Zoeken

Eén vraag heb ik me in de eerste jaren van mijn carrière steeds opnieuwgesteld: Wat is in hemelsnaam het bestaansrecht van België? Een keuken die zich beperkt tot de geweldige Vlaamse friet, is eventueel nog acceptabel. Ook zijn er ergere dingen dan een biertraditie die vooral warmloopt voor hoge alcoholpercentages en absurde smaken. Maar waarom jagen ze ons wielerprofs in het voorjaar zo graag over Belgische wegen? Over de kasseien, die talloze stroken hobbelige, soms spiegelgladde kinderhoofdjes in Vlaanderen, waar de bewoners - als ze al iets zeggen - zich bedienen van een bij wijlen antiek klinkende vorm van het Nederlands. Over smalle, met modder bedekte landweggetjes, die, afgezien van de volgwagens van wielerclubs, om goede redenen maar zelden door personenwagens bereden worden. Over de korte, venijnige, vaak zeer slecht onderhouden en bij elke koers door dichte hagen lokale wielerfanatici omzoomde hellingen, die soms alleen maar lopend te nemen zijn. Tegen de ijzige westenwind in, die constant meedogenloos vanuit de nabije Noordzee Vlaanderen binnen waait.

Door regen, door hagelbuien, door sneeuwjachten. En dan is er ook nog dat vanwege die weinig behaaglijke omstandigheden even onverzettelijke als hartelijke slag mensen. Kortom: de Belgen. Belgen als Rudy Pevenage, de ervaren houwdegen, die net samen met mij van het Italiaanse Del Tongo naar de Nederlandse Superconfex-ploeg is overgestapt. Deze Rudy Pevenage moest de binnenlandse pers op de dag voor de 42ste Omloop Het Volk per se in hun blocnote laten noteren: ''Rolf is een renner die zeker is van zijn zaak. Hij komt zeker goed over de kasseien en de heuvels van de Vlaamse Ardennen. En ook in de sprint staat hij zijn mannetje. Hij behoort morgen zonder twijfel tot de favorieten.'' Grote woorden, die zo vlak voor de start van de traditionele openingsklassieker van het 13 wielerseizoen 1987 een zware last op mijn schouders leggen.

Met Milaan-San Remo mag dan eind maart de lente beginnen, het seizoen van de traditierijke eendaagse wedstrijden kent al een paar weken daarvoor zijn ouverture in Gent: op de laatste zaterdag van februari staat de Omloop Het Volk op het programma, genoemd naar de krant die deze koers sinds 1945 organiseert. Rudy Pevenage is vergeten dat ik in mijn eerste twee profjaren alleen maar af en toe in Vlaanderen gestart ben omdat de Italianen bij Del Tongo zich graag onttrekken aan dit gezwoeg in smerig weer. Rudy Pevenage beseft niet hoezeer de jacht over kasseien en hellingen mij tegenstaat. Rudy Pevenage weet alleen dat ik in vorm ben. Ik rijd pas twee maanden in dienst van Superconfex en ploegleider Jan Raas, en heb al evenzoveel etappekoersen aan mijn erelijst toegevoegd: zowel de Ruta del Sol in Andalusië als de Tour du Haut Var wist ik in mijn voordeel te beslissen. Ik heb daarbij ook met een heel nieuw ploeggevoel kennisgemaakt. In Italië telde alleen Giuseppe Saronni. In mijn nieuwe ploeg is er geen duidelijke kopman. In elke wedstrijd worden de twee of drie renners gesteund die voor de ereplaatsen in aanmerking komen. Zelfs Joop Zoetemelk, die op zijn veertigste zijn laatste seizoen rijdt, was in de eerste ronden van het voorseizoen niet te beroerd om zich voor mij uit te sloven, het peloton te controleren, ontsnappingen te neutraliseren en mij op sleeptouw te nemen. Zo''n tweehonderd renners zijn op deze zaterdag van de Middellandse Zeekust teruggereisd naar de winter voor de eerste krachtmeting onder klassiekeromstandigheden.

Ook grote namen staan in Gent aan de start om voor het eerst dit seizoen aan een koers van meer dan tweehonderd kilometer deel te nemen: Greg Lemond, winnaar van de laatste Tour de France, Sean Kelly, vorig seizoen winnaar van de Super Prestige Pernod, de voorloper van wereldbeker en ProTour. En dan natuurlijk de Armada der Belgen: een heleboel robuuste, taaie zijwindspecialisten, die elk jaar juist op de voorjaars-klassiekers hun stempel drukken en desondanks de eeuwige litanie van hun landgenoten moeten aanhoren dat er tegenwoordig geen echte Flandriens meer zijn. Geen renners meer als Briek Schotte, Rik Van Steenbergen en Eddy Merckx, die zelfs als alles tegenzat uit het peloton wegstiefelden voor een drieste solo over gebaande en minder gebaande wegen - en pas aan de meet weer werden teruggezien.

