In Ootmarsum ligt geen sporttrofee

Dit weekend hadden we foto’s van ‘een schoone zwenkvaan van donkerroode zijde’ als oudste sporttrofee van het land. Het komt namelijk uit 1747 en is dus 350 jaar oud. Maar toen kenden we nog geen sport hier en dus ook geen sporttrofee.

Een sporttrofee, die ouder is dan het Oldenzaalse vaandel uit 1747, heeft een probleem. Ons begrip van ‘sport’ vóór 1850 was namelijk zo goed als onbekend. De Oldenzalers zullen hun competitie met Ootmarsum waarschijnlijk als ‘spel’ of als ‘tijdverdrijf’ hebben beschouwd.

Jaar nul

Rond het jaar nul was het zuiden van Nederland bezet door de Romeinen. Hun soldaten bewaakten de grens, die zo’n beetje langs onze grote rivieren liep - het hooggelegen Nijmegen als belangrijke vesting. Deze soldaten hadden, afgezien van wat woeste Germanen, geen moer te doen en moesten in conditie blijven. Er zal in de beste Romeinse traditie veel gesport zijn, waarbij je de scheiding tussen sport en militaire oefening vaak niet goed kon trekken. Dat laatste is bij de oude Grieken en Romeinen trouwens een bekend verschijnsel. Of er prijzen werden uitgereikt, en zo ja welke? Wie het weet mag het zeggen.

In de Middeleeuwen waren er regelmatig toernooien tussen ridders van verschillende graafschappen en andere ministaatjes. Nadat de heren in harnas op hun paard waren gehesen, probeerden ze elkaar met een lans uit het zadel te gooien. Ook hier ging het niet zachtzinnig toe, maar omdat er geen oorlog was kon je hun toernooien toch wel als een sportwedstrijd beschouwen. Met een beetje geluk vind je op een kasteel of in een museum nog een prijsbokaal.

De VOC

De zeilschepen van de VOC lagen in de 17e en 18e eeuw regelmatig stil omdat de wind verkeerd stond. Of omdat er helemaal geen wind was. Om in zo’n geval de leegloop onder de bemanning te bestrijden hield de kapitein op het dek vaak sportwedstrijden: hardlopen met een zak meel op je nek of iets dergelijks. De prijs bestond uit een sinaasappel of een extra rantsoen jenever.

En als je jagen sport vindt: er is door alle eeuwen heen op dieren gejaagd. Om in het levensonderhoud te voorzien, maar zeker ook omdat men het gewoon leuk vond - in het laatste geval dus voor de sport. Daarbij bleef de prijsuitreiking meestal achterwege, omdat de prestaties van de jagers zich moeilijk met elkaar lieten vergelijken.

Een harder voorbeeld komt uit het Rijke Roomse Leven van het bezienswaardige stadje Thorn, in noord Limburg. In de katholieke wereld komen processies veel voor: het zijn wandeltochten van geestelijken en aanverwanten, waarbij een Mariabeeld of een ander relikwie met gepaste plechtigheid aan het volk wordt getoond.

Wandelen is sport, en bij wandelen moet je rusten. En op zo’n vaste rustplaats, ongeveer een kilometer buiten Thorn’s tegenwoordige stadsgrens, is in 1673-’74 de ‘Kapel van Onze Lieve Vrouwe onder de Linden’ gebouwd. Het gebouwtje staat volgens de overlevering op een veldje tussen twee lindebomen, waar altijd het rustaltaar voor de Thorner sacramentsprocessie werd opgesteld.

Kapel van Onze Lieve Vrouwe onder de Linden

Dit is natuurlijk heel wat anders dan ons Oldenzaalse vaandel. De overeenkomst is, dat ook deze kapel een sportief gebeuren markeert - ook al wordt de sport hier om religieuze reden bedreven. Vergist u zich echter niet: een gemiddelde processie besloeg vroeger al gauw zo’n vijf kilometer, een wandelafstand die men tegenwoordig als sport beschouwt.

Opmerkelijke sporten

permalink | plaats reactie |

Reacties