Tour de France dankt doping aan Hollandse kolonisten

De Tour de France is halverwege en ondanks de hoop op een dopingvrije ronde, is de Spaanse wielrenner Moises Duenas woensdag betrapt op het gebruik van doping. Het D-woord is weer gevallen. Doping is een Engels woord, maar wist u dat het woord een Nederlandse achtergrond heeft? Met dank aan Hollandse kolonisten.

Er doen twee verhalen de ronde over de oorsprong van het woord doping.

Het eerste verhaal gaat terug naar de zeventiende eeuw, toen Hollandse kolonisten in Amerika een opwekkende saus kregen van de Indianen. Dat hielp blijkbaar, want ze hadden opeens de puf om in 1614 de Hollandse nederzetting Fort Nassau te beginnen - het latere Nieuw Amsterdam en uiteindelijk New York. De kolonisten noemden die saus 'doop' oud-Nederlands voor dikke saus. Een halve eeuw later werden het fort en de kolonie Nieuw Amsterdam door Engelse legers aangevallen. Op den duur namen die het woord 'dope' over voor stimulerende middelen.

In het Nederlands Etymologisch woordenboek, lezen we dan ook:

Dope is een ontlening aan verouderd Nederlands doop '(dikke) saus' [1623; WNT], zn. bij dopen 1; de betekenisontwikkeling in het Amerikaans-Engels verloopt van 'dikke saus' via 'dikke substantie' naar 'dikke opiumbereiding'.

Een ander verhaal komt uit Zuid-Afrika, waar sinds de zeventiende eeuw ook Nederlandse kolonisten gingen wonen. Zij bleven Nederlands spreken maar namen veel woorden over uit hun omgeving. Zo ontstond het Afrikaans. Vlakbij leefde een Afrikaanse stam, die tijdens religieuze sessies de sterke drank 'dop' dronk. De Nederlanders namen de drank én het woord in de negentiende eeuw over. En omdat Zuid-Afrika een Engelse kolonie was, duurde het niet lang of ook de Engelsen gebruikten de 'dope' en 'doping'.

Deze Afrikaanse variant blijkt minder betrouwbaar, zo lezen wij wederom in het Etymologisch woordenboek:

Dat Engels dope via het Afrikaans afkomstig zou zijn uit een Zuid-Afrikaans inheems woord dop 'sterke drank om in trance te raken bij godsdienstige bijeenkomsten' (Van Schoonderwalt 1985) is onwrsch. Gezien het verschil in klinkerlengte. Bovendien is de betekenisontwikkeling binnen het Engels en met name het Amerikaans-Engels duidelijk traceerbaar. Wel kent het Afrikaans inderdaad het woord dop 'dop' (Nederlands), met als betekenissen ook 'vloeistofmaat', 'neutje' en 'inferieure brandewijn', in welke laatste betekenis het een verkorting is van dopbrandewyn (Afrikaans-Engels dop brandy [1870; Cloete]), oorspr. gemaakt van druiwedoppe 'druiveschillen'. dope zn. 'pepmiddel', in de chemie ook 'toevoeging ter verbetering van bepaalde eigenschappen' [1952; WNT Aanv.], uit Amerikaans-Engels dope 'id.'. Door de betekenisverruiming van doping tot 'pepmiddel (in de sport)' is dope zich in het Nederlands gaan beperken tot 'harddrugs'; de betekenis 'stimulerend middel in de sport' heeft dope afgestaan aan doping.

Hoe dan ook, het woord doping komt uit het Nederlands. Samen met apartheid is doping het bekendste Nederlandse woord ter wereld. Om daar nu trots op te zijn…

Sport en politiek · Wielrennen

permalink | plaats reactie |

Reacties

Plaats reactie

Naam
E-mailadres
Website
Bericht
Verificatie