Rugbyteam overleeft 72 dagen op een berg in de Andes

Het wereldkampioenschap rugby maakt zich dit weekend op voor de halve finales en een van die halve finalisten komt uit Zuid-Amerika. Ik neem u mee terug naar 13 oktober 1972, toen een rugbyteam uit Uruguay op weg naar een toernooi in Chili neerstortte op een van de toppen van de Andes. Het verhaal is ten onrechte vooral bekend door het feit dat de overlevenden mensenvlees aten.

The Old Christians in 2002

Dit weekend is het precies 35 jaar geleden dat Uruguayan Air Force Flight 571 in zwaar weer raakte boven de Andes. Het vliegtuig was een dag eerder uit Montevideo vertrokken en door slecht bergweer moest een nachtstop gemaakt worden in Mendoza. Een dag later werd de reis hervat. Het was vrijdag de dertiende...

Aan boord een rugbyteam van Rugbyclub The Old Christians, bestaande uit jongens van begin twintig die studeerden aan het Stella Maris College in Montevideo, en een kleine aanhang en vijf bemanningsleden. In totaal waren het 45 mensen. Het vliegtuig crashte op een bergtop. Hier het begin van de film Alive, the Miracle of the Andes:

Twaalf inzittenden stierven direct bij de crash, vijf anderen bij het aanbreken van de eerste morgen en nog een op de achtste dag.

Buiten een paar repen chocolade, wat flessen wijn, een paar koekjes en een enorme hoeveelheid sigaretten hadden de overlevenden van de crash geen voedsel op de berg. Met behulp van aluminium platen konden ze sneeuw laten smelten zodat ze drinkwater hadden. In de eerste dagen op de berg heersten kou en honger. De romp van het vliegtuig kon met koffers en stoelzittingen dichtgemaakt worden zodat er een enigszins beschutte ruimte ontstond waar de overlevenden dicht tegen elkaar aan warm probeerden te blijven.

The Old Christians in 1972

Overleven

In het boek Alive, the story of the Andes Survivors beschrijft Piers Paul Read nauwgezet hoe de jongens de ontberingen te lijf gingen. Met moeite, met doodsangst. In de eerste dagen stierven een aantal vrienden. Toen de honger dreigde te gaan winnen werd er voor het eerst openlijk gesproken over het opeten van de slachtoffers van de crash. Er waren voor- en tegenstanders. Sommigen konden het niet. Zij stierven. Anderen beseften dat ze niks anders konden en aten.

Toen duidelijk werd dat het zoeken naar het vliegtuig gestaakt was werden verschillende acties op touw gezet. Een ploeg van vier jongens probeerde in het andere deel van het vliegtuig, dat hoger op de berg lag, de radio aan de praat te krijgen. Dat mislukte.

Anderen dachten na over een tocht over de bergen om zo hulp te gaan halen. De jongen die daarin het meest volhardde was Nando Parrado - een van de rugbyers. Een groter sterke jongen die de eerste dagen na de crash in coma lag, ontwaakte, erachter kwam dat hij zijn moeder en zus, die als supporter meereisden, op de berg had verloren, en zich ontpopte tot de held van de groep door samen met Robert Canessa (en in eerste instantie ook Antonio Vizintin, die halverwege terugkeerde naar de romp van het vliegtuig) in negen dagen te voet over de bergtoppen te gaan en een Chileense boer Huaso Sergio Catalan te paard te treffen die hulp kon gaan halen.

De mannen klommen zonder klimuitrusting, gekleed in ieder een paar jassen en truien, vier spijkerbroeken over elkaar, de schoenen gehuld in zakken. Met een slaapzak, zelf gefabriceerd van de met watten gevulde stukken isolatie uit de staart van het vliegtuig. De hoogte waar de vliegtuigromp lag was 4200 meter, op een berg die toen nog naamloos was maar later de naam Cerro Seler of Glaciar de las Lágrimas kreeg, oftewel de Tranengletsjer.

Geen held

Held is trouwens een typering die Parrado in zijn magistrale boek Miracle in the Andes, 72 Days on the Mountain and my long Trek Home stellig verwerpt. Hij had evenveel doodsangst, evenveel honger, als alle anderen. Hij had alleen het geluk dat hij nooit op gaf. Hij bleef denken aan zijn vader die al die tijd zijn vrouw, dochter en zoon moest missen, zonder te weten of ze nog zouden leven, en Nando Parrado's enige doel was zijn vader in zijn armen te sluiten en hem persoonlijk het nieuws te brengen van de dood van zijn vrouw en dochter.

Dat kwam niet in het nieuws in december 1972, vlak na kerst. Na de roes van de ongelofelijke terugkeer op 22 december en de hereniging met familie met kerstmis kwam de vraag hoe de zestien het ongeluk en de ruim tien weken op de berg overleefd hadden. 'Kannibalisme in de Andes’, werd er gesuggereerd in de kranten. De overlevenden verwachtte dit en overwogen zelfs hun geheim volledig te bewaren, wat natuurlijk niet kon. Ze spraken, op een persconferentie op 28 december 1972, en overwonnen ook de schok die dat verhaal teweegbracht.

In de meest treffende scène in de documentaire Alive: 20 years later, zien we Parrado en Canessa en een aantal andere overlevenden samen met de filmacteurs op de set rondlopen waar zij in werkelijkheid 72 dagen in geleefd hadden. Zichtbaar aangeslagen en tegelijkertijd verbonden door de tragedie en sterk door de afloop ervan stonden de mannen bij elkaar in het decor.

Reünie

De overlevenden bleven bij elkaar. Ieder voor zich hebben ze hun verhaal over de crash, maar ze voelen allen die verbondenheid die het overleven op de berg hen gaf en die de tergend pijnlijke leegte van het verlies van hun vrienden zou kunnen compenseren, voor zover mogelijk. Een groot aantal van de overlevenden, inmiddels bijna zestig, woont nog altijd met hun gezinnen in dezelfde straat in Montevideo, sommigen met kleinkinderen in de buurt.

In 2002, dertig jaar na de crash, kwamen de overlevenden samen om de 72 dagen op de berg en het verlies van 29 levens te herdenken en om samen veteranenrugby te spelen. De foto's vertellen het verhaal.

Het verhaal van de 72 dagen in de Andes is niet een verhaal over het eten van mensenvlees, maar een verhaal van vasthoudendheid, kracht, geloof en tragedie. Van overleven. Ik heb het verhaal hier bewust incompleet gehouden. De boeken, de documentaire en in iets mindere mate de speelfilm, bieden uitgebreide informatie. Ga het boek van Piers Paul Read lezen. Lees het indrukwekkende persoonlijke relaas van Nando Parrado. Zoek de documentaire op en bekijk hem. Hij staat op de dvd-versie van de film Alive.

Een ieder die dat doet zal geraakt worden door het verhaal, zal de sensatie van de krantenkoppen over het eten van mensenvlees snel vergeten en zal diep respect voelen voor een stel jongens die in oktober 1972 met het vliegtuig naar Chili vertrokken, voor een potje rugby.

Rugby

permalink | ga naar reacties |

Reacties