Vergeten sporthelden: Toon Abspoel

Wedden dat jullie de volgende held waren vergeten? Ik kan tenslotte niet eens een foto van hem vinden. Na hoogspringster Lien Gisolf, die vanwege haar moeder meedeed aan de Olympische Spelen van 1928, maken we kennis met Toon Abspoel (1856-1925). Hij was worstelaar en roeier, maar bovenal de eerste Nederlandse sportjournalist bij een dagblad. En worden sporthelden niet pas sporthelden als sportjournalisten schrijven dat ze een sportheld zijn?

In de beginjaren van de Nederlandse sport, zo rond 1880, was geen dagblad hierin geïnteresseerd. Heel af en toe stond er wat in de rubriek Ongevallen en dat was alles. Daarom bestonden er in Nederland eerder onafhankelijke sportbladen dan sportredacties bij kranten: iemand moest toch de uitslagen en het programma voor komend weekend vermelden. De eerste krant, die een eigen sportjournalist aantrok was De Telegraaf.

Tot enkele jaren geleden werd altijd gedacht dat dit John Coucke was, die in 1902 voor De Telegraaf ging werken. In een overlijdensbericht J.C. – Kick - Schröder (nog zo’n vergeten sportheld, die hier nog wel eens langs zal komen) in het Algemeen Handelsblad van 19 december 1938 stond echter: ‘In 1898 werd hij sportredacteur van De Telegraaf.’

Coucke was dus niet de eerste! Maar wie tijdschrift Het Leven van 21 juli 1923 weer leest, ziet dat ook Schröder niet de eerste was. Want in dit blad stond: ‘Schröder werd sportmedewerker aan het door Jhr. Tindal opgerichte dagblad De Telegraaf, waar hij Abspoel als sportredacteur opvolgde.’

En nu zijn we eindelijk aangekomen bij de roots van de Nederlandse sportjournalistiek. Toon Abspoel heeft de eer om de eerste Nederlandse sportjournalist te zijn, die in dienst trad bij een dagblad. Maar wat hadden die mensen het toen moeilijk om op tijd aan informatie te komen.

Kick Schröder, niet de eerste maar de tweede sportjournalist bij een dagblad. Bijnaam: Barbarossa

Wachten op een station

M.J. Adriani Engels – ook een beroemd sportjournalist uit de begintijd - beschreef heel mooi hoe ruim een eeuw geleden mensen zoals hij aan informatie kwamen. ‘In het spoorwegkruispunt Groningen kreeg men de meeste bijzonderheden over de wedstrijden in de loop van de avond, als het Asser Achilles daar b.v. overstapte uit Winschoten, H.S.C. doorreisde uit Leeuwarden naar Hoogezand-Sappermeer, Be Quick aankwam uit Veendam enz. enz.’

Een sportjournalist uit die tijd stond dus gewoon te wachten bij belangrijke overstappunten voor treinreizigers om daar de sporters aan te spreken! “Wat heeft jouw elftal gedaan? Weet je toevallig nog meer uitslagen? Dank, goede reis verder.”

Hoe Abspoel werkte, weten we eigenlijk niet, omdat we tot voor kort helemaal niets van hem wisten. Maar om daaraan een einde te maken, hebben we Nico van Horn, collega-sporthistoricus. Niemand duikt dieper in de mijnen van de geschiedenis dan hij om daarna met de meest prachtige informatie weer terug te keren in de bewoonde wereld. Zo ook over Abspoel.

Krachtmensch

Twee jaar geleden had Van Horn weer eens een bad genomen in archieven en oude boeken. Hij schreef mij: ‘De eerste sportjournalist is Antoon Johaanes Abspoel, geboren te Utrecht op 1 augustus 1856 en overleden in Soest op 5 oktober 1925. Was krachtmens, worstelaar, roeier en daarna handelsagent en journalist. In zijn overlijdensbericht wordt hij de eerste sportjournalist genoemd, eerst bij de Telegraaf, later bij het Handelsblad.'

Van Horn citeert uit dit overlijdensbericht: ‘Na een zeer langdurig en smartelijk lijden is te Soest, 69 jaar oud, overleden A. Abspoel. In zijn jonge jaren was dit krachtmensch roeier bij De Hoop uit Amsterdam. Ook deed hij aan worstelen en was bekend om zijn zeer fraai spierenstelsel.'

Dagblad Het Vaderland van 8 oktober 1925

Bij het worstelen schreef Abspoel al geschiedenis, meldde Van Horn: ‘Hij zat in de jury bij de eerste worstelwedstrijd in Amsterdam, in 1893.' Die werd gehouden in het Paleis voor Volksvlijt – waar nu De Nederlandse Bank staat - en zou zelfs de eerste in heel Nederland zijn geweest. In 1892 richtte hij samen met Cornelis Dudok de Wit de Amsterdamsche Hockey- en Bandy Club op, de oudste hockeyclub van Nederland.

Naast zijn sportieve activiteiten was Abspoel handelsagent in wijnen voor de firma Sourget & Co aan de Zwanenburgwal in Amsterdam. Ook schreef hij voor satirisch blad De Clown.

De volgende vergeten sportheld werd in het Nationaal Sport Gedenkboek van 1927 onze prima-donna genoemd.

Roeien · Sportjournalistiek · Vergeten sporthelden

permalink | plaats reactie |

Reacties