Vergeten sporthelden: Gerard Bosch van Drakestein

Verder met de serie van vergeten sporthelden! Na voetballer Bok de Korver, die niet wilde trainen, nu Gerard Bosch van Drakestein (alias Ulysses, 1887-1972). Hij was een beroemd baanrenner en tevens uitvinder van het reflecterend wit op fietsspatborden.

Gerard Bosch van Drakestein zat eens in zijn auto en zag in het donker een meisje fietsen, dat met witte sokjes reed. De koplampen reflecteerden in het wit en de beroemde baanrenner dacht er over na. Even later passeerde hij een man met een wit pakje brood. De koplampen reflecteerden opnieuw in het wit, waarna Bosch van Drakestein het witte spatbord voor de fiets uitvond. Omdat hij er geen octrooi op aanvroeg, heeft hij nooit een cent verdiend aan wat nu als normaal wordt beschouwd voor een veilige fiets.

Bosch van Drakestein was ook niet zo in geld geïnteresseerd. Niet alle wielrenners worden namelijk in de klei geboren. Bosch van Drakestein groeide op in een adellijke familie, die het helemaal niets vond dat hij zich met zo’n lompe volkssport bezighield. Daarom verschool hij zich achter schuilnamen als Ulysses en Bismarck, zodat niemand hem herkende als zijn naam weer in de krant stond als de grote winnaar van het afgelopen weekend. Het was daarom niet in deze tijd dat hij de bijnaam ‘De jonker’ kreeg.

Alleswinner

Hij was veruit de beste renner van zijn tijd: van 1908 tot en met 1917 won hij bijna alle nationale titels. Hij deed mee aan de Olympische Spelen van 1908, 1924 en 1928 – dus over een periode van twintig jaar! In zijn hele loopbaan bleef hij principieel amateur. Dat betekende niet dat hij het professionalisme van arbeidersjongens afwees, want hij snapte verschrikkelijk goed dat die geen andere inkomsten hadden en elke cent dus goed konden gebruiken.

Alhoewel hij niet voor het geld reed, was hij enkele malen heel dicht bij de absolute wereldtop. Dat hij nooit olympisch kampioen werd of een wereldtitel won, had te maken met belachelijke pech.

De NRC meldt op 22 juli 1924 de aankomst van Bosch in Parijs

Eerste Wereldoorlog

Vlak voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog was er maar een renner in de wereld, die net iets beter was dan Bosch van Drakestein: de Engelsman William Bailey. Vier keer achter elkaar had Bailey de wereldtitel van de sprinters gewonnen - vlak voor de Nederlander. In 1914 stapte de Engelsman over naar de profs, waardoor Bosch zijn grote kans kreeg wereldkampioen te worden. Het liep he-le-maal verkeerd af.

De kampioenschappen waren in Kopenhagen en begonnen al vervelend: de fiets van Bosch was in Hamburg blijven steken. Daarom kon hij aanvankelijk niet trainen, totdat een Belgische collega hem een fiets aanbood. Bosch bereikte de finale, die op dinsdag zou worden gereden.

In de afstudeerscriptie Om de sport van Daniël Rewijk staat: ‘Die strijd werd echter nooit gevoerd, want er was een strijd van een geheel andere orde losgebroken. Op dinsdag kwamen telegrammen binnen, waarin de renners direct werden terug geroepen, vanwege de uitgebroken oorlog.’

Bosch: “Weer geen kampioenstitel! Ik had het gevoel alsof die oorlog alleen was uitgebroken om mij te beletten wereldkampioen te worden.” Tijdens de verschrikkelijke terugreis die daarop volgde, vond hij bijna de dood.

Een oude wond aan zijn enkel was per ongeluk losgesprongen en in de trein van Kopenhagen naar Nederland begon deze te etteren. Zijn been bleek tot boven zijn kuit opgezwollen. In dezelfde scriptie citeert Rewijk de ongelukkige: “Ik dacht aan niets meer, zelfs niet aan mijn vrouw en kind, alles wat er op deze aarde bestaat kwam mij uiterst onbelangrijk voor en alles scheen heel ver van mij weg te zijn.” Anders gezegd: het ging heel slecht met hem.

De trein zat vol soldaten onderweg naar het front, er waren urenlange vertragingen en door de drukte stootte iedereen tegen zijn etterende wond op. Pas na 82 uur (!) was Bosch thuis om meteen een bezoek aan de dokter te brengen. “Hij verwijderde vlug den zwachtel, bekeek het been, wilde precies weten wat er was gebeurd en zei dat ik door het oog van de naald was gekropen. Ik had een propje geronnen bloed of etter in de bloedsomloop gekregen wat levensgevaarlijk is.”

De renners op de Spelen van 1928 controleren hun materiaal

 
Cognac

Op de Spelen van 1924 in Parijs ging het weer mis. Bosch deed samen met Maurice Peeters mee aan de tandemrace. Ze lagen op koers voor goud, totdat vlak voor de finish Peeters plots omhoog stuurde. De Fransen en Denen doken in dit gaatje en er restte niets meer dan brons.

Peeters zei in eerste instantie dat hij schrok van een schreeuw. Later bleek er een heel andere oorzaak te zijn: hij had voor de finale een complete fles cognac achterovergeslagen om zijn zenuwen te bedwingen. Zijn motoriek was dus even wat minder.

Vier jaar later won Bosch van Drakestein op de Spelen van Amsterdam nog olympisch zilver - 41 jaar oud. Ook won hij weer een nationale titel, wat bij de jongere renners enorme frustraties opleverde. Daarna hield Bosch het voor gezien. Na zijn actieve loopbaan was hij onder meer bestuurder van wielerorganisaties en redacteur en journalist.

NSB

Tijdens de oorlogsjaren was er nog een dubieuze antisemitische rel met Bosch in het centrum. Door een briefwisseling tussen hem en het antisemitische blad De Misthoorn was de joodse wielrenbestuurder Swaab de Beer verwijderd uit de Nederlandse Wielrenunie. Alhoewel de naam van Bosch niet werd genoemd, bleek een lastercampagne tegen De Beer gebaseerd te zijn op informatie van Bosch. Na afloop van de oorlog werd hierover nog enkele jaren een juridische strijd gevoerd, die wegens verjaring is afgedaan.

De volgende vergeten sportheld heeft er voor gezorgd dat het Nederlandse hockey andere spelregels kreeg, zodat het eindelijk internationale wedstrijden kon spelen.

De NRC over de zilveren medaille van 1928

Vergeten sporthelden · Wielrennen

permalink | plaats reactie |

Reacties