Zoeken

Naar zweet- en massageolie geurende wielerbenen, volle straten met gespannen fans, glimmende kasseien uit de helletocht van Parijs-Roubaix en zwoegende wieleramateurs bij kermiskoersen. In de fototentoonstelling Kampioenen van het volk: de wereld van wielerklassiekers en kermiskoersen - van 6 maart tot en met 28 mei 2007 te zien in het Gemeentemuseum Helmond - gaat het niet om de overwinnaars, maar om de steeds weer terugkerende rituelen aan de zijkant van de wielerkoers.

De topfotografen Stephan Vanfleteren (B), Marc Steculorum (B) en Joyce van Belkom (NL) geven op zeer eigenzinnige wijze hun kijk op wielerwedstrijden. De fotografen maakten hun foto''s vooral in België, Noord-Frankrijk en Zuid-Nederland (Brabant, Limburg). We zien onder meer beelden van Parijs-Roubaix, Luik-Bastenaken-Luik, de Ronde van Vlaanderen, de Zesdaagse van Gent, de Amstel Gold Race en enkele onvervalste lokale kermiskoersen. De tentoonstelling start meteen na het weekend van de eerste voorjaarsklassieker ''De Omloop van het Volk''.

Er zijn circa 120 foto''s te zien zijn, in uiteenlopende formaten: van 20 x 25 cm tot 100 x 150 cm. De fototechnieken varieren van barietafdrukken tot lambdaprints en cibachrome.
Daarnaast zijn er filmbeelden te zien: in het begin worden we meteen verrast door slow-motion beelden van de wielerlegenden Briek Schotte, Gerrie Knetemann en Marco Pantani, allen reeds overleden. In een speciaal gemaakte afgesloten ruimte brengt Vanfleteren ons via geluid en beeld helemaal in de unieke sfeer van de Zesdaagse van Gent. En Marc Steculorum trakteert ons op de atmosfeer langs de kasseienstroken van Parijs-Roubaix. Steculorum brengt hier in bewegende beelden de ervaring over van zeven Belgische wielerfans.

De fotografen

Stephan Vanfleteren (Kortrijk, 1969) werkt sinds 1992 als freelance-fotograaf voor onder andere De Morgen, De Volkskrant, Die Zeit, Paris Match en de New York Times. Hij werkt uitsluitend in zwart-wit. Zijn documentaire fotografie belicht zowel fenomenen van het dagelijks leven in onze eigen omgeving als schrijnende situaties in de vluchtelingenkampen van Afghanistan. Daarnaast portretteerde hij vele schrijvers, kunstenaars en musici.

Vanfleterens jongste fotoserie en fotoboek ''Flandrien'' (2005) gaat over wielergoden, volkscafés, kermiskoersen en de landschappen waarin de beroemde wedstrijden plaatsvinden. Vanfleterens foto''s gaan over alles wat met het wielergebeuren te maken heeft, behalve de eigenlijke wielerwedstrijd zelf. Het is een verzameling foto''s van tien jaar ronddwalen tussen de alcoholdampen uit de monden van schreeuwende supporters, groeven en rimpels van gezichten van oude wielergoden, zotgedraaide coureurs in de Zesdaagse van Gent en landschapsfoto''s van het parcours van de ''Ronde van Vlaanderen''.

Marc Steculorum (Antwerpen, 1956) fotografeert sinds het midden van de jaren tachtig. Hij publiceerde drie boeken, waarvan de laatste de veelzeggende titel ''Wielervolk'' kreeg. Meer dan tien jaar fotografeerde Steculorum het publiek langs het parcours van de voorjaarsklassiekers. In zijn zwart-wit foto''s draait het om de beleving van de wielersport door de mensen langs de kant. Zo worden zijn foto''s een soort hommage aan de mensen die de wielersport tot dé volkssport bij uitstek maken. Of het nu op de Poggio bij San Remo is of op de heuvels van Vlaanderen, op al deze plekken ging de fotograaf op zoek naar ''de cultuur van de wielersport''.

Steculorum werkt met een grootformaat-platencamera. De wachtende mensen langs de wegen van de voorjaarsklassiekers wordt in bijna negentiende-eeuws aandoende foto''s vastgelegd. Ze geven aanleiding tot reflectie over ruimte en tijd, over kijken en aanwezigheid, over het blijvende en het vluchtige. De drie actoren in dit spel zijn: het landschap in al zijn gratie en tegelijk lelijkheid, het voortrazende peloton (onzichtbaar in de foto''s, maar wel degelijk voelbaar aanwezig) en de wielersupporters in hun ritueel van staan, zitten, kijken, wachten. Deze foto''s plaatsen de trage tijd van de subtiele verandering tegenover de flits van het moment van de passage.

Fotografe Joyce van Belkom (Oisterwijk, 1973) ontving in 1997 voor haar werk al de Utrechtprijs (aanmoedigingsprijs Zilveren Camera). In 2000 kwam daar de eerste prijs bij voor Buitenland Documentaire Enkel Zilveren Camera. Zij werkt onder meer voor NRC Handelsblad. Van Belkom is goed bekend met het Brabantse en Limburgse wielergevoel. Enkele foto''s uit de serie van wielerkoersen toonde zij op het FotoFestival Naarden in 2005. In haar serie over Brabantse en Limburgse kermiskoersen richt zij haar blik op de feestelijkheden en de randactiviteiten rondom de koers. Die zijn minstens zo belangrijk als de koers zelf. Haar kleurenfoto''s roepen onder meer de vraag op of Van Belkom een fenomeen vastlegt dat nog maar kort zal bestaan. Zoals de processies in Brabant en Limburg ook al uit ons straatbeeld zijn verdwenen.

Op de trappers

Op zondag 15 april is het museum tussen 13.00 en 17.00 uur gratis geopend en zijn er speciale activiteiten bij Kampioenen van het volk. Zo kunnen bezoekers hun snelheid testen op dezelfde wielerbaan als die uit het televisieprogramma Holland Sport.

Sport in beeld

permalink | plaats reactie |