Feyenoorders zijn kroegbazen en kantoorklerken

Feyenoord is een volksclub – altijd al geweest. Voor de oorlog waren de leden vooral bootwerkers en kantoorbedienden en de spelers hadden bijna allemaal een eigen café. Op de Olympische Spelen van 1924 kreeg zo´n Feyenoord-arbeider ruzie met zijn elitaire elftalgenoten. Het leek wel een klassenstrijd, maar dan één die door de arbeiders werd gewonnen.

Feyenoord in 1940. Bijna al deze spelers hadden een eigen kroeg  ANP Fotoarchief

Omdat Feyenoord een maand geleden zijn 99e verjaardag vierde, vertelde Jan Oudenaarden aan het Algemeen Dagblad iets over de sociale achtergrond van deze club. ‘De Feyenoord-spelers van het eerste uur waren afkomstig van de laagste klassen van de maatschappij. Hun ouders en grootouders waren bootwerkers, lassers, branders en klinkers.’

En iets verder: ‘Ook in het Nederlands elftal, dat in die jaren nog bevolkt werd door artsen en advocaten, keek men vreemd op toen de arbeidersclub Feyenoord op een dag haar internationals zond.’

Geen arbeidersclub

L.A.H. Heesakker was tientallen jaren lang hoofdredacteur van clubblad De Feyenoorder. Hij schreef vaak over de leden van zijn geliefde club. Maar je moest bij hem niet aankomen met het verhaal dat Feyenoord een arbeidersclub was, zoals hij in 1935 duidelijk maakte:

‘Het verheugt mij om er eens op te wijzen dat van een 'arbeidersclub' geen sprake is. Men hoort die uitdrukking wel eens meer. Daarom is het goed te zeggen, dat onze club een volksclub is, d.w.z. een club die zijn deuren openstelt voor alle lagen der bevolking. De uitdrukking volksclub is trouwens uitgevonden om de tegenstelling tot de vroegere eliteclubs aan te duiden. In onze club wordt geen dokter, accountant, student, mr. in de rechten of wie dan ook geweigerd, omdat er alleen voor arbeiders plaats zou zijn, al zal het percentage arbeiders overheersen. Maar men zal het met mij eens zijn, dat voor een sportclub een volksclub ideaal is.’

In het Nederland van de jaren dertig waren standsverschillen inderdaad veel groter dan nu. Iemand droeg een pet – een arbeider – of een hoge hoed – de notabelen. De petten hadden eigen verenigingen en de hoge hoeden ook. Het kwam toen bijna nooit voor dat ze tot dezelfde club behoorden. Maar bij Feyenoord had het volgens Hees dus wel gekund.

Puck van Heel, de grote Feyenoord-man van de jaren dertig. ANP Fotoarchief

Kantoorwerkers en kroegbazen

Er zijn geen ledencijfers van de club, waarbij staat welk lid in welke sociale klasse leefde. Gelukkig sprak Harrie van Wijnen voor zijn boek De Kuip hierover met oud-administrateur Phida Wolff. Het Feyenoord van de jaren dertig zou volgens Wolff hebben bestaan uit kantoorbedienden, middenstanders en bootwerkers. Het waren dus niet alleen mensen, die met de handen werkten, maar ook geletterde beroepen uitoefenden.

Gelukkig voor ons onderzoek bestond in die tijd nog geen profvoetbal, zodat de spelers van het eerste van Feyenoord allemaal een leven buiten het voetbal hadden. En een werkplek, die we eens op een rij zetten. We bekijken een aantal spelers van het Feyenoord dat op 27 maart 1937 de openingswedstrijd van de Kuip speelde tegen het Belgische Beerschot.

Joop van der Heide: huisschilder.

Adri van Male: belastingambtenaar.

Pleun de Groot, Bas Paauwe, Puck van Heel, Manus Vrauwdeunt, Leen Vente, Jan Linssen, Gerard Kuppen en Arie de Vroet: eigenaar van een café, waarmee sommige spelers overigens pas enkele jaren later zouden beginnen.

Dat zoveel spelers een eigen café bezaten, ondermijnde trouwens het teamgevoel van Feyenoord eind jaren dertig. Meteen na afloop van elke wedstrijd renden al die spelers zo snel mogelijk naar hun eigen tent, om tegen hun fans te zeggen hoe goed ze waren geweest die dag. Niemand bleef nog gezellig nakletsen na afloop, klaagde Van Male – belastingambtenaar – veelvuldig.

Tuig! Supporters van Feyenoord vieren in 1965 het kampioenschap. ANP Fotoarchief

Werkloosheid

De jaren dertig was het decennium van de economische crisis, die ook huishield bij Feyenoord. Door de crisis hadden veel werkloze Feyenoorders betalingsproblemen. In de jaarverslagen van de club werd daar bijna elke keer de aandacht op gevestigd. Penningmeester Cor Kieboom – de latere voorzitter – zei zo’n beetje elke maand dat er betalingsregelingen waren te treffen.

Op de Algemene Vergadering van 20 juli 1934 dienden tien leden zelfs het voorstel in om de contributie voor werklozen te verlagen. Het bestuur pleitte daartegen en zei dat Feyenoord reeds op het laagst toelaatbare niveau zat. Indien iemand echt in de problemen raakte zou het bestuur daar soepel mee omgaan. Niemand hoefde Feyenoord te verlaten omdat hij zonder geld zat, aldus de voorzitter, waarna het voorstel werd verworpen.

Kees Pijl krijgt ruzie

Feyenoorders in die tijd kwamen dus uit arbeidersgezinnen en dat die weinig contact hadden met de hoge heren bleek op de Olympische Spelen van 1924 in Parijs. Namens Feyenoord was Kees Pijl gestuurd, die uiterst onbeschoft werd ontvangen door zijn elftalgenoten. Bij de traditionele maaltijd mocht hij niet aan dezelfde tafel zitten, omdat hij de etiquetten niet zou kennen. Een beledigde Pijl trok meteen zijn conclusies en pakte zijn koffers. De officials grepen net op tijd in, en dwongen de excuses af van de andere internationals. Pijl bleef en speelde de volgende dag tegen Roemenië. Hij scoorde vier maal.

 Het Nederlands Elftal dat met 6-0 van Roemenië won en waar Kees Pijl bijna uit was weggelopen. Voorste rij, van links naar rechts: Albert Snouck Hurgronje, Ber Groosjohan, Kees Pijl, Gerrit Visser en Jan de Natris. Middelste rij: André le Fèvre, Harry Dénis, Evert van Linge, Hans Tetzner en Peer Krom. Achterste rij: Gejus van der Meulen. Nederland - Roemenië (6-0), gespeeld op 27 mei 1924 in het Stade de Colombes tijdens de Olympische Spelen in Parijs. Opstelling: Gejus van der Meulen (HFC), Harry Dénis (HBS, aanvoerder), Hans Tetzner (Be Quick Groningen), André le Fèvre (Kampong), Evert van Linge (Be Quick Groningen), Peer Krom (RCH), Albert Snouck Hurgronje (HVV), Ber Groosjohan (VOC), Kees Pijl (Feyenoord), Gerrit Visser (Stormvogels) en Jan de Natris (Ajax). Foto Nationaal Archief/KNVB

Voetbal

permalink | plaats reactie |

Reacties