Winnaar Elfstedentocht barst in huilen uit

Het Historisch Themakanaal heeft een radio-interview met Elfstedenwinnaar Coen de Koning uit 1954 on-line gezet. Ook staan er op de site de memoires van De Koning over zijn twee overwinningen: die van 1912 en 1917. Het interview uit 1954 eindigt opvallend: zonder enige reden barst de Elfstedenheld opeens in snikken uit als hem wordt gevraagd wat de jeugd moet doen.

In de geschiedenis van de Elfstedentocht zijn er maar drie rijders geweest die de tocht twee maal wisten te winnen. Evert van Benthem was de laatste. Van Benthem won de tochten in 1985 en 1986.

De tweede was Auke Adema. Deze Fries won de tocht van 1940 als één van het beruchte Pact van Dokkum. In 1941 won hij de tocht solo. De eerste rijder die de Elfstedentocht twee keer won was Coen de Koning. Hij ging in 1912 en 1917 als eerste over de finish.

Het verhaal van Coen de Koning is een uniek verhaal in de sportgeschiedenis. Geen enkele Nederlandse schaatser heeft drie grote triomfen op zijn naam staan: wereldkampioen, Nederlands kampioen én winnaar van de Elfstedentocht. En dat laatste liefst twee maal!

In 1912 won Coen de Koning de tweede Elfstedentocht. Pas in de laatste kilometer wist hij zijn medekoploper Jan Ferwerda van zich af te schudden. De triomf van De Koning veroorzaakte de nodige heibel. Ferwerda beschuldigde de Edammer na afloop van "vals spel". De Koning zou zich hebben laten trekken door zijn gids, de schipper Klinkhamer.

Gedonder

Maar wat was het geval? Als niet-Fries, onbekend op de Friese meren, had De Koning vanaf Hindeloopen (in 1912 werd tegen de klok ingereden: dus vanaf Hindeloopen naar Sloten en verder via IJlst en Sneek naar Leeuwarden) een gids ingehuurd. Dat was in die tijd toegestaan, en ook noodzakelijk. Wie de grote meren niet kende, liep grote kans om te verdwalen. Op het laatste stuk vanaf Sneek maakte De Koning handig gebruik van zijn gids. Hij vroeg hem te demarreren, en achter de rug van zijn gids reed De Koning naar de overwinning. Onsportief? Zeker niet, want ook De Konings concurrenten hadden achter zijn gids aan mogen rijden.

Na afloop was De Koning woedend. Hij weigerde de medaille voor de eerste prijs, en eiste dat het bestuur eerst een gedegen onderzoek naar zijn vermeende onsportiviteit zou instellen. Pas toen dat onderzoek uitwees dat hij zich niet had laten trekken, accepteerde De Koning zijn medaille alsnog.

1917

In 1917, bij de derde Elfstedentocht, stond een getergde De Koning aan de start. Eerst had hij niet mee willen doen, maar toen hij hoorde dat ook Jan Ferwerda weer present was, kwam hij alsnog opdagen. Bij de start siste hij Ferwerda toe: "Er kunnen vandaag twee dingen gebeuren: óf De Koning wint, óf jullie kunnen een doodskist voor me bestellen."

Het laatste bleek niet nodig. Op weg naar Franeker (er werd opnieuw Om de Noord gereden) demarreerde De Koning en niemand zag hem die dag meer terug. Met een ongekende voorsprong van bijna een half uur op de nummer twee, de Fries Sjoerd Swierstra, keerde hij om zeven minuten voor drie alweer in Leeuwarden terug. De grote vijand Jan Ferwerda kwam bijna twee uur na De Koning als zevende over de streep. 

Vlak voor zijn dood in 1954 werd Coen de Koning geinterviewd door het VARA-radioprogramma Zestig minuten voor boven de zestig. Aan verslaggever Evert Garritsen vertelt Coen de Koning hierin uitgebreid over zijn Elfstedentochten uit 1912 en 1917.

Het is een zeer bijzonder interview. Niet alleen vanwege het feit dat we hier één de grootste Nederlandse sportmannen uit de geschiedenis horen vertellen, maar ook vanwege de manier waarop. Vooral het slot van het interview, als De Koning een oproep doet aan de jeugd om toch vooral serieus voor de sport te leven, is zeer emotioneel.

Bijzonder is ook het interview dat de NCRV-radio in 1963 (vlak na de roemruchte Elfstedentocht van dat jaar!) had met Sjoerd Swierstra. De nummer drie van 1912 en nummer twee van 1917 vertelt hierin zijn ervaringen in zijn strijd met De Koning. Ook dit interview is te beluisteren.''

Jan Ferwerda

Ook is deze week op de Elfstedensite het verhaal van Jan Ferwerda geplaatst: 39 pagina''s lang! Zo is het mogelijk om binnen een paar minuten de visie te lezen van zowel De Koning als die van Ferwerda over de ruzie van 1912.

Echte liefhebbers van de Elfstedentocht en sportgeschiedenis wordt aangeraden om regelmatig langs te komen op de Elfstedensite, omdat wekelijks veel nieuwe berichten en verhalen worden geplaatst.

Schaatsen

permalink | plaats reactie |

Reacties