Zoeken

Het voetbal in Urk is bepaald door water en visserij. Voetbalclub Zwartemeer uit het Drentse Klazienaveen is juist beïnvloed door veen, een veld zo slecht dat de tegenstanders thuis bleven en de hulp van de plaatselijke toneelvereniging. Klazienaveen, het te weinig bezongen kanaaldorp van grootheden als Hanja May-Weggen en die dekselse Evert ten Napel. Barry Hughes willen ze er trouwens nooit meer zien!

Op 2 februari 1950 speelde Zwartemeer uit Klazienaveen tegen Veendam. Foto Drents Foto Archief

Door Jurryt van de Vooren

Veruit de meeste voetbalclubs zijn ontstaan op school of op werk, maar voor zover bekend is Zwartemeer uit het Drentse Klazienaveen de enige met een achtergrond in de toneelwereld.

Het was aan het begin van de jaren twintig dat in het dorp - gelegen tussen Emmen en de Duitse grens - veel toneelliefhebbers woonden. Het dorp verderop, Zwartemeer, herbergde in die tijd douaniers en agenten van de grenspolitie, die ons land verdedigden tegen smokkelaars en ander tuig vanuit het oosten. In hun vrije tijd waren ze aangesloten bij de plaatselijke voetbalvereniging, maar toen in 1921 de organisatie dreigde te bezwijken onder de problemen schoot de toneelvereniging De Vrienden Trouw te hulp door zich aan te sluiten bij de club. Ook organiseerde ze een avondvoorstelling, die genoeg opleverde voor nieuw materiaal. Het was het begin van voetbalclub Zwartemeer, die ook nog heeft gespeeld in het betaalde voetbal.

Voor de Randstedelingen en andere buitenlanders: hier speelt het verhaal zich af
Voetballen in het zwart

Voeg de namen van Klazienaveen en Zwartemeer samen en we weten hoe de ondergrond van het eerste veld eruit zag: als zwart veen. Met een beetje geluk groeide er wat heide op, maar zelfs die luxe was de club amper gegeven. Aan het eind van de wedstrijd waren alle spelers pik- en pikzwart. Hoe de medespelers elkaar in de laatste minuten konden herkennen, is helaas onbekend.

De meeste bezoekende partijen weigerden te spelen op dat veld en namen het voor lief dat ze door de weigering een reglementaire 5-0 nederlaag opliepen, inclusief de strafpunten. Alhoewel de thuisploeg zo makkelijk zijn punten behaalde, besloot ze om te zoeken naar een ander onderkomen.

In 1928 verhuisde de ploeg naar een terrein in Klazienaveen, wat het begin werd van verwarring, die nog steeds heerst. Tot vandaag aan toe rijden sommige ploegen braaf naar het dorp Zwartemeer, om daar te vernemen dat ze verkeerd zitten.

Barry Hughes en Leo Horn

Eén van de bekendste fans uit de clubgeschiedenis is Jan Oost, die vanaf de oprichting tot aan zijn dood in 1992 alles heeft gevolgd. Oost heeft daarom veel zien gebeuren op de velden waar Zwartemeer heeft gespeeld. Als hij nog zou leven, had hij ongetwijfeld aan de ontmoeting tegen Roda JC in Nijmegen van 1964 gedacht.

Vlak daarvoor was in eigen huis tegen Alkmaar een duel voor de promotiecompetitie voor de eerste klasse betaald voetbal. De zwaar favoriete Noord-Hollanders verloren dit onder toeziend oog van 12.000 toeschouwers - zoveel mensen wonen niet eens in het dorp - met 3-1. Het ging echter mis tegen Roda JC, met onder andere Barry Hughes in het team.

In Klazienaveen wil niemand meer een sigaar roken met Leo Horn
Deze Hughes werkte in 1964 voor Leo Horn, die als scheidsrechter voor deze wedstrijd was aangewezen. Volgens de Drenten werkten die twee ook op het veld opvallend goed samen. "Alhoewel dat misschien alleen in onze herinnering zo doorleeft," nuanceerde Roelof Vos, in 1997 voorzitter van Zwartemeer.

Vos was er bij in Nijmegen. Een gelijkspel was voldoende, maar het werd 2-0 voor de Limburgers. Horn zou in de ogen van de Drenten enkele dubieuze beslissingen hebben genomen, die Zwartemeer de kop kostte. Ze hebben het er nu nog over!

Emmen sucks

In 1966 ging Zwartemeer op in SC Drenthe, en verdween helaas naar de tweede klasse van het betaalde voetbal. Het werd nog erger, want de KNVB gooide na een grondige reorganisatie in 1971 de club uit het betaalde voetbal. Vos: "De KNVB zei dat in Klazienaveen en omgeving de publieke belangstelling te gering was. Daarom werden wij uit het betaalde voetbal gezet. De gang naar de rechter heeft dat niet voorkomen, omdat die de bond in het gelijk stelde."

Zo zag Klazienaveen eruit in vervlogen jaren
En toen dook in de jaren tachtig opeens Emmen op in het betaalde voetbal. Dat zullen ze in Klazienaveen vast leuk vinden. Henk Borgman zei tien jaar geleden echter dat hij onder alle omstandigheden weigert om één stap in het stadion van deze club te zetten. "Er was toch geen plek voor een profclub hier? Hoe kan dan opeens in Emmen wel weer worden gespeeld en is het hier uitgebannnen?"

Wat nog wel een goede herinnering is aan het betaalde voetbal, is de lichtinstallatie, die uit die tijd stamt. Voor een amateurvereniging is dat een luxe, die toch niet altijd op prijs wordt gesteld door de tegenstanders. Vos: "Wij willen graag op zaterdagavond bij kunstlicht spelen, maar de meeste clubs willen dat niet. Zij denken dat wij dan thuisvoordeel hebben, maar dat is niet zo."

Die tegenstanders weten blijkbaar niet dat je beter in kunstlicht dan op zwart veen kan spelen. Die jeugd van tegenwoordig...