Zoeken

‘Buitengewone kaatspartij te Franeker op Zaterdag 29 Augustus 1857’, luidde de aankondiging in de Franeker Courant. Die ochtend stonden ‘zes en dertig vlugge, sterke mannen’ op het gras van het Sternse Slotland.

De kaatsbaan staat er nog in Franeker, maar nu aan een zijde begrensd door een tribune. In het Fries heet dit ’t Sjûkelân - het terrein waar ooit het Sjaerdemaslot was opgetrokken. Wellicht zonder het te weten deden deze kaatsers een voorspelling uitkomen, toen in 1450 dit slot werd opgeleverd. Geheimzinnig werd toen voorzegd dat dit ooit weer zou moeten plaatsmaken voor grasland. En ja hoor: in 1857 was het terrein één groot grasveld.

Voor de derde opeenvolgende keer werd het evenement georganiseerd, ‘ten aanschouwe van duizende belangstellenden, zoo ingezetenen als buitenlieden’. De deelnemers werden opgeroepen zich uiterlijk de avond daarvoor om 20.00 uur aan te melden. De volgende ochtend om negen uur was de loting en een uur later begon het feest. Friesland verheugde zich op de kaatspartij, waarvan ze in die provincie niet konden vermoeden dat die in de 21e eeuw nog steeds zou voortleven als de oudste sportklassieker van Nederland, vol traditie en gebruiken.

De Leeuwarder Courant van 1 september 1857 kwam met een verslag van de kaatspartij. ‘Het feest, door het schoonste weder begunstigd, het terrein met vele vlaggen, tenten en groen versierd, werd opgeluisterd door het franeker muziekgezelschap Harmonie, dat weder als altijd getoond heeft het zijne tot de feestvreugde te willen bijdragen, die dan ook tot aller genoegen is afgeloopen.’

Weer een voorspelling

Na deze beschouwing volgde een nieuwe toekomstvoorspelling: ‘Mag en kan met regt onder de vele volksvermaken het kaatsen als een der schoonste en onschuldigste gerangschikt worden, het is dan ook te wenschen dat dit bekende friese volksvermaak, dat zich als ’t ware alleen op de kleigronden bepaalt en aldaar schijnt t’ huis te behooren, elders de belangstelling moge opwekken.’

Buiten Friesland zou het kaatsen echter nooit echt aanslaan, behalve in regio’s waar relatief veel Friezen woonden. Maar met de buitengewone kaatspartij, die al snel P.C. werd genoemd naar de organiserende Permanente Commissie, ontstond er wel een traditie zonder weerga.

Nog voordat de moderne sport een bekend fenomeen werd in Nederland, liep Friesland al jaarlijks warm voor een groot kaatsevenement. Dat doet het tot op de dag van vandaag. Sterker: internationale klassiekers als Wimbledon en Tour de France zijn aanzienlijk jonger. De PC is daarmee niet alleen belangrijk voor Friesland met al zijn gebruiken, maar ook voor de sport in het algemeen, zowel in Nederland als daarbuiten.

In de voorspelling van 1450 was dat allemaal misschien niet inbegrepen, maar zo gaat het altijd met orakels: pas later komt men erachter wat er nu echt werd bedoeld.

In deel 2 volgt ’t Sjûkelân. Lees hier verder.

Deel 3

Deel 4