Zoeken

In – nota bene – Heerenveen was drie jaar geleden het congres Sporthistorie – tussen feit en mythe. Eén van de sprekers was Yme Kuiper, die een analyse maakte van sportbiografieën in Nederland. Over Lenstra zei hij dat zijn levensverhaal is op te delen in zeven kleinere eenheden, die zorgen voor de Mythe Lenstra: zijn Friese afkomst, het oefenen met een tennisbal, zijn debuut, de all round sportman, het zogenaamde rem-complex, de virtuoos en zijn rolstoel. En dat is ook in 2007 de rode lijn van de biografie van Kuiper.

Lenstra is geboren in Friesland en leerde op jonge leeftijd voetballen door met zijn broer Jan te oefenen met een tennisbal. Zijn debuut in onder meer Oranje was bijzonder veelbelovend, maar talenten als hij zijn nu eenmaal goed in alle sporten. Als Lenstra niet van die gekke momenten had gehad waarin hij zichzelf in de weg zat - het rem-complex – had zijn loopbaan vanwege zijn virtuositeit tot ver in het buitenland kunnen reiken. Zijn laatste jaren sleet deze alleskunner heel tragisch in een rolstoel na enkele hersenbloedingen. Zijn benen konden niet meer wat ze vroeger konden.

Kortom: Lenstra is na het lezen van deze biografie nog steeds een mythe en in dit geval wat uitvoeriger beredeneerd. Toch bespreek Mast andere zaken, die nieuwe vragen oproepen.

Een egoïst

In welke uithoek van de maatschappij zou Abe zijn verdwaald, vroeg ik mij gedurende het lezen af, als hij toevallig niet zo goed had kunnen voetballen? Hij was namelijk een merkwaardige persoonlijkheid. Wie hem goed kende, won zijn vertrouwen, maar wie verder van hem stond, stuitte op een muur. Maar het meest opvallend is dat iedereen die Lenstra op één of andere manier dreigde te evenaren of te overtreffen kon rekenen op een schofterige behandeling. De bal verkeerd afspelen, vals spelen, afspraken niet nakomen – het zijn maar enkele voorbeelden. In veel gevallen ontliep Abe zelfs de problemen, zoals eind jaren veertig / begin jaren vijftig, toen in navolging van Faas Wilkes Nederlandse voetballers naar het buitenland gingen als profvoetballer.

Abe ging niet, omdat hij Friesland niet kon missen, omdat hij een baantje had bij de Gemeente, of omdat de buitenlanders gekke dingen doen met eten. Dat zijn de verklaringen, die worden gegeven in zijn biografie en die hiervoor al bekend waren. Maar gegeven zijn karakter vroeg ik me inmiddels af of dit niet allemaal smoesjes waren. Volgens mij was Abe bang om in een team te komen waarin hij niet de absolute ster was, waarin hij moest werken voor zijn centen, waarin spelers zaten die beter waren dan hij.

Helaas zoekt Kuiper niet naar nieuwe verklaringen, naast die we al kennen. Misschien komt dat omdat ze in Friesland niet de vraag willen stellen of er een speler is geweest, die beter was dan Abe. De paus vraagt zich tenslotte ook nooit zal af of er een betere god is dan die ze nu hebben.

Het eerste sportidool

Het beste voorbeeld van het handhaven van mythevorming is de ondertitel van het boek: Het levensverhaal van Nederlands eerste grote sportidool. Dit roept de verwachting op dat het verhaal van Lenstra wordt beschreven vanuit sporthistorisch perspectief. Hoe is sport in Nederland gekomen en hoe werd het populair? Welke sporten waren populair: voetbal, hockey, wielrennen? Wie waren daarin de eerste sporters, die uitgroeiden tot idolen? Wanneer is iemand een groot sportidool en wanneer is iemand een middelmatig of klein sportidool?

Helaas komt daar niets van terecht. Het enige wat enkele keren wordt vermeld, is dat Lenstra het eerste grote sportidool was. Punt, geen uitleg, geen verklaring. Maar is dat wel zo?

In de jaren twintig van de vorige eeuw – Lenstra was net geboren – was baanrenner Piet Dickentmann zo populair dat hij kleingeld strooide om de aandacht af te leiden. Begin vorige eeuw werd over voetballer Bok de Korver van Sparta meer geschreven dan over de koningin, ging Jaap Eden als wereldkampioen schaatsen en wielrennen psychisch kapot aan zijn populariteit, werden in Franeker de kaatsers op handen gedragen als ze weer eens de PC hadden gewonnen, liep Amsterdam uit toen Janus Ooms in 1893 een vooraanstaande internationale roeiwedstrijd had gewonnen, enzovoort.

Hoezo Lenstra de eerste sportheld?

Abe-veen

Het boek maakt goed duidelijk wat Lenstra voor een persoon en sporter was en zet dit allemaal goed op een rij. Met leuke weetjes: door Lenstra was Heerenveen een van de rijkste clubs van Nederland. Ook de gemeente Heerenveen werd daardoor slapend rijk door de extra belasting die ze hierdoor ontving. Verder blijkt de vliegangst van Lenstra gedeeltelijk een fabel te zijn. En in 1959 was Lenstra de eerste Nederlandse sporter voor wie een fanclub werd opgericht.

De biografie leest lekker, is goed geschreven en staat vol leuke informatie. Maar de mythe blijft, mede door de ondertitel. Noem een tweede druk daarom: Abe. Het levensverhaal van een groot sportidool.

Sportboeken · Voetbal

permalink | plaats reactie |