Vergeten sporthelden: Rudolf Meurer

Na de Zwemmoeder blijven we met deze vergeten sportheld in de buurt van water. Dit keer gaat onze aandacht naar Rudolf Meurer, alias De Pruus (1871-1950), die in 1892 betrokken was bij een race, die nu nog doorklinkt in de Nederlandse roeisport. Vraag zelf maar aan Marit van Eupen, want die snapt wel waarover ik het heb.

Rudolf Meurer zelf

Exact tien jaar geleden bracht ik een bezoek aan Martinus Schoorl, toen 84 jaar oud (en nu dus 94). In 1937 was hij student geneeskunde en voorzitter van de Amsterdamse studentenroeivereniging Nereus. “Zodoende kende ik de oprichters van 1885 en ook de studenten van nu. Ik vertegenwoordig de hele clubgeschiedenis. Dat krijg je als je er precies tussen in zit.”

Dat betekent dat hij ook Rudolf Meurer heeft gekend, die met Nereus eind negentiende eeuw vier keer de Varsity won. Onder andere, want bij deze activiteiten bleef het niet bij onze held van de dag, die nu nog bekend is bij een willekeurig lid van Nereus. “Hij staat in ons eeuwboek, mijnheer.”

Uit mijn Sportencyclopaedie

In 1897 was Meurer bijvoorbeeld aanwezig bij de eerste vergadering van Minerva. De reden tot oprichting was het uitzenden van goede studentenploegen naar internationale wedstrijden. De Sportencyclopaedie uit 1950 – mijn koran waar ik zekerheidshalve drie exemplaren van heb – voegt hieraan toe: ‘Omstreeks de eeuwwisseling was deze verenging, die nog bestaat, zeer actief.’

Toen zat Meurer reeds diep in het vergadercircuit, maar hij was daarnaast een actief sporter en begeleider. Van 1891 tot en met 1894 won hij vier keer opeenvolgend de Varsity, wat al opvallend genoeg is om er een dikke eeuw later nog eens op terug te komen. Maar er is nog iets gebeurd in die tijd, wat ze zelfs in Engeland niet kunnen vergeten: in 1892 was hij de coach van skiffeur Janus Ooms, die toen als eerste buitenlander de Diamond Sculls won – de officieuze wereldtitel.

 Janus Ooms zelf

Hunne niet geringe verwondering

In 1893 schreef Gerard Vissering over deze zege: ‘In vorige jaren hadden Alex. Lein, Achilles Wild en mr. Psotta, de kampioenen van Frankrijk, Duitschland en Amerika, te vergeefs getracht de overwinning te behalen. De prijs, bestaande in twee zilveren roeispaantjes, omstrengeld door een kransje van diamanten, en daarom de Diamond-Sculls genaamd, benevens een verguld zilveren bokaal voor den roeier, was nog nimmer uit handen van de Engelschen te halen geweest.

Tot hunne niet geringe verwondering en teleurstelling moesten zij echter dit jaar ondervinden dat hun beste roeiers, onder welke Vivian Nickalls den eersten rang inneemt, zoowel door Mac Henry van de Parijsche Rowingclub als door onzen roeier zijn verslagen, en dat Ooms de eerste vreemdeling is, die sedert de oprichting van de Henley in 1844 de Diamond-Sculls uit Engeland medeneemt.

Met ontzaglijke geestdrift is de forsche roeier in Nederland ontvangen, en door een zegetocht door Amsterdam, feestelijke bijeenkomsten, vuurwerk en met geschenken van zilveren lauwerkransen, is den gevierden man betoond, welke waarde de Nederlanders weten te hechten aan zijne overwinningen op 5 tot 7 Juli, waarmede hij verrichtte, wat niemand voor hem in staat was te doen, en waardoor hij zich als de sterkste liefhebber-roeier van de wereld deed kennen.’

De Gouden Riem

Zo mooi als hierboven kan ik het niet zeggen, hoor. Het enige waar ik nogmaals de nadruk op wil leggen is dat onze vergeten sportheld de coach was van Ooms. Bij die terugkomst in Amsterdam stonden duizenden mensen langs de route, dus zeg niet dat sport niet populair was in die tijd.

Als speciale blijk van waardering voor de historische roeiprestatie kreeg Ooms van de gezamenlijke Nederlandse roeiverenigingen een gouden miniatuur cadeau, in de vorm van een riem. En dat heet nu De Gouden Riem en heeft in die dikke eeuw een hele geschiedenis gekregen.

De Gouden Riem zelf

In 1921 was Frits Eyken namelijk de volgende skiffeur die de Diamond Sculls won. Op de site van De Gouden Riem staat: ‘Janus Ooms schenkt het kleinood aan hem en spreekt bij de officiële overdracht de hoop uit dat de trofee door skiffeurs aan skiffeurs doorgegeven wordt als er uitzonderlijk gepresteerd is in het eenmansnummer.’ En jawel hoor: die traditie bestaat nog steeds!

De laatste die de Gouden Riem heeft gekregen – en er nu dus goed op moet passen – is Marit van Eupen. In 2006 won zij de wereldtitel in de lichte skiff en werd zo de eerste vrouw met de Gouden Riem. Ze was er diep van onder de indruk, want in de 115 jaar dat deze ereprijs nu bestaat, is zij pas de zesde eigenaar!

Terug naar Meurer

Maar daarmee zijn we nog niet af van Meurer, want die hield niet op. Met Nereus 8 won hij de Thames Cup van 1895 en de Europese Titel in 1924 – dus bijna dertig jaar later! Roeiers gaan langer mee dan schakers, lijkt wel.

In zijn woonplaats Amsterdam hield hij zich bezig als promotor van de Bosbaan in het Amsterdamse Bos, die in 1937 werd geopend. En zo is de cirkel van dit verhaal rond, want Martinus Schoorl was bij deze opening aanwezig in de 'Oude Acht'. “Je mocht meevaren bij de Oude Acht of Oude Vier als je minimaal drie wedstrijden had gewonnen. Vooraf was de opening en ik zie de koningin nog voor ogen. Na de toespraken kwamen wij aan start en wij wonnen onze wedstrijd.”

Meurer op zijn zeventigste verjaardag

Een eigen straat

Had ik trouwens al gezegd dat Meurer verder nog oprichter was van het Amsterdams Medisch Sportkeuringsbureau, dat hij de eerste voorzitter was van de Nederlandse Roei Bond, dat hij in de medische commissie van de Voetbalbond zat, dat hij voorzitter was van de Amsterdamse Roeibond en deel uitmaakte van de Raad van Bestuur van Het Nederlandsch Sportpark, dat het terrein van het Olympisch Stadion exploiteert? En erevoorzitter van Nereus? Bij deze dan.

Zo iemand verdient een straat en die heeft hij nu in Amsterdam-Geuzenveld. Kijk maar:

De volgende vergeten sportheld weigerde tijdens de Duitse inval een vijandelijk soldaat te executeren omdat hij in hem een olympisch kampioen herkende.

Roeien · Vergeten sporthelden

permalink | plaats reactie |

Reacties