Vergeten sporthelden: Nico Broekhuysen

Onze vorige vergeten sportheld Dirk Lotsy speelde mee in de eerste officiële interland van het Nederlands Elftal. Nico Broekhuysen (1877 – 1958) staat bekend als de ‘vader van de korfbalsport’, omdat hij met gelijkgestemden deze typisch Hollandse sport uit de klei heeft gestampt.

Het is met pioniers altijd hetzelfde liedje: met veel gelijkgestemden werken ze aan iets nieuws en na verloop van tijd heeft iedereen maar één naam onthouden van dat clubje. Pierre de Coubertin wordt nu bijvoorbeeld gezien als de enige man, die bezig was met de heroprichting van de Olympische Spelen. Deze Fransman was slechts één van de vele mensen, die wereldwijd de olympische gedachte nieuw leven in wilden blazen.

Of Pim Mulier, de sportpionier uit Haarlem, die zo’n beetje alle sporten als eerste zou hebben beoefend. Maar ook hij was een schakel – wel een belangrijke, hoor – in de groeiende beweging van moderne sport. We hebben in deze serie bijvoorbeeld al kennisgemaakt met baron Van Tuijll van Serooskerken – alias De Sportvader. Of Bram Dudok de Wit – staat ook op kandidatenlijst voor deze serie – die al in de negentiende eeuw als bijnaam Minister van Sport kreeg.

Ter gelegenheid van zijn 75e verjaardag

En zo is het ook met Nico Broekhuijsen, die als enige wordt herinnerd als de grondlegger van korfbal. Er waren nog meer mensen hierbij betrokken, maar daarover hebben we het nu niet. Dat wil echter niet zeggen dat Broekhuijsen alles alleen heeft gedaan. Dat we dat wel even onthouden.

Naar Zweden

Broekhuijsen was leraar in Amsterdam. In die hoedanigheid was hij in augustus 1902 in het Zweedse Nääs, waar hij een cursus volgde voor spelleiders. Het was hier dat hij het gymnastische spel ringboll leerde kennen. Na wat aanpassingen in de spelregels bouwde hij dit om tot korfbal.

Hij maakte er een typische schoolsport van, want dat was wel zo handig met zijn werk. Directeur C. Vrij van de Amsterdamse Nieuwe Schoolvereeniging zag dat het goed was en gaf de pionier alle medewerking de leerlingen kennis te laten maken met het nieuwe spel. En de eerste korfbal uit de geschiedenis werd gegooid op een braakliggend terrein in de Amsterdamse Jan Luykenstraat. Monument! Meteen!

Een Nederlandse sport

Sporthistorici onder elkaar zijn het eens dat al onze sporten uit vier landen komen: Groot-Brittannië (de moderne sporten als voetbal en hockey), Duitsland (ritmische sporten als gymnastiek en turnen), Japan (vechtsporten als judo en karate) en de Verenigde Staten (sporten als volleybal en honkbal). Korfbal vormt hierop dus een bijzondere uitzondering.

Op 10 januari 1904 werden de eerste spelregels hiervan vastgelegd. Dat was op de Eerste Jaarvergadering van de Nederlandse Korfbalbond. Vanzelfsprekend was onze held van de dag de eerste voorzitter van deze club.

Korfbal is een monster

Aan de sport van Broekhuysen kleeft het etiket van braafheid en burgerlijk getut. Ik ken bijvoorbeeld sportjournalisten die onder alle omstandigheden weigeren maar iets van aandacht te besteden aan korfbal. Een eeuw geleden zorgden de korfballers echter voor maatschappelijke onrust.

Omdat beide seksen gezamenlijk spelen werd de korfballers verweten onzedelijk te zijn. Ook de kledij van de sporters kreeg kritiek, nadat het oorspronkelijke harnas van hoeden en enkelrokken was vervangen door een meer luchtig en aangenaam uniform. Het was een schandaal: vrij zicht op blote hoofden en ook op knie en enkel! ‘Korfbal is een monster, dat zijn klauwen naar alle zijden uitstrekt,’ stond een eeuw geleden in de kranten.

Dikke vinger, dacht Broekhuysen en ging rustig verder met zijn werk. Enkele grote beloningen lagen voor hem te wachten: de Olympische Spelen en het koninklijke ere-predicaat voor de Nederlandse Korfbalbond in 1938.

Korfbalteam op de Olympische Spelen in Amsterdam met de held van de dag aan de rechterzijde.

Demonstratiesport

Korfbal werd op de Olympische Spelen van 1920 in Antwerpen een heuse demonstratiesport! En eerdergenoemde Pierre de Coubertin was een geïnteresseerd toeschouwer: pioniers onder elkaar. Op 6 augustus 1928 was er opnieuw een olympisch optreden en nu in het eigen Amsterdam. De teams Noord- en Zuid-Holland speelden toen in het Olympisch Stadion een demonstratiewedstrijd.

De sport kreeg dus internationaal aanzien, alhoewel het nooit echt groot is geworden als wereldsport. De eerste keer dat de Nederlandse bodem werd verlaten was in 1907 voor een wedstrijd in Curaçao. In 1920 werd in België de eerste club opgericht en zes jaar later was de eerste interland.

Zo zag Broekhuysen dus nog wat van de wereld. Al helemaal sinds 1933, toen hij de Fédération Internationale de Korfbal oprichtte. Tot 1934 was hij voorzitter van de Korfbalbond en werd daarna erevoorzitter. In 1958 is hij overleden.

Ook in 1921 werd hij eere-voorzitter

Hij heeft een eigen weg. Kijk maar:

Grotere kaart weergeven

De volgende vergeten sportheld schreef op zaterdag 27 januari 1917 om exact 18.49 uur schaatsgeschiedenis. Dat gebeurde in Leeuwarden.

Olympische Zomerspelen · Vergeten sporthelden

permalink | plaats reactie |

Reacties