Bij deze Omloop Het Volk gaan de Belgische renners dus opnieuw zwaar gebukt onder de verwachtingen van een natie die het wegrennen als een zeer serieuze aangelegenheid ziet en al lang ongeduldig wacht tot het eindelijk weer eens begint. Claude Criquielion zei ooit: ''Voor een Belgische renner betekent winst in Het Volk dat hij ook het jaar daarna nog werk heeft. Voor alle anderen is het geen grote wedstrijd.'' Daar kan nog aan toegevoegd worden: geen succesvolle wedstrijd. Tot 1987 mochten slechts drie niet-Belgen zich op de erelijst laten bijschrijven. Voor Duitse renners was er bij Het Volk helemaal niets te halen. Alleen Rolf Wolfshohl wist in 1968 met een tweede plaats het podium te bereiken. Maar als begenadigd veldrijder stak de Keulenaar steeds al vroeg in het voorjaar in een grote vorm en was hij geknipt voor selectieve weersomstandigheden. Pas in 1991 zal Andy Kappes als eerste Duitser de opmaat voor het Belgische wegseizoen in zijn voordeel beslissen.

Dat Het Volk zich steeds op een prominent en internationaal deelnemersveld mag verheugen, heeft een goede reden: wie vijf weken later bij de Ronde van Vlaanderen iets wil klaarmaken, kan geen betere gelegenheid vinden om zich op dit monument van de wielersport voor te bereiden. De organisatoren verleggen de route weliswaar steeds, maar het karakter van de openingsklassieker blijft behouden: langs de Schelde rijdt het peloton eerst naar het zuiden, dan gaat het kriskras door de Vlaamse heuvelzone en uiteindelijk keren de renners weer naar de hoofdstad van Oost-Vlaanderen terug. Zo komen de sleutelpassages tussen kilometer 50 en kilometer 150 exact overeen met die van de Ronde van Vlaanderen. In 1950 namen de organisatoren voor het eerst enkele kasseienheuvels in de route op die ook de finale van de Ronde kenmerken: de Oude Kwaremont, de Bosberg, de Muur van Geraardsbergen. Op de Muur verzekerde indertijd Berken Wauters zich van de eerste bergpremie van 10.000 Belgische frank, om slechts kort daarop in Ninove uitgeput van zijn fiets te stappen en in het café van een wielervriend een rondje voor de hele zaak te geven. De route mag dan overeenkomen, de Omloop en de Ronde zijn beslist geen vrienden van elkaar. Hun rivaliteit heeft vooral historische redenen.

De aanleiding van de controverse was het feit dat de Ronde van Vlaanderen tijdens de Tweede Wereldoorlog onverstoorbaar doorging. Dat kwam de organisator, het conservatieve Het Nieuwsblad, na de bevrijding op het verwijt te staan met de Duitse bezetter te hebben gecollaboreerd. Vooral in de ogen van de progressieve krant Het Volk had de Ronde zijn geloofwaardigheid verspeeld. Sportredacteur Jérome Stevens kwam dan ook met een alternatief: op zondag 25 maart 1945 moest de eerste Omloop van Vlaanderen plaatsvinden. Een gewaagde onderneming: de oorlog is nog niet voorbij en alle hoofdwegen zijn gereserveerd voor militaire voertuigen. Initiatiefnemer Stevens moet al zijn diplomatieke gaven in de strijd werpen om toestemming voor zijn plannen te bevechten. Pas enkele uren voor de start krijgt hij onder strenge voorwaarden het groene licht: het peloton moet steeds uiterst rechts van de weg rijden en op bepaalde stukken dient de koers geneutraliseerd te worden. Het Nieuwsblad intervenieert met succes: alleen al door zijn naam zal de nieuwe wielerkoers vast en zeker ontmaskerd worden als een snode kopie.

