De dood volgt geen script

Uit: De Pers

De dood van cricketcoach Bob Woolmer en die van American footbalspeler Pat Tillman verliep niet zoals het publiek het zich had voorgesteld. Helaas, geen cricketmoord en geen heldendood.

Vanaf het begin leek het erop dat Bob Woolmers’ dood geen moord was, en vorige week gaf de Jamaicaanse politie dat eindelijk toe. De coach van het Pakistaanse team stierf in zijn hotel tijdens het WK cricket in maart. Zijn dood werd door bijna iedereen beschouwd als de perfecte ‘dood onder verdachte omstandigheden’. Moord is een onbekend fenomeen in de corrupte maar deftige cricketwereld, en juist het feit dat moord zo onwaarschijnlijk was, maakte Woolmers’ verhaal zo spannend. Dat het wel een verzonnen verhaal leek, had er op moeten wijzen dat het in feite ook een verzonnen verhaal was.

Het was geen moord. Woolmer, een diabeet met overgewicht, dronk die laatste avond een fles whisky leeg en stierf een natuurlijke dood. Maar het is interessant om je af te vragen waarom iedereen er zo snel vanuit ging dat hij vermoord was. Het antwoord zegt wat over Woolmers’ vaderland, Engeland. Zo is ook het verhaal van Pat Tillman, de American footballspeler die soldaat werd en stierf in Afghanistan, een verhaal over Amerika. Het verslag van Tillmans gruwelijke dood kwam regelrecht uit een oud Amerikaans filmscript.

De perfecte Engelse moord

Zoals George Orwell al schreef, vindt de perfecte Engelse moord plaats in een gegoed milieu, bijvoorbeeld een twee-onder-een-kaphuis in een buitenwijk. Dat is het soort moord waar je na de lunch op zondag op de bank over wilt lezen. Met dat idee in gedachte, was Woolmer het perfecte slachtoffer. Hij was niet zomaar een blanke man uit de middenklasse, maar vormde ook een link met het verleden omdat hij waarschijnlijk het allerlaatste product van de Britse Raj was. Hij werd geboren in India op 14 mei 1948, precies negen maanden nadat het land onafhankelijk was geworden. Zijn vader was een amateurcricketer en heette Clarence Woolmer, een naam die terug doet denken aan de grandeur van vroegere tijden.

De verhalen van de klassieke Britse misdaadschrijvers, Christie, Arthur Conan Doyle en E. W. Hornung spelen zich allemaal af in een soortgelijk deftig milieu. Hét symbool was cricket en bij deze schrijvers zat de sport in elke porie: Christie’s vader was de voorzitter van de plaatselijke cricketclub, Conan Doyle speelde cricket op hoog niveau en noemde Sherlock Holmes naar een cricketspeler. En ten slotte is Hornungs held, Raffles, een amateur die cricket gespeeld heeft in het Engelse team.

Symbool voor bepaalde erecode

Zoals Orwell al opmerkte, stond cricket in Engeland symbool voor een bepaalde erecode. Het beeld van Woolmer, zoals dat in de media werd geschetst, voldeed geheel aan die code. Hij stierf de nacht na Pakistans verrassende verlies tegen Ierland. Volgens de media stond hij op het punt te onthullen dat spelers van Pakistan de wedstrijd, tegen betaling, expres hadden verloren. Voor hij ze verraden kon, zou iemand hem vermoord hebben.

Samengevat, paste de ‘moord’ helemaal in een van de favoriete scenario’s van de Britten, inclusief de identiteit van de moordenaar, die natuurlijk wel een Pakistaanse cricketer of official moest zijn. De moslim als de schurk is een scenario dat al veel langer bestaat dan 11 september.

Klassiek Brits verhaal

Zoals het Woolmer-script een klassiek Brits verhaal is, zo is dat van Tillman typisch Amerikaans. Hoewel hij een veilige positie bij de Arizona Cardinals had, wees hij na 11 september het American football en een contract van 3.6 miljoen dollar af. Hij ging bij het leger om zijn land te verdedigen. In 2004 werd hij gedood bij een schietpartij in Afghanistan en zo werd hij het enige bekende Amerikaanse slachtoffer van de oorlog tegen het terrorisme. Het leger nomineerde hem voor een Silver Star omdat hij een heuvel had bestormd om de vijand aan te vallen terwijl hij ‘dekking gaf met een M-249 Squad machinegeweer’.

President Bush noemde hem ‘een inspirerende persoon op en buiten het sportveld, zoals allen die het hoogste offer brengen in de oorlog tegen het terrorisme’.

Het verhaal van Tillman is, net als dat van Woolmer, geworteld in zijn specifieke sport. Het soort geweld waar moderne Amerikanen bewondering voor hebben, is mechanisch en gedisciplineerd. In het buitenland staat de soldaat model hiervoor; in eigen land, in het weekend, de American-football speler. Zo was Tillman de link tussen alledaagse Amerikaanse mannelijkheid en de oorlog; al het eerbetoon legde hier ook de nadruk op.

‘Pat Tillman was de verpersoonlijking van de hoogste waarden in het land en de NFL (National Football League)’, zei bondsbestuurder Paul Tagliabue. En Ann Coulter, de conservatieve tv-commentator, noemde Tillman ‘een echte Amerikaan, eervol, puur en mannelijk, zoals alleen een Amerikaanse man kan zijn’.

De Amerikanen voelden zich zo aangesproken door Tillmans verhaal dat volgens zijn moeder president George Bush had aangeboden om een band met een eerbetoon aan hem te tonen bij een wedstrijd van de Cardinals kort voor de verkiezing in 2004. Mevrouw Tillman weigerde dit.

Moslimschutter

Het werd al gauw duidelijk dat Tillmans moslimschutter, net als de moordenaar van Woolmer, niet bestond. Tillman werd gedood door schoten van zijn eigen troepen terwijl hij schreeuwde: ’Ik ben Pat Tillman, verdomme!’ Het leger wist hoe het echt gegaan was maar maakte van zijn dood toch een herkenbaar Amerikaans filmscript. In een e-mail van het leger werd de publiciteitscampagne rond zijn hypothetische onderscheiding het ‘Silver Star voor Tillman-plan’ genoemd.
Net als bij prinses Diana kon het publiek bij Woolmer en Tillman gewoon niet geloven dat de dood van hun held zomaar gebeurd was. Diana kon niet gestorven zijn in een afschuwelijk ongeluk. Daar moest wel een samenzwering achter zitten. Net als bij Woolmer zorgt de samenzweringstheorie voor een beter verhaal dan de ‘stom ongeluk’-theorie.

Verhaal heeft nog een staartje

Het verhaal van de arme Woolmer heeft nog een staartje. Een Britse regeringsfunctionaris, die een actieve rol speelt in de internationale rechtshandhaving, vertelde me dat volgens hem de uitslag van één wedstrijd van tevoren al vast stond, niet die van de wedstrijd Pakistan-Ierland, maar van een andere, een die niet zo goed in het plaatje paste. Orwell schreef al: de perfecte Engelse moord gebeurt in een gegoed milieuDe ideale Britse verdachte was een Pakistaanse cricketer of official. 
 

Sport en politiek

permalink | plaats reactie |

Reacties