Michel Vaillant, Fausto Coppi en de Dreyfus-affaire

De Franse striptekenaar Jean Graton is vooral bekend van zijn personage Michel Vaillant, de beroemde autocoureur. In de jaren vijftig en zestig publiceerde Graton in het weekblad Kuifje ook twaalf korte wielerstripverhalen, die in 2003 zijn uitgegeven onder de titel: De onbekende van de Tour.

De verhalen zijn goed getekend en de dialogen soms heerlijk gedateerd (“Laat me voortrijden! Geen sprake van kerel, ik verbied het je formeel!”). Maar het meest interessant voor de sportgeschiedschrijving zijn natuurlijk de zeven getekende verhalen die gebaseerd zijn op historische feiten. Nou ja, feiten. Af en toe wordt de waarheid een beetje geweld aan gedaan.

In het verhaal ‘Hoe de Ronde van Frankrijk ontstond’ komt Henri Desgrange, de organisator van de eerste Tour, op het idee een rondrit door heel Frankrijk te laten verrijden. Zijn assistent Géo Lefèvre roept verschrikt uit: “Wat? Henri, weet je wel wat je zegt? Geen enkele wielrenner kan zoiets aan!”. In werkelijkheid was het Lefèvre zelf die in 1902 op het idee kwam, terwijl Desgrange zelf juist aanvankelijk sceptisch was.

Nu is het natuurlijk heel goed mogelijk dat Graton in de jaren vijftig van de vorige eeuw hier nog niet van op de hoogte kon zijn. Maar dat in het verhaal de Dreyfus-affaire bijna volledig is weggelaten is waarschijnlijk minder toevallig. Natuurlijk komt wel de felle strijd om de gunst van het publiek tussen de sportkranten van Desgrange (L’Auto) en Pierre Giffard (Le Vélo) aan de orde.

De Dreyfus-affaire speelt een belangrijke rol in het ontstaan van de Tour. Aan het eind van de negentiende eeuw werd de joodse legerofficier Alfred Dreyfus van spionage beschuldigd. Onterecht zo bleek later. Frankrijk was in twee kampen verdeeld: vóór of tegen Dreyfus. Uiteindelijk werd Dreyfus in ere hersteld.

De humanist Giffard van Le Vélo nam het, tegen de rechtse nationalistische (en antisemitische) stroom in, op voor Dreyfus. Giffard’s adverteerders, zoals de grootindustriëlen Michelin en De Dion, waren hier niet zo van gediend en gingen in zee met Henri Desgrange (op de fiets was hij zelf de eerste houder van het werelduurrecord). Zo kwam L’Auto tot stand.

Maar geen letter over Dreyfus in het verhaal van Graton. Wel aan het woord komt de autofabrikant Graaf De Dion. Die mag Giffard voor ‘schooier’ uitmaken, omdat deze kritiek op hem heeft na een politieke rel die niet verder toegelicht wordt. Doordat de Tour een succes werd verloor Le Vélo de concurrentieslag van L’Auto, maar Giffard komt er op deze manier in het verhaal wel erg beroerd vanaf.

Mogelijk waren de tekenaar of zijn uitgever te veel conservatief om de affaire te willen noemen. De progressieve Giffard kreeg met zijn standpunt namelijk gelijk. Maar Henri Desgrange, die profiteerde van de steun van de adverteerders die het in de Dreyfus-affaire bij het verkeerde eind hadden, is de onbetwiste held in dit verhaal.

Naast getekende verhalen over de onverschrokken helden Stan Ockers, Charly Gaul, Louison Bobet en Jacques Anquetil, is er ook een verhaal over Fausto Coppi. De gelijkenissen zijn heel aardig, maar ook hier wordt een belangrijk aspect weggelaten. Het bestaan van de ‘Witte Dame’, de tweede vrouw en de grote liefde van Coppi, wordt compleet genegeerd. Coppi’s eerste vrouw Bruna komt wel even in het verhaal voor.

ANP Fotoarchief

De ‘schandelijke’ echtscheiding van wielerheld Coppi paste blijkbaar niet in het heldenverhaal dat de jeugdige lezers van het blad Kuifje werd voorgeschoteld. Aan het sterfbed van Coppi, die overleed in 1960, zien we een huilende weduwe. Het lijkt Bruna te zijn, maar ze is niet volledig herkenbaar. Het gezicht is verborgen achter haar handen. Dat heeft Graton dus vakkundig opgelost.

Sportboeken · Wielrennen

permalink | plaats reactie |

Reacties