Als Ajacieden godenzonen zijn, dan is Stefan Pettersson er een van Apollo

Het is Boekenweek. Tijd voor literatureluur. Hermine Landvreugd schreef in 2000 een verhaal voor de bundel Eeuwig Ajax die bij Thomas Rap is verschenen. Het is een mooi relaas waarin Landvreugd uit de doeken doet waarom haar zoon naar oud- Ajacied Stefan Pettersson is vernoemd. Centraal staat de wedstrijd Ajax-Roda JC in 1990. Sportgeschiedenis heeft geluidsfragmenten weten te achterhalen van die wedstrijd, inclusief de bloedstollende slotminuten!!!

Pettersson, Pettersson, wie kent hem niet?

Door Hermine Landvreugd

`Karlsson, van Karlsson van het dak,'' zei ik en liet een boer. De baby in mijn buik bracht mijn maag in verdrukking. Ik had last van zuur, vooral ''s avonds, en sliep meestal zittend. Het bewegen van het onzichtbare wezentje vond ik ook niet aangenaam. Het deed me denken aan The Invasion of the Bodysnatchers, een film over mon­sters die eieren leggen onder je huid. Als ze uitkomen barst je aan alle kanten open. Hoe meer fantasie, hoe meer angsten, zegt mijn psychiater.

`Karlsson, dat mannetje met die propellors op zijn rug, he?'' vroeg Jan-Maarten. Hij luisterde ingespannen naar een nieuwe cd van Isabelle van Keulen. `Jaja. Ik dacht meer aan het vernoemen van onze vaders. Of moeders natuurlijk.''

Moeders. Ik rekende erop dat het een jongetje was. Meisjes spre­ken bij mij niet zo tot de verbeelding. Als Karlsson veertien, vijftien jaar oud is zit hij thuis op de bank met zijn slungelige verlegen vriendje die puistjes heeft en het haar voor zijn gezicht laat hangen. Hun broeken en handen zitten onder de smeer, ze hebben net aan hun brommers gesleuteld.

Het vriendje zegt, zonder mij to durven aankijken, `nee dank u mevrouw'' als ik vraag of hij nog een stuk chocoladecake wil en drinkt zijn glas cola maar half leeg. Later, in de tuin, hoor ik ze lachen en schreeuwen boven het geluid van de brommers en de ghettoblaster uit. Karlsson zegt natuurlijk dat ik een bemoeizuchtig stom wijf ben maar eigenlijk val ik toch wel mee, vindt hij.

`Nee, Karlsson, daar kan ik niet mee akkoord gaan, met het oog op pesterijen.'' Jan-Maarten spoelde de cd terug naar track twee. Vind jij nou ook niet dat haar spel iets, ja, gedurfder, losser, is geworden. Luister eens goed naar dit adagio.''

Adagio my ass. Zuur borrelde omhoog en ik probeerde het weg to slikken. Liep naar de keuken voor een glas melk, dat hielp soms, en vroeg me af wiens idee dat zwanger worden was geweest.

Hij zag het levenslicht in mijn huisje, op het vale gebloemde tapijt van de vorige bewoners, naast de kachel. Tussen Jan-Maarten en mij was het de afgelopen tijd voortdurend aan en uit. Omdat ik betrouwbare mensen om mij heen wilde waren mijn vriendinnen bij de bevalling. Gegeneerd keken ze toe.

''Wat is het wat is het?'' vroeg ik toen ik de baby had afgeleverd. Zweet liep over mijn voorhoofd, drupte van mijn wenkbrauwen in mijn ogen.

''Een jongen. Allez votre corridor,'' zei Jan-Maarten en overhan­digde mij, met een grijns van oor tot oor, onze zoon. Ik was zo blij dat ik me niet ergerde aan zijn quasi-Franse grapje. Bij hem thuis was dat echt een giller. In mijn ouderlijk huis sprak niemand Frans.

Daar was hij dan, ons wereldwonder, onze Pettersson. Over de naam waren we het eens geworden. Jan-Maarten, omdat hij Stefan Pettersson een zeldzaam voorbeeld van een sportieve en beschaafde voetballer vond. ''Als Ajacieden godenzonen zijn, dan is Stefan Pettersson er een van Apollo,'' zei hij, `de god van het schone en de harmonische rust.'' Daarna vertelde hij over de wedstrijd van Ajax tegen Roda JC in 1990. Ajax stond twintig minuten voor tijd met 2-0 achter, het werd 2-1 en er ontstond een totale chaos (Klik hier voor een geluidsfragment)

Op een gegeven moment kreeg Pettersson in het strafschopgebied de bal en door het hele stadion ging een golf van ''schieten, schieten!'' Maar Pettersson behield het overzicht, zag dat Ron Willems er beter voorstond en Willems kon de bal er zo inschieten. `Dat is nou de grote klasse van Stefan Pettersson.''

