Zoeken

Honderd meter, iets meer dan veertig passen, iets minder dan tien seconden. Bij het WK atletiek in Osaka is de korte sprint bij de mannen als vanouds de hoofdact. Wordt het weer een race met memorabele beelden? Met een nieuw wereldrecord? Vanaf David Lippincott in 1912 via de Duitser Armin Hary in 1960 tot aan Asafa Powell in 2007, altijd is er die obsessie met ‘de snelste man ter wereld’. Kan, of nee, móet het nog wel sneller?

Schnell wie Hary

Het bos ruikt naar dennennaalden en massageolie. Een waterig maantje verdween daarnet achter de wolken. De hardloper heeft zijn zaklamp aangedaan en ziet hoe zijn adem een streep trekt door de lichtbundel. Nog vijftien korte sprints en dan zit de training erop. Sprinter Armin Hary is klaar voor de Duitse atletiekkampioenschappen van 1958.

Daarop wint Hary de 100 meter, een prestatie die hij bij het Europees kampioenschap in Stockholm herhaalt. ‘Schnell wie Hary’, (Zo snel als Hary) luidt nog altijd een Duitse uitdrukking. Sprinters, dat waren toch grote, zwarte mannen met een duidelijk overschot aan testosteron? Bij de honderd meter denken we aan Jesse Owens, Jim Hines, Linford Christie, Carl Lewis en ja toch ook aan Ben Johnson.

Armin Hary in 1960. Nationaal Archief

Armin Hary, jaargang 1938, vormde een keerpunt in de geschiedenis. Vóór hem waren er zwarten én blanken die het wereldrecord scherper zetten, na hem waren het alleen nog donkere atleten. Hary luidde ook op fysiek gebied een ander tijdperk in. Hij was een trainingsbeest, in zijn aard een professional. Bij gebrek aan geschikte accommodatie trainde hij in het bos. Weer of geen weer, zomer en winter.

Duitsland had een traditie hoog te houden in de sprint. Net voordat de officiële registratie van het wereldrecord op de 100 meter begon – op 6 juli 1912 – sprintte de Duitser Richard Rau naar een tijd van 10.5 seconden. Dat niet erkende record verdween onder het stof, de 10.6 seconden van Donald Lippincott, een Amerikaan, een blanke, werd het eerste officiële wereldrecord op de 100 meter.

0,83 seconde

Tussen Lippincott en de huidige wereldrecordhouder Asafa Powell zit minder dan één tel, 0.83 seconde om precies te zijn. Omgerekend in afstand bijna acht meter. Maar in feite scheiden lichtjaren de beide atleten. Lippincott is nog uit de tijd dat sport voor de happy few was. Het diende als tijdverdrijf, maar ook om de arbeidersklasse te tonen hoe te leven; gezond, stijlvol en vooral sportief.

Na Lippincott zijn Charles Paddock (1921, 10.4 seconden) en Percy Williams (1930, 10.3 seconden) de volgende recordhouders. Tussentijds zijn er talloze atleten die deze tijden evenaren. Onze eigen Chris Berger bijvoorbeeld, die 10.3 liep in de tijd dat er ook een Hollandse sprintschool bestond. De meest aansprekende prestatie uit die school was ongetwijfeld het brons van Tinus Osendarp op de Olympische Spelen van Berlijn.

Jesse Owens in 1936 op de honderd meter. ANP Fotoarchief

Die Spelen worden gedomineerd door twee mannen. Het is 1936, nazi-Duitsland is op een hoogtepunt en wil de wereld zijn suprematie tonen. En daar is die rank ogende neger, die ingetogen juichend over de finish gaat. En altijd is er dan dat beeld van Adolf Hitler die op de tribune toe moet kijken. De neger verslaat de Ariërs, het goede overwint het slechte.

Het duurt twintig jaar voordat Owens’ landgenoot Willie Williams er in 1956, in West-Berlijn, een tiende seconde vanaf snoept, 10.1. Een record dat de geallieerden goed uitkomt. Uitgerekend in Berlijn loopt een Amerikaan een aansprekend wereldrecord; beter kan de Westerse suprematie in de beginjaren van de Koude Oorlog niet worden uitgedrukt.

Vier jaar later, op 21 juni 1960, loopt Armin Hary in Zürich de honderd meter in precies tien seconden. Een record dat enkele malen wordt geëvenaard en dat pas acht jaar later door Jim Hines, een zwarte Amerikaan, uit de boeken wordt gelopen. Hij raast in 1968 éénhonderdste sneller over de baan. 9.99, de magische grens van tien seconden is eindelijk doorbroken.

In deel twee scheuren alle spieren. Het staat hier.