Muller schrijft in zijn Mijn Ajax: ''Nico was een wat stille jongen, die in het veld heel anders was. Dan werd hij keihard en bleef hij de hele wedstrijd de longen uit zijn lijf lopen. ... Maar toen Brugge zich meldde was hij blij. Bovendien kon hij in België veel geld verdienen.''

Het Nederlands Elftal kwam op 15 januari 1970 aan op Schiphol. Nico Rijnders staat hier met Jaap van Praag (Ajax-voorzitter) en Ruud Krol nog net zichtbaar. Wie de mevrouw is, weet ik niet.
Op weg naar het einde

Muller vertelt over Rijnders'' hartstilstand, en vervolgt: ''Vanuit het ziekenhuis belde hij mij toen op. Het ging langzaam bergafwaarts met hem. Hij werd afgekeurd. "Geen probleem, dan word ik trainer." Ook dat liep fout af. Toen startte hij in België een sportzaak, Nico Rijders Sport. Hij ging failliet. Zijn vrouw liep met zijn beste vriend weg, hij ging drinken en verpauperde. We konden hem helaas niet meer helpen. Ondanks het feit dat mijn vrouw en ik hem niet in de steek lieten. Ook met Barry Hulshoff had hij nog veel contact. Hij was echt ongelukkig. Ik heb Rolink wel eens gevraagd of Nico niets in zijn hoofd had. Of hij geen neurologische of psychische aandoening zou kunnen hebben.''

Het lijkt duidelijk dat Nico Rijnders lichamelijk niet helemaal in orde was. Of, en in hoeverre Ajax'' clubarts John Rolink hieraan heeft bijgedragen, blijft vaag. Doping mag volgens mij niet worden uitgesloten, zeker niet gezien Rijnders'' grootste voetbalkwaliteit: loopvermogen.

Tsja

Deze problematiek werpt ook zijn licht op Rijnders'' raadselachtige verkoop aan Club Brugge. De veronderstelling ligt nu voor de hand: Ajax was geschrokken van zijn uitvallen tegen Panathinaikos, en achtte hem daardoor ongeschikt voor topvoetbal. Temeer omdat het functioneren van Rijnders'' hart niet (meer) te voorspellen was. Zijn verkoopprijs zal waarschijnlijk hoger hebben gelegen dan de aan Go Ahead betaalde 400 duizend gulden, want zo''n zakelijke klus was voorzitter Jaap van Praag wel toevertrouwd. De financiële strop was voor Club Brugge, dat zijn betaalde transfersom na ruim één seizoen in rook zag opgaan - als de Belgische club hier tenminste niet tegen verzekerd was.

Op 16 maart 1976 kreeg de 28-jarige Nico Rijnders zijn definitieve hartaanval. Dertig jaar later leeft hij in België voort in de naam van een winkel voor exclusieve sportartikelen. In Nederland wordt de herinnering nog altijd lichtjes weggemoffeld, want de tragiek van Nico Rijnders verdraagt zich niet met de megasuccessen van het Ajax uit zijn tijd. In dit opzicht geniet de jaren zestig-voetballer Willy Dullens meer medeleven, hoewel zijn lot zeker niet tragischer was dan dat van Nico Rijnders.