Manchester United 1966: lange haren en nog veel meer

Eind jaren zestig verschenen de voetballers met lang haar. Deze nieuwe volwassenen deden het allemaal heel anders.

George Best zelf. ANP Fotoarchief

Intro 1: een vliegtuigramp

In de tweede helft van de jaren zestig beleefde Manchester United zijn eerste grote bloeiperiode in het Europese voetbal. Of misschien wel zijn tweede, als je het veelbelovende elftal meetelt waarvan de kern op 6 februari 1958 bij een vliegtuigcrash verongelukte. De zwarte schaduw van deze ramp, op het vliegveld van München, bleef tien jaar over de club liggen.

Intro 2: een legendarische manager

Eén van de overlevenden was manager Matt Busby, die in 1958 al veertien jaar bij Manchester United werkte. Zijn dienstverband duurde uiteindelijk vijf en twintig jaar, en zelfs nog een beetje langer. Busby, die tijdens de Tweede Wereldoorlog een regiment van het Britse leger commandeerde, maakte MU vooral sterk door een uitstekende scouting en jeugdopleiding.

Intro 3: de cultuurschok

Medio jaren zestig was Engeland, vooral Londen, het brandpunt van de grootste cultuurschok uit de twintigste eeuw. In die tijd werd een generatie volwassen, die niet meer emotioneel was belast met de ellende van de crisis uit de jaren dertig. En met die van Adolf Hitlers daaropvolgende oorlog. Deze nieuwe volwassenen wilden veel dingen anders gaan doen dan hun ouders.

Matt Busby zelf in 1958, samen met de voetballer Albert Quixall. ANP Fotoarchief

Intro 4: de swinging sixties

De nieuwe generatie kenmerkte zich door zijn eigen uiterlijk. Dat was in de jaren zestig van de vorige eeuw iets nieuws, en had alles te maken met de sterk toegenomen welvaart. De jongeren van toen hadden hun eigen muziek (de Beatles), hun eigen kleding (waaronder de minirok), brachten sex in de openheid, en hielden zich als eersten bezig met milieuvervuiling. Ze maakten zich los van de Kerk en droegen hun haar aanzienlijk langer.

Intro 5: de ouderen uit de jaren zestig

De oudere generaties moesten in de jaren zestig veel wegslikken. Hun jeugd was door armoede, angst en ellende getekend, en na 1945 hadden ze jarenlang voor weinig loon keihard moeten werken om de oorlogsschade te herstellen. Medio jaren zestig waren zij dan ook gepast trots op hun bereikte welvaart.

Intro 6: de generatiekloof van de jaren zestig

Zoals gezegd, riep de lifestyle van de jongeren bij de ouderen in Nederland weerstand op. In die tijd kwam het regelmatig voor, dat jongens vanwege hun te lange haar van school werden gestuurd. Meisjes mochten in een broek lopen, maar wel een zonder gulp. En wie als dienstplichtig soldaat het leger in moest, werd zonder pardon kort geknipt. De opschudding hierover is vergelijkbaar met die over de hoofddoekjes en boerka’s van onze tijd.

Manchester United 1966: lange haren en nog veel meer

De cultuurschok plantte zich voort in de Nederlandse sport. Ook het voetbal, medio jaren zestig nog flink behoudend, ontkwam er niet aan. We weten niet hoeveel voetballer(tje)s naar de kapper moesten omdat hun trainer geen lang haar wilde zien - volgens mij waren het er honderden.

Omslag

De omslag kwam in maart 1966, toen Benfica in Lissabon tegen Manchester United moest voetballen. Deze kwartfinale in de Europacup 1, tussen een Europese grootmacht en een opkomende Europese grootmacht, kwam in veel West-Europese landen op de televisie. Manchester had de heenwedstrijd nipt met 3-2 gewonnen, en was met lood in de schoenen naar Portugal gereisd. Niemand had ooit in Lissabon van Benfica gewonnen, zelfs het grote Real Madrid niet. Bovendien was Benfica’s sterspeler Eusebio, de Parel van Mozambique, in 1965 tot Europees voetballer van het jaar gekroond.

Eusebio zelf. ANP Fotoarchief

De sensatie dreunde door heel Europa: Benfica – Manchester United 1-5, waarbij het enige Portugese doelpunt ook nog een Engelse own goal was. Ster van de avond was Uniteds jonge rechterspits George Best, een product van de eigen scouting en opleiding. Maar ook een uitgesproken vertegenwoordiger van Engeland’s swinging sixties, met voor die tijd lang Beatle-haar. Best scoorde de eerste twee United-doelpunten, waarbij vooral zijn tweede indruk maakte. Na vanaf rechts moeiteloos drie verdedigers te hebben gepasseerd, schoof hij de bal van afstand langs de keeper in de verre hoek.

De ’Beatle’ van Manchester United ging de volgende dag in heel Europa positief over de tong. Met als resultaat dat lang haar in de voetballerij daarna (veel meer) geaccepteerd werd. Enige tijd later kreeg ook Nederland zijn eerste Beatle-voetballer: Nol Heijerman, rechterspits van eredivisionist Sparta.

Hoe het verder ging

Was Manchester United het eerste elftal dat Benfica thuis versloeg, Ajax was in 1969 nummer twee. Op een net zo indrukwekkende manier, maar dat is een ander verhaal. In 1966 sneuvelde United in zijn halve finale tegen Partizan Belgrado, waarna de Busby Babes hun stijgende lijn gewoon voortzetten. De kroon op hun werk kwam in 1968, toen United de Europacup 1 won - met spelers als Bobby Charlton, George Best, Pat Crerand, Denis Law en sloper Nobby Stiles. In een thuisfinale op Wembley versloegen de Engelsen alweer Benfica, dit keer met 4-1 in de verlenging.

De finale uit 1968 brengt ons terug bij het begin. Het winnen van deze Europacup 1 werd beschouwd als het enig passende eerbetoon aan de slachtoffers van de vliegramp uit 1958. Na tien jaar bouwen stond Manchester United weer aan de top. In de beleving van heel Europa, en zeker van Manchester, was hiermee de zwarte schaduw van München definitief weggenomen. Om die reden is Manchester United 1968 nog altijd de meest emotionele Europacupzege uit de voetbalgeschiedenis.

ANP Fotoarchief

Voetbal

permalink | plaats reactie |

Reacties