Tour de France rijdt zichzelf in de wielen

Door alle dopingschandalen is er weinig meer over van de reputatie van de Tour de France. Zelfs de Franse krant L’Équipe laat zich minachtend uit over de ooit immens populaire wielerronde. Simon Kuper over het einde van een instituut.

Het belangrijkste pluspunt van wonen in Parijs is dat je elke ochtend naar een café kunt gaan voor je croissantje en je kopje koffie en om L‘Équipe te lezen, de dagelijkse sportkrant.

Al deze dingen horen tot het Franse erfgoed, net als de Tour de France. Daarom is het schokkend om L‘Equipe minachtend over de Tour te horen praten; de krant was nota bene de bedenker van de race in 1903. Het is een beetje alsof degene die in het café achter de bar staat, je vertelt dat een croissant toch eigenlijk alleen maar een vette hap is.

De artikelen over wielrennen staan tegenwoordig ergens binnen in de krant en elke ochtend kun je wel zinnen tegenkomen als deze: ’Sinds 1998 wordt er al fraude gepleegd in de Tour en zijn de resultaten opgeschroefd met de hulp van epo; toch doet niemand er wat aan’.

Als dat in L‘Équipe staat, dan weet je dat de drugs het einde van de wielersport betekenen. De organisatie probeert wanhopig de Tour te redden door maatregelen als de start in Londen aanstaande zaterdag, maar het is te laat. De legendarische race is het grootste deel van zijn publiek kwijtgeraakt, waarschijnlijk voorgoed.

Ooit

Ooit was wielrennen in Europa nog belangrijker dan voetbal. Voor de oorlog kwamen enorme massa’s mensen naar de overdekte wielerbanen om de wielrenners steeds weer het zelfde rondje te zien racen. In 1934 overschaduwde de Giro d’Italia het WK Voetbal toen de twee evenementen tegelijkertijd in Italië werden gehouden.

De magie van de Franse termen, het prachtige landschap en de ‘heilige monsters’ die bergen verslonden met als hulpmiddelen slechts pillen en cognac, maakten van de Tour de France een moderne odyssee. Wielrenners waren halfgoden. Er wordt gezegd dat de overwinning van Gino Bartalli in de Tour van 1948 een burgeroorlog in zijn vaderland Italië voorkwam.

De Tour werd op doping gereden. Tientallen jaren was dat legaal, geaccepteerd en zelfs gewaardeerd. De sleutelrol die de coach in andere sporten bekleedde, was in het wielrennen voor de artsen of soigneurs.

Het is geen toeval dat de legendarische renners Fausto Coppi en Jaques Anquetil er allebei vandoor gingen met een doktersvrouw.

Om de doping in de wielersport aan te pakken, leek een absurd idee; zoiets als een groupie die een rockmusicus een drugstest laat doen. Net als in de rockmuziek was het drugsgebruik in het wielrennen altijd een beetje amateuristisch: de middelen werden volgens oude recepten gemaakt en toegediend door masseurs en veeartsen.

Doping hoorde bij de folklore van de Tour. Toen het eerste grote drugsschandaal losbarstte, in 1998, deelden de meeste fans de verontwaardiging van de renners over hun ‘vervolging’ door de politie. In 2001 overwoog een multinational om sponsor van de Tour te worden. Daarom hielden ze een onderzoek om te kijken of de vele recente schandalen het image van de Tour hadden aangetast. Het bleek dat de schandalen nauwelijks effect hadden gehad. Dit alles volgens wielerjournalist Benjo Maso.

Later veranderden de zaken. Er kwam een algemeen gevoel dat drugs niet in de sport thuis hoorden (dit was ook zichtbaar bij bijvoorbeeld honkbal). Het was niet zozeer dat de wielerfans bedacht hadden dat drugs moreel onjuist waren. Maar in het tijdperk van de efedrine was doping duidelijk essentieel geworden en tegelijkertijd, tegen die tijd, absoluut verboden. Dat maakte doping tot een vorm van bedrog, alsof je je door een auto de berg op liet trekken.

De Nederlandse Tour-ploeg van 1950

De bodem

Er bleven wielrenners gepakt worden die gezworen hadden dat ze geen drugs namen. In 2005 vatte L’Equipe het wielerjaar samen met de woorden: ’We hebben de bodem bereikt’. In 2006 werd Floyd Landis positief getest op een te hoog testosterongehalte nadat hij de Tour had gewonnen. De krant wijzigde zijn oordeel: ’Er was nog een dubbele bodem’.

In de laatste lijst die L‘Equipe samenstelde van de dertig populairste Franse atleten stond maar een wielrenner, en dat was een wielrenster, de 48-jarige Jeannie Longo. De meeste fans verdelen de mannelijke renners in twee categorieën: valsspelers en renners die nog niet gepakt zijn. Nu er zoveel wielrenners geschorst zijn of overleden door hun druggebruik, stellen de overblijvers trouwens niet veel meer voor.

Televisie en sponsors weten niet hoe snel ze de sport de rug toe moeten keren. Bijna 65 procent van de toeschouwers van de Tour waren te vinden in Frankrijk, de VS en Duitsland, aldus Kevin Alavy, hoofd van de afdeling analyse bij Initiative Sports Future, een bureau dat internationale kijkcijfers verzamelt. Vooral de Amerikanen en Duitsers houden de sport voor gezien. Maar 892.781 Amerikanen keken toen Landis de Tour ‘won’, de helft van het aantal in 2005.

In Duitsland, waar de kijkcijfers ook kelderden, hebben de twee belangrijkste tv-zenders met een kleine meerderheid besloten de Tour dit jaar wel te brengen. Hun contract loopt volgend jaar af, en hoe het dan gaat...

Zelfs in de traditionele fietslanden keren de kijkers zich van de sport af. IFM, een Duits bureau voor marktonderzoek, heeft berekend dat de commerciële waarde van de Tour voor sponsors vorig jaar met 52 procent achteruit is gegaan. Dit baseerden ze op kijkcijfers en uren tv-zendtijd.

Het had nog erger kunnen zijn. De ronde van Vlaanderen verloor dit voorjaar wereldwijd 77 procent van zijn kijkers. ‘Het beroep is in gevaar’, moet de CPA, de internationale bond voor wielrenners, toegeven.

De sport zoekt zijn redding in nieuwe landen. In Groot-Brittannië groeit de aanhang zelfs, al zijn de aantallen nog niet opzienbarend. Hoewel er nog geen 100.000 Britten vorig jaar in het weekend naar de Tour keken, was dat meer dan daarvoor. Vandaar de start in Londen volgende week.

Christian Prudhomme, directeur van de Tour, heeft een bescheiden wens voor de finish in Parijs: ’Ik hoop dat de man die in de gele trui op de Champs Elysées aankomt ook de winnaar van de Tour is.’

Waarschijnlijk is het ijdele hoop. De mensen vergelijken het wielrennen nu al met professioneel worstelen, waar gefraudeerd wordt bij het leven, maar waar niemand mee zit. Ik zie meer overeenkomst met boksen: een sport die eerst heel geliefd was, maar die nu geen enkele rol van betekenis meer speelt.

Wielrennen

permalink | plaats reactie |

Reacties