De dodelijke kant van duivensport

13-12-2006

Duivensport tijdens een oorlog is vragen om een executie. Het houden van deze vogels tijdens zo''n conflict is namelijk iets van groot militair belang. Dat toont Heim Meijerink aan op de site Postduiven, helden in de Eerste Wereldoorlog. En geloof het of niet, maar tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er liefhebbers van de duivensport geweest, die hun leven hebben gewaagd voor het opzetten van onderduikcircuits voor ... postduiven. Dus niet voor joodse vluchtelingen of communisten, maar voor het verbergen van de beste duiven. Als de Duitsers erachter kwamen, volgde onherroepelijk de kogel.

In Brussel staat dit monument ter ere van de rol van duiven tijdens de Eerste Wereldoorlog (Echt waar!)
Door Jurryt van de Vooren

In 2000 las ik een artikel over de Haarlemse voetbalclub HFC tijdens de Eerste Wereldoorlog. Daarin stond onder meer dat het aantal postduivenverenigingen in die jaren was gedaald van acht naar één. ''Hoe kan dat nou?'', vroeg ik me hardop af in mijn toenmalige wekelijkse rubriek in het NRC Handelsblad. Het antwoord volgde snel.

Marijke den Hollander van de Katholieke Universiteit Leuven schreef bijvoorbeeld: ''Vanwege de vrees voor militaire spionage werd de duivensport verboden. Wie toch met zijn duiven op stap ging riskeerde dat ze in beslag werden genomen.'' Maar tijdens de bezettingsjaren ging dat nog veel verder en liepen houders van duiven het gevaar te worden doodgeschoten als ze werden betrapt. Duiven kunnen boodschappen versturen - vandaar.

Alhoewel ik helaas geen concrete voorbeelden heb, weet ik dat duivenhouders in die oorlogsjaren hun beste vogels probeerden te redden door onderduikadressen voor ze te regelen. Er zou zelfs een heel circuit hebben bestaan, waarlangs duiven uit handen van de Duitsers werden gered.

Duiven in Nederlands-Indië

Ook Marnix Koolhaas van de VPRO - inmiddels mijn collega - reageerde op mijn stuk in het NRC: ''Het postduiven-oorlogsprobleem is simpel. Postduiven hadden (hebben?) een militair belang. Zo werd in 1948 het bevel tot de eerste Politionele Actie in Indonesië aan de verspreide troepen mede door postduiven bekend gemaakt.

''De postduiven-sport is tijdens oorlog of bezetting dus gewoon verboden, net zoals bijvoorbeeld schietverenigingen, ballonvaart etc. Dus weinig zin om een club in stand te houden als er niet gevlogen kan worden. Bovendien is een goede postduif zo waardevol, dat geen duivenmelker het risico zal nemen dat zijn vogels uit de lucht gehaald zou worden.''

Een groot militair belang dus en dat wordt nog duidelijker uit het genoemde onderzoek van Meijerink. Zoals hij zelf schreef in een mail: ''Het afgelopen jaar heb ik mij verdiept in een historisch onderwerp waarover in Nederland vrijwel niet gepubliceerd is: het gebruik van postduiven in oorlogen.''

Hij heeft onder meer het verhaal van de Franse heldenduif Vaillant opgeschreven. Op 4 juni 1916 werd deze losgelaten op fort Vaux tijdens de Slag bij Verdun, met in een kokertje de volgende boodschap: ''Wij bezwijken langzamerhand onder gasaanvallen. We moeten dringend ontzet worden. Dit is mijn laatste duif. Getekend, commandant Raynal.''

Waarop Meijerink vervolgt: ''De duif keerde echter meteen terug in het fort omdat er te veel gas hing. Een tweede poging lukte wel en hoewel het fort uiteindelijk toch in Duitse handen viel, herinnert een monument ter plaatse nog altijd aan de duif Vaillant, die vergiftigd door het gas stervend zijn hok binnenviel. De vogel ontving postuum medailles, werd opgezet en kreeg een plekje in het Franse legermuseum.''

Postduiven en de oorlog: het is dus een heel verhaal.

---

Reacties

Plaats reactie

Naam *
E-mailadres
Website
Bericht *

---