De marathon van 1904 (4): Honden

De olympische marathon van 1904 kende niet alleen een valsspeler, een gedrogeerde winnaar en een perziken-gappende Cubaan, maar was ook het olympische debuut van Zuid-Afrika. Drie lopers namen deel aan de race, waaronder twee zwarte lopers.

Lange tijd werd aangenomen dat Zuid-Afrikaanse sporters pas in 1908 voor het eerst op de Spelen verschenen. Maar op de Louisiana Purchase Exposition, waarvan de Spelen van St. Louis deel uit maakten, was ook een tentoonstelling over de in 1902 afgelopen Boerenoorlog.

Enkele van de mannen uit het Boeren-contingent nam in Amerika deel aan het touwtrekken. De ploeg met namen als Paulus Visser en Johannes Schutte werd in de eerste ronde al uitgeschakeld. Een dag eerder was de marathon gehouden waarin drie Zuid-Afrikanen meeliepen. De eerste was een getrainde hardloper, Bertie Harris. In de warme omstandigheden viel hij al op twee-derde van de afstand uit.

De andere twee deelnemers zijn wat mysterieus. Hun namen weten we niet zeker, want ze worden op diverse manieren geschreven in de kranten van die tijd.

Waarschijnlijk waren de twee renners, waarvan wel een foto bestaat, analfabeet, en zijn de namen fonetisch opgeschreven. De Zuid-Afrikaanse sporthistoricus Floris van der Merwe heeft bepaald dat hun namen waarschijnlijk Len Taw en Jan Mashiani waren.

Het is ook niet zeker waar de heren precies vandaan kwamen. Het officiële verslag van de Spelen beschrijft ze als "Kaffers uit Zululand", maar dat is in tegenspraak met elkaar. Bovendien kwam het grootste deel van de Boeren op de expositie uit de Transvaal, en het is waarschijnlijker dat ze Tswana waren (waaraan Botswana haar naam ontleent).

Volgens diverse verhalen waren Taw en Mashiani tijdens de Boerenoorlog boodschappers voor de Boeren, waardoor ze de hele dag lang op hoog tempo konden hardlopen.

Voor de aanvang van de marathon hadden de twee al meegedaan aan een andere sportevenement op de Exposition, namelijk de verwerpelijke Antropologische Dagen. Beiden hadden meegelopen in de race over 1 mijl. Lange tijd gingen ze aan de leiding, maar op het laatste stuk werden ze voorbij gestreefd door een Syriër en een Indiaan - Taw eindigde op de derde plek.

Pas na deze wedstrijd schreven de twee zich in voor de marathon, mogelijk op aanraden van landgenoot Harris. Volgens de verslagen liepen beide Tswana's op blote voeten, hoewel op de foto Mashiani schoenen aan heeft.

De twee liepen allebei de race uit, Mashiani als 12e, Tau als 9e. Een van de twee had echter meer gelopen dan het parcours van 40 kilometer. Volgens de St. Louis Daily Globe-Democrat "danste Tau wild door het knollenveld, als een echte Afrikaanse cakewalker, met een mormel van een Amerikaanse waakhond op een goede tweede plaats, met aanzienlijke kansen op een spoedige ontmoeting tussen hondenkiezen en het achterste deel van de kleding van de "leeuw"." Of het echt Tau was die een omweg moest maken is niet zeker; de posities van Mashiani verraden een flinke dip tussen 5 en 10 mijl.

In ieder geval waren de twee de eerste Zuid-Afrikanen op de Spelen, en dat bleven ze nog lange tijd. In 1996 kregen ze een waardige opvolger in Josia Thugwane, die de olympische marathon van Atlanta op zijn naam schreef.

Nog 279 dagen tot Beijing 2008.

Atletiek · Olympische Zomerspelen · Op weg naar Peking

permalink | ga naar reacties |

Reacties