Ik koos voor die naam omdat hij een jongen was met wie je poffertjes zou willen eten en daarna de poedersuiker voorzichtig van zijn wangen en mond kussen. In VI las ik een interview met hem. Daarin vertelde hij dat hij een hekel had aan oneerlijke mensen, dat zijn grootste angst was dat er iets met zijn gezin zou gebeuren en dat hij veel bewondering had voor mensen die vanuit een ideeël standpunt in de derde wereld werkten. Niet een bord poffertjes, maar twee, drie, vier, zoveel hij op kon.

Twee weken na de bevalling gingen Jan-Maarten en ik definitief uit elkaar. Jan-Maarten vond mijn `spontane gedrag'', dat hij in het begin zo had geprezen, nu onvolwassen en vermoeiend. Ik vond de rust die hij uitstraalde, waardoor hij me vroeger zo weldadig voor­kwam als een chillroom op een houseparty, nu oersaai. `Nee, geen tijd,'' zei Jan-Maarten, ''ander keertje graag.'' Verdomme. Hij zei me veel te vaak nee. Ik wilde dat hij zijn jas neer smeet en lekker op de bank plofte. Ik zou naast hem gaan zitten en samen met hem kijken naar Pets, in zijn wipstoeltje recht voor ons. Samen voorover buigen en luisteren naar het vrolijke gekraai, en ik zou zeggen dat hij die mooie grijsgroene ogen van Jan-Maarten had en Jan-Maarten zou zeggen dan mijn ogen dan wel bruin waren maar dat de vorm toch wel heel erg leek op die van Pets en ik zou de breipennen laten zien en de wol die ik had gekocht. `Klein bakje dan?'' probeerde ik.

''Ik moet vertalen,'' zei Jan-Maarten. Kregen we dat weer. Hij moest helemaal niets, hij deed het naast zijn gewone baan, uit vrije wil. Een keer in de zoveel tijd vertaalde hij Franse kunstzinnige films. `Om mijn kennis van la langue d''amour op peil to houden,'' zei hij altijd.

Ook dat irriteerde me. Ons seksleven had nooit veel voorgesteld. We matchten niet. Hij hield ervan kaarsen aan to steken, mij overal to kussen en lieve woordjes to fluisteren. Ik lag het liefst ergens buiten op een motorkap na aangeschoten uit een kroeg te zijn gekomen. Soms stripte ik voor hem op de ijskast. Dat vond hij wel amusant, maar hij wees er telkens op dat de overburen mee konden kijken door het raampje boven de keukendeur. Lieve lieve lieve Jan­Maarten.

Jan-Maarten kuste Pettersson ten afscheid op zijn neusje, krie­belde koeliekoeliekoelie over zijn buikje en liep naar de deur. ''O ja,'' zei hij toen hij de klink vastpakte, `we konden op de foto met Stefan Pettersson.'' `Wat?!'' Mijn hart maakte een sprongetje. Op de foto met Stefan Pettersson! Vlug: Hoe, Wat en Waar in het Zweeds kopen, hoe laat is het, zijn de winkels nog open. ''Maar we doen het niet,'' vervolgde Jan-Maarten. `Hoezo!'' Ik schreeuwde het. `Natuurlijk wel'' `Nee,'' zei Jan-Maarten en het klonk net zo beslist als toen hij zei dat hij niet meer met me wilde. Jan-Maarten vertelde dat op het ver­taalbureau een Zweeds meisje werkte dat bevriend was met Stefan. Zij had hem verteld dat wij onze zoon naar hem hadden vernoemd. ''Maar het is mijn achternaam!'' had hij gereageerd. Ik zag zijn ver­baasde ogen voor me. Prachtige grijsblauwe verbaasde ogen. Bewondering voor mensen die in een ontwikkelingsland werken. Prachtig antwoord.

Pettersson had ook gezegd dat we contact mochten opnemen, dan konden we vanuit een vip-box een wedstrijd bekijken en daar­na met hem op de foto. `Maar dat doen we dus niet,'' zei Jan­Maarten, `ik ga niet voor de foto het gelukkige gezinnetje spelen.''

Niet het gelukkige gezinnetje spelen. Ik voelde mijn gezicht strak trekken. Die foto, daar ging het me niet meer om. Mijn mond werd droog. Woedend was ik. Wij zijn toch een gezin, klootzak. Of het nou leuk is of niet. Of we nou neuken of niet. Doet allemaal niet terzake. We horen bij elkaar, we zijn familie. Maar niet dus, niet meer. Ik had willen schreeuwen, in zijn gezicht klauwen. Ik deed niets, gedroeg me zoals Jan-Maarten het graag zag.

Later, toen Stefan Pettersson weer bij IFK Göteborg voetbalde, kre­gen we van het Zweedse meisje een clubblad toegestuurd, met daarin de vermelding van de geboorte van onze Pettersson:

Voetbal

permalink | plaats reactie |

Reacties