Zoeken

In 1956 trad de 23-jarige Kors van Bennekom als fotograaf in dienst van De Waarheid, in die dagen de krant van communistisch Nederland. Vanaf 1966 werkte hij freelance, en maakte jarenlang theaterfoto's voor de Amsterdamse Uitkrant. Van Bennekoms alom geprezen werk is vooral beroemd door zijn evenwichtige ruimteverdeling.

Hierin gaan we even bladeren.
Uitgeverij Bas Lubberhuizen heeft in 2002 een keur van deze foto's bijeengebracht in een boek over Amsterdam uit de periode 1956-'66. Zoals je van een communist mag verwachten, heeft Van Bennekom het leven van de gewone Amsterdammers hierin gevoelvol en indringend gefotografeerd.

Voetbalbeleving

Een aantal van zijn foto's gaat over de voetbalbeleving uit die tijd. Die kwam toen heel anders naar buiten dan tegenwoordig, maar was zeker net zo emotioneel.

We zien een foto uit 1957 in De Meer, het oude stadion van Ajax aan de Middenweg. Op een muurtje van de tribune staan twee kopjes koffie, die zojuist door een supporter uit eigen thermosfles zijn ingeschonken. Ernaast ligt een aktetas, waar dit hele cateringgebeuren in heeft gezeten. In die tijd nam je koffie van huis mee, want dat was goedkoper - en maatschappelijk algemeen aanvaard. Waarschijnlijk heeft een liefhebbende echtgenote de koffie thuis in de thermosfles gegoten. Zelf ging ze natuurlijk niet mee, want in 1957 was voetbal een mannenzaak. De weinige, zo niet enige, vrouwen in een voetbalstadion waren de echtgenotes van de dure heren. Op de eretribune.

Een tweede Van Bennekom-foto toont het Olympisch Stadion. Het is 5 maart 1962, en we kijken vanaf het veld naar de eretribune. Op de voorgrond scheppen vijf mannen driftig de overvloedige sneeuw op een handkar en in een kruiwagen. Op het programma stond Blauw Wit - Ajax, vertelt de bijbehorende tekst. Er waren 15.000 toeschouwers op afgekomen, en deze mensen mochten niet teleurgesteld worden. De komiek Jan Blaaser hield de stemming erin, en de wedstrijd begon met vertraging. De uitslag staat niet bij de foto, en Blauw Wit fuseerde later tot FC Amsterdam.

Dit sneeuwruimen is waarschijnlijk ingegeven door de oprechte wens om de toeschouwers niet teleur te stellen. Of waren de autoriteiten in 1962 ook al bang voor 'publieke ongeregeldheden', wanneer deze 15.000 zonder wedstrijd het stadion hadden moeten verlaten?

Dat laatste speelde heel sterk bij de Europacup 1-finale van 1985 tussen Liverpool en Juventus, waarbij vooraf een flink aantal Italiaanse supporters werd doodgedrukt en doodgetrapt. Het was natuurlijk een grof schandaal dat deze voetbalwedstrijd daarna doorging, maar de Belgische autoriteiten durfden het verhitte publiek niet zonder hun finale de stad Brussel in te sturen.

Geen voetbal, maar wel een foto van Van Bennekom.
De genadeklap

Een derde foto voert ons terug naar stadion De Meer. Naar de laatste minuten van Ajax - Feijenoord op 24 maart 1963. We zien hoe Ajax-keeper Bertus Hoogerman vergeefs duikt om een penalty van Reinier Kreijermaat te stoppen. 'Dit was voor Ajax de genadeklap', staat erbij. Ik geloof het meteen, want het ijzersterke Feijenoord haalde in het seizoen 1962-'63 als eerste Nederlandse club de halve finale van de Europacup 1 - u weet wel, met twee legendarische wedstrijden tegen Benfica.

Terug naar De Meer. De vergeefs duikende Hoogerman heeft niet te klagen over gebrek aan belangstelling: het stadion is uitverkocht. Meer dan dat, zelfs: omdat er in 1963 nog geen hekken waren, staan een flink aantal toeschouwers naast en achter zijn doel om het allemaal goed te kunnen zien! Wel staan deze mensen allemaal keurig achter de doellijn, zo gedisciplineerd was men toen. Hoewel: fotograaf Van Bennekom maakte zijn opname op het veld zelf, vanaf halverwege de zijkant van het strafschopgebied. Ik geloof niet dat Kreijermaat onder zulke omstandigheden zijn strafschop tegenwoordig nog raak had durven schieten ….

Van Bennekoms vierde foto komt uit 1958. We zien tien toeschouwers in de nu afgebroken tweede ring van het Olympisch Stadion. Het regent hard, wat (mede) verklaart waarom hun tribune leeg is. Het tiental ziet er uit als een stel verzopen katten, maar hun clubliefde is groter.

In 1958 werd er in een Nederlands voetbalstadion nadrukkelijk onderscheiden tussen overdekte en onoverdekte plaatsen. En tussen zitplaatsen en staanplaatsen. De overdekte zitplaatsen waren natuurlijk het duurste, dat was de eretribune. Vaak was het stadion alleen daar overdekt, en voor de overige tachtig procent onoverdekt. De goedkoopste staanplaatsen vond je achter de doelen.

De staanplaatsen zijn inmiddels allemaal tot zitplaatsen omgeturnd. Een staande mensenmassa is beweeglijker en dus gevaarlijker dan een zittende. Ook gaan er in een volledig zitstadion minder mensen. Zo bood het Feyenoord-stadion in 1958 nog maximaal plaats aan 60.000 tot 65.000 toeschouwers, een aantal dat nu ondenkbaar is.

Ook de eretribune van 1958 was naar onze begrippen eenvoudig: een lange houten bank, waar de plaatsen met geschilderde nummers op afgebakend waren. In het Olympisch Stadion kon je voor een dubbeltje een zitkussen huren om je comfort te vergroten. Was de wedstrijd slecht, dan toonde het publiek zijn ontevredenheid door deze zitkussens na afloop massaal op het veld te gooien. Na afloop, voor alle duidelijkheid, en nooit tijdens de wedstrijd.

We besluiten Kors Van Bennekoms fotoserie op een feestelijke manier: op Hemelvaartsdag 27 mei 1960 won Ajax met 5-1 van Feijenoord, en werd daarmee landskampioen. Dat gebeurde in een met 52.000 toeschouwers zeer goed gevuld Olympisch Stadion. Van Bennekom staat op het veld, en fotografeert scheidsrechter Wim Beltman die na afloop een dansje maakt met een dolle Ajax-supporter. De steile beroepsmilitair Beltman, een hele grote naam bij Go Ahead uit Deventer, vindt het duidelijk niet leuk.

Sport in beeld

permalink | ga naar reacties |