WK Voetbal 2006 goed voor imago Duitsland

Het WK Voetbal van 2006 had voor Duitsland drie gevolgen: meer baby’s, een stijging van het bruto nationaal product en een, waarschijnlijk, blijvende imagoverbetering. Zo weet Simon Kuper.

Tijdens het WK vorig jaar vond ik op een dag de straat waar ik in Berlijn heb gewoond. In mijn herinnering was het een saaie, grauwe plek waar nooit iemand met elkaar praatte. Toen ik er vijftien jaar later terugkwam, duurde het even voor ik er zeker van was dat het echt dezelfde straat was. Er wapperden vlaggen uit alle huizen, Duitse vlaggen, maar ook vlaggen van allerlei andere landen. Overal speelden kinderen, hoewel er gezegd wordt dat Duitsers geen kinderen meer krijgen. Het leek alsof het WK het land gelukkig had gemaakt. Inmiddels is het precies een jaar nadat één van de grootste mediaspektakels uit de geschiedenis begon en alles lijkt er op te wijzen dat dit ook echt waar is. Misschien is een WK nog nooit zo goed geweest voor het gastland.

Het WK had voor Duitsland drie gevolgen. Een mogelijk gevolg: meer baby’s. Hier is overdreven veel aandacht aan besteed, maar het lijkt er op dat het WK de Duitsers ertoe inspireerde om kinderen te krijgen. Een verbazend feit als je in aanmerking neemt dat het geboortecijfer vorig jaar het laagste was sinds de Tweede Wereldoorlog. Het gemiddelde aantal kinderen per vrouw was een bescheiden 1.36.

Iets bijzonders

Maar afgelopen zomer gebeurde er iets bijzonders. In Berlijn bijvoorbeeld werden in maart 2007 20 procent meer baby’s geboren dan in maart 2006. Het is moeilijk te zien wat het gevolg was van de nachtelijke feeststemming en wat van de aantrekkende Duitse economie of de premie voor ouderschap. Ik moet toegeven dat het geboortecijfer al vóór maart omhoog vloog. De meeste experts zeggen dan ook dat deze nieuwe vruchtbaarheid niets te maken heeft met het WK.

Een klein gevolgje: de Duitse economie kreeg een duwtje. Een team van de Universiteit van Mainz, geleid door Holger Preuss, hoogleraar sporteconomie, enquêteerde 95.000 bezoekers van het WK over hun uitgavenpatroon. De conclusie was dat het geld binnengebracht door de bezoekers het bruto nationaal product vorig jaar met 3.2 miljard euro verhoogde. Dat is 0.13% van het BNP, minder dan de Duitsers aan het WK uitgaven. Opmerkelijk is dat meer dan eenderde van het binnengekomen geld van mensen kwam die nooit een stadion binnen zijn geweest, maar de wedstrijden ergens op grote schermen hebben gevolgd.

Blijvende naamsverbetering

Een enorm gevolg: de naam van Duitsland is beter geworden, waarschijnlijk blijvend. Het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft een triomfantelijke diashow gemaakt om dat aan te tonen. In januari zette de Anholt Nation Brands Index Duitsland op de zesde plaats van de 35 landen. In september, kort na het WK, zette deze zelfde index Duitsland op een gedeelde eerste plaats met Groot-Brittannië. De 25.900 consumenten in 35 landen gaven Duitsland onder andere betere cijfers voor ‘bevolking’, ‘cultuur’ en ‘toerisme’.

Dan was er nog een onderzoek in september 2006 door het German Marshall Fund. Zij ondervroegen mensen over de hele wereld en hun conclusie was dat Duitsland de tweede plaats innam op de lijst van de twaalf genoemde landen. Alleen Spanje kwam hoger uit.

Maar nog interessanter dan Duitslands verbeterde imago bij buitenlanders is de verbetering onder Duitsers zelf. Bij de start van het WK in juni 2006 werden mensen over de hele wereld in de Pew Global Attitudes Survey gevraagd naar hun mening over andere landen, inclusief hun eigen land. Bijna altijd hadden ze een hogere dunk van hun land dan buitenlanders. In het geval van China en de VS was de kloof heel groot. Er was maar één land waar de buitenlanders positiever over waren dan de inwoners zelf: het Duitsland van 2005. Als we afgaan op het ongeëvenaarde vlagvertoon tijdens de afgelopen zomer, vinden de Duitsers zichzelf nu aardiger.

Imago van een land

Maar zal de naam van Duitsland zo goed blijven? Sebastian Turner, de reclameman die de imagocampagne voor het WK leidde, zei vóór de aanvang van het toernooi dat de campagne alleen succes zou hebben als die jaren doorging. Niets verandert zo langzaam als het imago van een land, beweerde hij.

Albrecht Sonntag, een Duitse socioloog aan de Ecole Supérieure des Sciences Commerciales in Angers, waarschuwt dat de nieuwe reputatie van Duitsland een ‘midzomernachtdroom’ kan zijn die vervaagt in het niets. Datzelfde is gebeurd met Frankrijk toen ze het WK van 1998 organiseerden en wonnen, aldus Sonntag. Het bontgekleurde Franse team had de indruk gewekt te staan voor een bontgekleurd Frankrijk, tevreden met de eigen identiteit. Nog vóór de rellen in de voorsteden in 2005 was er al praktisch niets meer over van dat beeld.

Toch zal de imagoverandering van Duitsland wel van lange duur zijn. Dat komt omdat het beeld dat vóór het WK van Duitsland bestond in sommige opzichten al zestig jaar achterliep. Zoals Sonntag het zegt, sinds het WK worden de Duitsers niet langer gezien als ‘xenofobe neonazi’s’. Dat nieuwe beeld klopt duidelijk met de werkelijkheid en zal daarom eerder blijven hangen.

Daar staat tegenover dat Frankrijk in 1998 niet plotseling een kleurenblind paradijs was geworden. Misschien kan men het WK in Duitsland het beste zien als een wereldwijd verzoeningsfeest voor de Tweede Wereldoorlog. Daarom moest het geheel ook afgesloten worden in Berlijn. Dit suggereert dat toekomstige gastlanden van grote evenementen, Duitslands transformatie niet zullen kunnen evenaren.

Ik had het erover met Zuid-Afrikaanse officials, die zich voorbereiden op het WK van 2010 en merkte dat ze wel een soortgelijk resultaat hoopten te bereiken. Zij hopen dat het imago van Zuid-Afrika, als een land dat geplaagd wordt door criminaliteit, armoede en ziekte, zal veranderen. Het probleem is alleen dat dat imago klopt met de werkelijkheid.

Voetbal

permalink | plaats reactie |

Reacties