Voetbal in Utrecht: ondergewaardeerd, maar innovatief

Door Wout Visser

Het grootste succes van het Utrechtse voetbal dateert alweer van 1958, toen Door Oefening Sterk (DOS) kampioen van Nederland werd. Komt bij, dat deze naam in 1970 verdween door een fusie met stadgenoten Velox en Elinkwijk. FC Utrecht kwam ervoor terug, en hieronder leest u wat deze club in het voetbal heeft betekend. 

 Hans van Breukelen in 1981 op de schouders van de Utrecht-supporters

De Utrechtse fusie stond overigens niet op zichzelf, want rond 1970 saneerde de KNVB het betaalde voetbal op grootse wijze. Tal van clubs smolten op een vergelijkbare manier samen, zoals:

Den Bosch, 1965: BVV en Wilhelmina tot FC Den Bosch;

Enschede, 1965: Sportclub Enschede en Enschedese Boys tot FC Twente;

Alkmaar, 1967: Alkmaar ’54 en FC Zaanstreek tot AZ;

Sittard, 1968: Fortuna ’54 uit Geleen en Sittardia tot Fortuna Sittard;

Den Haag, 1971: ADO en Holland Sport tot FC Den Haag;

Amsterdam, 1972: Blauw Wit en DWS tot FC Amsterdam, in 1974 gevolgd door de Volewijckers.

 GVAV-DOS 24 mei 1970. Foto Guus de Jong

Terug naar Utrecht. De eerste competitiewedstrijd van het nieuwe FC Utrecht, onder trainer Bert Jacobs, eindigde in Rotterdam in een 4-1 nederlaag tegen Feyenoord. Daarna heeft Utrecht steeds in de eredivisie gevoetbald, en plaatste zich regelmatig in ‘het linkerrijtje’.

Vanaf 1980 was er de Europacup, met op 16 september 1981 een historische 0-1 op Ernst Happels HSV in Hamburg. Verder wonnen de Utrechtenaren tot op heden drie keer de KNVB-beker. Kortom, FC Utrecht is een degelijke club, die zonder overmatig spektakel altijd behoorlijk meedraait. 

Supportersgeweld

Maar dat is niet alles. Rond 1980 waren Utrechts hardekern supporters in heel Nederland (en Duitsland) berucht om hun vandalisme. Zij waren de Bunnikside, genoemd naar een vak in het oude stadion Galgenwaard. FC Utrecht was Nederlands eerste betaalde voetbalclub met een diepgeworteld supportersprobleem.

Hier lag waarschijnlijk een link met Cees Werkhoven, voorzitter van 1976-1981. Zijn bestuur had een onfrisse reputatie in geldzaken, en liet het supportersprobleem gewoon sudderen. Wel zijn Werkhoven en de zijnen verantwoordelijk voor het stadion Nieuw Galgenwaard, Utrechts tegenwoordige thuishaven uit 1982. De supportersellende toonde ook hier zijn invloed, want Nieuw Galgenwaard was het eerste stadion ter wereld met een gracht rond het veld. Deze innovatieve vinding betekende een mijlpaal in het ontwerpen van voetbalstadions, en trok wereldwijde belangstelling. Bouwer Ballast-Nedam heeft er later nog goede zaken mee gedaan.

Het Werkhoven-puin werd opgeruimd door Theo Aalbers, voorzitter van 1984-1993. Hij is de grondlegger van het FC Utrecht zoals we dat al jaren kennen, en zijn verdiensten voor de club zijn dan ook groot. Aalbers was in het dagelijks leven directeur van kantoor Utrecht van de Nederlandsche Middenstandsbank NV (NMB), later ING Bank. Uw verslaggever werkte in dezelfde periode op een NMB-regiokantoor in het naburige Zeist, en maakte Theo Aalbers regelmatig van nabij mee. Het loont om deze kleurrijke, rasechte voetbalbestuurder voor het voetlicht te halen.

Een zwarte bladzijde in de clubgeschiedenis was de dood van speler David di Tomasso

Borstelwenkbrauwen

Theo Aalbers was een bekwame, krachtige en integere voetbalbestuurder, die heel goed begreep dat zijn FC Utrecht ook een visitekaartje was van de stad en de provincie Utrecht. Tot vreugde van de sportminnende Gemeente Utrecht leidde hij het supportersgedrag in ordelijke banen, een prestatie van formaat. Aalbers’ indrukwekkende gestalte, compleet met borstelwenkbrauwen, heeft daar zeker aan meegeholpen: als je de man één keer ontmoette vergat je hem nooit meer. Hij gedroeg zich recht-toe-recht-aan, bijna onbehouwen, maar beslist niet dom. Zijn gezag binnen en buiten de club was onbetwist.

Zo had FC Utrecht in de jaren tachtig onvoldoende geld om een profselectie te onderhouden, dus gaf Theo Aalbers zijn halve eerste elftal een parttime-contract bij de NMB. Van deze voetbal-bankemployés is Frans Adelaar de enige die het in het bankbedrijf heeft gered. En als je met Aalbers in banksferen een afspraak had, zeker op maandag, dan was het verstandig om te weten hoe FC Utrecht de voorgaande zondag had gevoetbald!

Natuurlijk werden zijn spelerstransacties, vooral die van de spitsen John van Loen en Erik Willaerts, bij de NMB met meer dan gewone belangstelling gevolgd. Langzaam maar zeker steeg Aalbers in de regio Utrecht boven zijn FC uit, en werd een markante persoonlijkheid in het Nederlandse betaalde voetbal. Het was dan ook erg triest, dat hij jaren later in opspraak kwam vanwege handtastelijkheden met vrouwen.

Terug naar FC Utrecht. De 0-1 op Ernst Happel uit 1981, de primeur van het Nederlandse supportersvandalisme, het innovatieve stadion, de markante Theo Aalbers, en het stabiele, onbesproken bestuur sinds 1981. Het lijkt allemaal wat ondergewaardeerd, want Utrechters zijn geen mensen die zich graag op de borst slaan.

Voetbal

permalink | plaats reactie |

Reacties