Een vergeten uitwedstrijd in het communistische Polen

Op 14 oktober 1987 bezochten mijn vrouw en ik de interland Polen – Nederland, een kwalificatiewedstrijd voor het EK 1988. Die werd gespeeld in de morsige stad Zabrze, in midden-zuid Polen.

Oranje in Polen. Vlnr: Johnny van 't Schip, Adri van Tiggelen, Marco van Basten, Ruud Gullit, Ronald Spelbos, Hans van Breukelen, Sonny Silooy, Berry van Aerle, Gerald Vanenburg, Arnold Muhren en Ronald Koeman. ANP Fotoarchief

Polen verkeerde in 1987 is de laatste jaren van het communisme. Het systeem kraakte toen al aan alle kanten. Ik herinner me een levendige, illegale en oncommunistische handel in Duitse marken, Amerikaanse dollars, spijkerbroeken en grammofoonplaten van Abba. Een pak goede Nederlandse koffie was een half Pools jaarsalaris waard. Het land was zo wanhopig arm, dat je met westers geld en goederen bijna alles voor elkaar kon krijgen.

Onze reis begon die veertiende oktober in het stadje Oswiecim, dat bekender is onder zijn Duitse naam Auschwitz. Het volledig intacte Nazi-concentratiekamp was nu een openluchtmuseum. De entree was een dubbeltje, waarbij een bord naast de kassa in vijf talen excuses maakte voor het feit dat men hier geld voor vroeg: het complex was nu eenmaal groot en moest onderhouden worden. Het deed me denken aan het Anne Frankhuis in Amsterdam, waar de toegangsprijs een fors veelvoud hoger was.

Vanuit het indrukwekkende Auschwitz reden we naar een heel ander soort horror: het mijnbouw- en industriegebied van de stad Katowice. Dit gebied was ongeveer zo groot als de provincie Utrecht, en kende een onstellende luchtvervuiling. Polen had in 1987 domweg geen geld voor dure milieutechniek. We zijn er dwars doorheen gereden, wat een unieke reiservaring was.

Mijnwerker

Verderop doemde Zabrze op, met zijn stadionnetje voor hooguit dertig duizend toeschouwers. Zijn voetbalclub KS Górnik Zabrze verloor in 1968 nipt van Manchester United, in een spraakmakende kwartfinale van de Europacup 1. En in 1970 verloor het Poolse elftal de Europacup 2-finale van Manchester City. ‘Górnik’ is Pools voor ‘mijnwerker’.

Het eerste wat ons bij het stadionnetje opviel, was de grote hoeveelheid milicija, de blauwgrijs geüniformeerde Poolse politie. Zij beschouwden Polen – Nederland duidelijk als een risicowedstrijd, en zullen daar hun reden voor hebben gehad. Poolse voetbalsupporters staan bekend als fanatiek en chauvinistisch, en de Oranje-supporters waren ook geen lammetjes. Eén Oranje-interland later, tegen Cyprus, ontplofte in het Feyenoord-stadion een bom.

De blauwgrijzen loodsten alles wat oranje was vakkundig één stadionvak binnen. Dat was een heel ander vak dan waarvoor wij kaartjes hadden, maar in een communistische samenleving maakte niemand zich daar druk om. Het gebeurde gewoon. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat we een goed uitzicht op het veld hadden. En het was er ook veilig, want ons vak was omzoomd met een royale hoeveelheid milicija.

Ruud Gullit zelf

Verplicht nummer

Over de wedstrijd zelf kunnen we kort zijn. Oranje was duidelijk sterker, en in de eerste helft bekroonde PSV’er Berry van Aerle zijn debuut met twee doeltreffende assists van rechts. Ruud Gullit rondde ze allebei op een vrijwel gelijke manier af. Daarmee was Polen – Nederland gespeeld, en degradeerde de wedstrijd tot een verplicht nummer. De milicija uit ons vak ging koffie drinken, zodat wij ons toch nog met de Poolse toeschouwers konden vermengen. Eén van hen gaf mij na afloop spontaan een hand.

Ach ja. Een lange, vermoeiende reis naar een morsige provinciestad in het verre Polen. En dat voor een interland die allang onder een dikke laag stof is begraven. Bijzonder is het niet, want de overgrote meerderheid van alle sportwedstrijden wordt nu eenmaal snel vergeten.

En, omdat deze site over geschiedenis gaat: Zabrze ligt in Silezië, en was tot 1945 Duits. De stad heette toen Hindenburg, naar de bekende Duitse veldmaarschalk en president uit de periode 1914 – 1934. Hindenburg benoemde in januari 1933 tegen zijn zin Adolf Hitler tot kanselier; zijn overlijden, in augustus 1934, stelde Hitler in staat om dictator van Duitsland te worden.

Voetbal

permalink | ga naar reacties |

Reacties