Zoeken

Vroeger lag Frankfurt aan de Oder in het midden van Duitsland. Van 1871 tot 1918 strekte het Duitse Keizerrijk zich namelijk uit van Enschede tot Litouwen. Ook na 1918, toen Duitsland de Eerste Wereldoorlog had verloren, bleef deze oost-west-as in afgeslankte vorm gehandhaafd.

Dat veranderde in 1945, toen de Tweede Wereldoorlog voorbij was. Al het Duitse gebied ten oosten van de rivieren Oder en Neisse werd door Polen en Rusland ingelijfd. Duitsland verloor daarmee ongeveer 20% van zijn oppervlakte uit 1939, en ongeveer 35% van zijn oppervlakte uit 1914. Wat overbleef, splitsten Hitlers overwinnaars op in West Duitsland en Oost Duitsland - de communistische DDR. Na de val van de Berlijnse muur werd deze tweedeling in 1989 opgeheven, zodat Duitsland nu weer op 65% van zijn omvang van honderd jaar geleden zit. Hoewel sommige Duitse groeperingen dit percentage in oostelijke richting willen vergroten, erkent de federale regering in Berlijn volmondig de Oder-Neisse-grens met Polen.

Sport als ontspanning

Terug naar Frankfurt aan de Oder. De sportgeschiedenis van deze stad weerspiegelt de Duitse geschiedenis van de laatste 150 jaar. Frankfurt is hiermee ook representatief voor andere steden en dorpen uit de voormalige DDR. Ik beperk me wel tot sport-als-ontspanning, wat in het militaristische Duitsland van weleer nogal belangrijk is. Ook in de garnizoensstad Frankfurt aan de Oder.

De eerste vermelding van sport-als-ontspanning komt uit 1814, toen Frankfurt aan de Oder een turnaccommodatie stichtte. Maar, net als overal in Europa, kwam de sport ook hier pas in de tweede helft van de 19e eeuw tot bloei. Zo werden tussen 1882 en 1908 een aantal roeiverenigingen opgericht, waaronder één met een damesafdeling. Eind jaren twintig kreeg de stad haar roeibaan, waarna de ''Ruderregatta Frankfurt a. O.'' uitgroeide tot een van Duitslands belangrijkste roei-evenementen.

In die tijd kende de stad ook andere sporten, zoals wielrennen, wandelen, turnen, zwemmen, paardrijden en vechtsport. Aangezien Frankfurt in het laagland ligt, stichtten haar skiërs in 1901 in de Beierse Alpen hun eigen skihut. En natuurlijk had Frankfurt aan de Oder ook voetbalclubs: ''Viktoria'' (uit 1904) en ''Preussen 08'' waren het bekendst.

Sportaccommodaties waren tot 1918 alleen voor rijke burgers, die ze ook volledig betaalden. Pas nadat de Eerste Wereldoorlog was verloren en de Duitsers hun keizer hadden afgezet, kreeg het socialisme voet aan de grond. Toen kwam er ook sport voor minder bevoorrechte mensen. Zo kreeg Frankfurt aan de Oder in 1927 een flink multifunctioneel stadion, dat een slordige tien jaar later het decor van een Hitler-toespraak was.

Over Hitler gesproken, zijn Nazi-partij stimuleerde de sport in Duitsland flink. Mits zij op de Nazi-manier werd beoefend, dus zonder Joden en met een hakenkruisluchtje. Er kwam ook meer paramilitaire sport, want Adolf had soldaten nodig - veel soldaten. En natuurlijk ook sterke, gezonde Mädel, die soldaten konden baren.

We gaan weer terug naar Frankfurt aan de Oder. Toen de Tweede Wereldoorlog in 1939 uitbrak, had de stad een bloeiend sportleven. Aangezien haar centrum op de westelijke oever van de Oder lag, waren de meeste voorzieningen daar. Maar Frankfurt had ook een wijk op de oostelijke oever, die ''Dammvorstad'' heette. Beide stadsdelen waren door een brug met elkaar verbonden.

In 1945 kwam Frankfurt aan de Oder zwaar beschadigd uit de oorlog. Zijn brug was opgeblazen. Het centrum lag nu in de DDR. Dammvorstad, met het multifunctionele stadion uit 1927, was Pools geworden en heette ''Slubice''. In 1951 kreeg het verdeelde Frankfurt aan de Oder zijn nieuwe vaste brug. Met een dubbele grenspost. Ik ben er ooit met mijn Nederlandse paspoort overheen gelopen, en zag hoe de lokale Duitsers en Polen zich aan deze controle ergerden.

De DDR en Polen waren na 1945 allebei communistisch. Niettemin werden de twee broedervolken door een scherpe grensbewaking nadrukkelijk van elkaar gescheiden. Mijn Duitse bron vertelt verdrietig, hoe Frankfurt en Slubice elkaar ''regelmatig de rug toekeerden''. Hoe het zwemmen in de Oder, dat tot 1945 vanzelfsprekend was geweest, om militair-politieke redenen werd verboden. En hoe Frankfurt zijn status van belangrijke Duitse roeistad kwijtraakte.

Zoals overal in de DDR, had ook Frankfurt aan de Oder zijn bedrijfs-sportverenigingen. Waar de sportbeoefening door de invloed van de staat weinig meer met het bedrijf te maken had. De beste DDR-sportinstituten zaten in Oost-Berlijn, waar de grootste talenten op bevel naar toe moesten verhuizen. Deze straffe begeleiding, met toepassing van doping, heeft de DDR een groot aantal Olympische en andere belangrijke sportmedailles opgeleverd.

De grootste sportieve gebeurtenis uit Frankfurts communistische jaren ontsproot ook uit zo''n verhuizing. In 1971 werd de legervoetbalclub Vorwärts Berlin naar Frankfurt aan de Oder overgeplaatst. Dit elftal, dat nog in maart 1970 moeizaam door Feyenoord uit de Europacup-1 was gewipt, heette daarna gewoon ''Vorwärts Frankfurt''.

Na de val van het communisme werd Frankfurt aan de Oder weer een westerse stad. Internet laat hier een bloeiend sportleven zien. Met een relatief groot aantal omni-sportverenigingen, die meerdere, niet-verwante sporten beoefenen. Zoals bijvoorbeeld de ''SV Union Boossen eV'', die aan voetbal, tafeltennis en volleybal doet. Het is in Duitssprekend Europa een normaal verschijnsel.

Overig

permalink | ga naar reacties |