Clarence Seedorf en het vlassige baardje

De biografie van Simon Zwartkruis over Clarence Seedorf is één van de bekendste sportboeken van de afgelopen jaren. (Aan deel twee wordt trouwens gewerkt...) De schrijver vertelde in een column tijdens de uitreiking van de Nico Scheepmaker Beker dat het schrijven hiervan geen vanzelfsprekendheid was, omdat sportboeken enkele jaren geleden nog niet populair waren. De column staat nu op Sportgeschiedenis.nl.

Simon Zwartkruis zelf

“Vijf jaar geleden werd ik ontboden op de Herengracht in Amsterdam, op het hoofdkwartier van Amstel Uitgevers. Daar moest ik komen uitleggen waarom het een uitmuntend idee was om een biografie over Clarence Seedorf uit te brengen. Er bleken nogal wat twijfels te bestaan over het nut van een dergelijk boek. Aan mij de eer die twijfels met een gloedvol betoog weg te nemen.

Dat viel nog lang niet mee.

Bij binnenkomst werd ik door een redacteur of vijftien meewarig aangekeken. ‘Ach gut, daar heb je die gozer van dat voetbalboek…’ Het gevoel bekroop me dat ik hartgrondig kwam vloeken in de kerk. Echte boeken, bedacht ik me opeens, horen natuurlijk over de ondraaglijke lichtheid van het bestaan te gaan. Of over jeugdtrauma’s. Of, specifieker nog, over de wijze waarop je gebukt bent gegaan onder je streng gereformeerde opvoeding, in een klein dorpje langs de IJssel. Daar zat ik dan, met m’n vrije, atheïstische opvoeding, m’n gelukkige jeugd en m’n montere kijk op het leven.

Van dat gloedvolle betoog is weinig terecht gekomen. Ik hoorde mezelf iets murmelen over Suriname en Nederland, over het weerbarstige karakter van Seedorf, over de weerzin die hij bij Nederlanders opwekte, en hoe dat in contrast stond met de lof die hij in Zuid-Europa oogstte. Vanuit mijn linkerooghoek zag ik onderwijl een vrouwelijke redacteur een sms’je versturen. Recht voor me zat een man gapend uit het raam te staren, plukkend aan zijn vlassige baardje. In een ultieme poging de aandacht van mijn toehoorders te grijpen, zei ik nog iets over de rijke voetbalboekencultuur in Engeland. Toen vond ik het mooi geweest.

Later die dag werd ik gebeld. Seedorf aan de lijn. Hij wist van mijn afspraak op de Herengracht en vroeg hoe de reacties geweest waren. ‘Dolenthousiast’, loog ik. ‘Prima’, zei Seedorf, ‘dan gaan we aan de slag’.

‘Ja’, zei ik. Het duurde een maand voordat ik me ertoe kon zetten.

Gelukkig is er sindsdien het nodige veranderd. Seedorf is gepromoveerd van nationale pispaal tot nationale knuffelbeer, vlassige baardjes kom je weinig meer tegen in het wild en het sportboek heeft in Nederland aan gewicht en glans gewonnen. Natuurlijk niet vanwege dat boek van mij, hou me ten goede, de credits gaan naar mensen als de oprichters van Hard Gras, naar geschiedschrijver Matty Verkamman en natuurlijk naar de man naar wie deze avond vernoemd is, Nico Scheepmaker. Zij zijn het die de kruisbestuiving tussen sport en literatuur in gang hebben gezet.

En me dunkt dat er de afgelopen jaren fijne sportboeken verschenen zijn. Laat ik me beperken tot het aanbod van 2006. Met wielrennen heb ik weinig tot niets; maar het boek van Peter Ouwerkerk over Rini Wagtmans heb ik verslonden.

Tot een jaar geleden had ik nog nooit hardop gelachen tijdens het lezen van een boek dat niet door Herman Brusselmans is geschreven; Marcel van Roosmalen bracht daar, met zijn tragikomische verslag van een seizoen Vitesse, verandering in.

Maar het liefst lees ik een boek waarin voetbal, de mooiste sport op aarde, samensmelt met het leven zelve. Zoals Alex Bellos dat zo fraai deed in ‘Futebol, the Brazilian way of life’, waar het Braziliaanse voetbal én de Braziliaanse ziel werd blootgelegd. Of Jimmy Burns, die met ‘Barca, a people’s passion’ het ultieme boek schreef over de betekenis van FC Barcelona voor het bewustzijn van Catalonië.

In Nederland is er in 2006 ook een boek geschreven waarin het maatschappelijke en culturele belang van voetbal centraal stond. En ik zeg het maar gewoon: dat boek, ‘De wereld is een bal’ van Willem Vissers, wint wat mij betreft de Nico Scheepmaker Beker 2006. Het is boeiend, leerzaam, in een prettige stijl geschreven, en dat allemaal in een periode waarin normaliter juist de allersléchtste voetbalboeken op de markt komen, vlak voor een Wereldkampioenschap. Ook vorig jaar waren ze er weer, meer dan ooit, de haastig in elkaar geflanste knipselmapboekjes. Archief op een hoop, do re mi fa sol en weer een boekje vol. Die wildgroei vind ik het enige nadeel van de verhoogde status van het sportboek.

Het grote vóórdeel is de enorme verscheidenheid. Op de lijst van 2006 staan 176 boeken, waarbij in sommige gevallen alleen al de titel een uitgave rechtvaardigt. Ik noem:

Effe knuffelen in Torino
Hotze Schuil, keizer onder de kaatskoningen
75 jaar VV Sint-Annaparochie
De grote sprong, vijftig jaar fierljeppen
Vijftig jaar Zwemmen is gezond, nuttig én aangenaam

Allemaal veel succes gewenst zo meteen. Want ik moet me sterk vergissen of de uitverkiezing van de Nico Scheepmaker Beker is dit jaar zeer spannend geweest. Voor komend jaar vrees ik een gelopen koers. Iedereen die het boek over Johan Cruijff van Matty Verkamman, Frits Barend en Johan Derksen en consorten in handen heeft gehad, zal begrijpen wat ik bedoel.

Daarom richt ik me nu even op de Nico Scheepmaker Beker 2008. Ik heb enkele verzoeknummers:

Hugo Borst, genoeg nu over wulpse vrouwen met pronte borsten, terug naar je stiel en schrijf het Marco van Basten-boek dat alle andere Marco van Basten-boeken overbodig maakt.

Tom Egbers, neem ons mee naar de spelonken van de Engelse derde divisie.

Henk Hoijtink, biedt ons een inkijkje in de verwarde geest van Mark van Bommel.

Koen Greven, waar blijft dat boek over het Zuid-Amerikaanse voetbal?

Klaas Jansma en Jelle Roorda, kom maar op met ‘De grote sprong, 52 jaar fierljeppen’.

Jaap Visser, reconstrueer het WK van 1990 tot op het bot voor ons.

En Marcel van Roosmalen, wijk in 2008 geen seconde van de zijde van Louis van Gaal en schrijf alles op wat je hoort en ziet en ruikt.

Dan beloof ik, het is niet anders, dat in 2008 een geheel herziene en geactualiseerde versie van de Seedorf-biografie wordt uitgebracht.

En het leuke is: anno 2007 hoef je niet meer voor een klungelig verkooppraatje naar de Herengracht. Weg met de gapende vlasbaardjes, lang leve het sportboek!”

Sportboeken · Sportjournalistiek · Voetbal

permalink | plaats reactie |

Reacties