Vanaf 1947 gebruikt Stevens daarom de naam Omloop Het Volk. Maar ook daaraan laat de concurrent zich weinig gelegen liggen: net als alle andere Belgische kranten bericht Het Nieuwsblad alleen over de wedstrijd onder de naam Gent-Gent - en vanaf 1996 als Gent-Lokeren. Vaak genoeg ontvangt Het Volk het deelnemersveld bij temperaturen rond het vriespunt. In het voorgaande jaar is de wedstrijd al voor de tweede maal in zijn geschiedenis afgelast: door de sneeuw waren sommige kasseienheuvels onbegaanbaar geworden. Vandaag laat de Omloop zich van een relatief milde kant zien. Er staat alleen een stevige bries die vele liters typisch Belgische regen tegen benen en gezichten aan zwiept. Enigszins gemoedelijk is de wedstrijd alleen de eerste anderhalf uur. Daarna moet er constant zeer attent gereden worden. Steeds weer buigt de route van een goed onderhouden weg plotseling af naar een smal landweggetje. Steeds weer duikt na een bocht de volgende gemene klim op. Zonder terreinkennis wordt het helemaal niks bij Het Volk. Zodra het smal wordt, en vaak wordt het heel smal, is het zaak om helemaal vooraan te zitten. Anders is de wedstrijd snel voorbij en resteert alleen de deprimerende terugreis in de ploegleiderswagen.

Toch goed dat er Belgen zijn. Goed dat er Belgen in mijn ploeg rijden. Goed dat Rudy Pevenage meestal mijn kamergenoot is. Met de korte blik die hij ''s morgens op het routeschema heeft geworpen schijnt hij in een glazen bol te hebben gekeken. Zo heeft Rudy me al voor de wedstrijd uitgelegd waar het spel op de wagen gaat, waar grote waakzaamheid geboden is, waar het peloton krachtig uiteen gesleurd wordt. Een gewaagde prognose, die in alle opzichten correct blijkt: Rudy komt dan ook uit Geraardsbergen, dat ook vandaag weer met zijn steile Muur (tot 20%) in de route is opgenomen.

Toch zit er in de ploegleiderswagen weldra een tierende Jan Raas. Want steeds ontsnappen er kleine groepjes. En steeds weer melden de blauwwitte truien van Panasonic zich aan kop, terwijl de kleuren van Superconfex ontbreken. Dat maakt onze ploegleider net zo giftig als het groen van onze truien: Panasonic is immers de ploeg van de gewezen zesdaagsenkoning Peter Post, door wie Raas zich tijdens zijn eigen profcarrière moest laten commanderen. Om die reden moeten wij vandaag elke Post-renner die demarreert weer terughalen. Zwaar werk, ondankbaar gebikkel, dat voorlopig beloond lijkt te gaan worden. Want als de achtbaan in de Vlaamse heuvels achter ons ligt, blijft er een grote groep van zo''n dertig renners over die samen op de finish af rijden. Maar Rudy Pevenage heeft me nog wat geleerd: wie altijd tactisch rijdt en zich spaart, wint nooit. Een echte renner moet zelf aanvallen, uitgaan van zijn eigen kracht. Zelfs als dat uiteindelijk maar een 77ste plaats oplevert, is dat altijd beter dan simpelweg meerijden en vijftiende worden. Dus probeer ik het gewoon. Vijf kilometer voor de streep demarreer ik. Er springt er maar één met me mee. En die blijft aan mijn wiel zitten. Ongelooflijk. Waarom neemt die hond verdomme niet over? Ik draai me om en hoef me niets meer af te vragen. Achter me rijdt Jean-Luc Vandenbroucke en op mijn aansporing om kop over te nemen reageert hij met een kort verontschuldigend schouderophalen. Zijn kopman Sean Kelly zit nog bij de achtervolgers en die speculeert op een massasprint. De vluchtpoging is gedoemd te mislukken. Anders vergaat het het trio vluchters dat kort daarop met een explosieve demarrage wegsprint. De drie houden bij de streep evenzoveel seconden voorsprong over op het aanstormende peloton. De zege is voor Teun van Vliet, alle hoop van de uiterlijk onbewogen wielergekken langs de weg ten spijt. En in een blauwwitte trui.

Ik behaal in de sprint van de achtervolgers de zesde plaats - vóór rasspurter Sean Kelly, maar helaas achter nog twee Panasonic-renners. Dat wil zeggen: de plaatsen 1, 4 en 5 zijn voor de ploeg Post. Ik heb Jan Raas dan ook wel eens stralender gezien dan aan de meet in Gent. Maar vooral heb ik bij Het Volk van 1987 voor het eerst ervaren dat Vlaanderen meer is dan een verloren reep land. Ach, lieflijk, ruw, onbehouwen België! Misschien wordt het nog wel eens wat tussen ons. Bedankt, Rudy, voor de koppelarij.

Het boek is te bestellen via:

http://www.sportboek.nl

http://www.wielerrevue.nl/webshop/

http://www.antilope-boeken.nl

Sportboeken

permalink | plaats reactie |