Liverpool - Saint Etienne uit 1977: de weg terug

Een overdreven gevoel voor traditie zat het Engelse voetbal jarenlang in de weg. In 1975 begon het herstel.

Nadat Manchester United in 1968 Engeland’s eerste Europacup voor Landskampioenen had gewonnen, zakte het Engelse voetbal terug naar de Europese subtop. Hoewel er in de ‘kleine’ Europacup-toernooien successen waren, kwamen de Engelsen er in de Europacup 1, de EK’s en WK’s niet of nauwelijks aan te pas. Dat werd mede veroorzaakt door bondscoach Alf Ramsey, die te lang vasthield aan de speelwijze waarmee hij Engeland in 1966 wereldkampioen had gemaakt. Aan de overkant van de Noordzee houdt men nu eenmaal van traditie.

Het vernieuwende voetbal van Ajax, Borussia Mönchengladbach en Saint Etienne ging in het begin van de jaren zeventig aan de Engelsen voorbij. Op een enkele uitzondering na geloofde niemand, dat deze continentale nieuwlichterij het Engelse voetbal kon bedreigen.

Schokken

Er waren dan ook een paar forse schokken nodig om Engeland uit zijn winterslaap te laten ontwaken. De eerste was de dramatische uitschakeling voor het WK 1974, gevolgd door Ramsey’s vertrek als bondscoach. Polen was hiervoor verantwoordelijk. Acht maanden later bevestigde hun nationale elftal op het WK dat Engeland’s uitschakeling geen toeval was geweest. Maar doorslaggevend voor het Engelse ontwaken was Oranje’s schitterende Totaalvoetbal uit 1974. Het liet in Engeland een grote indruk achter.

Het roer moest om, en dat gebeurde dan ook. Leeds United gaf in 1975 een aanzet door de finale van de Europacup voor Landskampioenen te halen. Maar het echte herstel kwam in maart 1977, toen Liverpool in de kwartfinale van de Europacup 1 tegen Saint Etienne aantrad.

Beeldvorming

In 1977 bestond een Engels elftal vanzelfsprekend uit bijna allemaal Engelse voetballers, en een Frans elftal uit bijna allemaal Franse spelers. De vreemdelingenlegioenen van tegenwoordig waren er nog niet. Verder was in die tijd het verloop binnen een club veel geringer, zodat de kern van een elftal seizoenen lang bij elkaar bleef. Dit doordachte beleid leverde hoogwaardige voetbalteams op, die zich door hun eigen spelstijl herkenbaar van elkaar onderscheidden. De beste van zulke elftallen schreven in de jaren zeventig voetbalgeschiedenis.

Het dubbeltreffen tussen Liverpool en Saint Etienne van maart 1977 was zo’n hoogtepunt in de rijke geschiedenis van het Europese voetbal. De opkomende grootmacht Liverpool had in het voorgaande seizoen de UEFA-Cup gewonnen; het ervaren Saint Etienne stond in maart 1977 op het toppunt van zijn kunnen. Een jaar eerder had het Franse elftal, vanwege blessures bij drie ‘zware’ basisspelers, de Europacup 1 gemist.

In hun eerste zinderende kwartfinalewedstrijd gingen Liverpool en Saint Etienne met prima voetbal tot op de bodem. Het Franse publiek kreeg hoge kwaliteit, maar geen doelpunten: de defensies waren te sterk. Pas in de 79ste minuut vond middenvelder Dominique Bathenay het gaatje achter Liverpool’s vermaarde keeper Ray Clemence.

Met deze magere 1-0 reisde Saint Etienne twee weken later naar Engeland. Naar de heksenketel van Liverpool’s wereldberoemde stadion aan de Anfield Road. Met zijn ‘Kop’, de speciale supporterstribune die hun rode voetballers altijd zo goed van geestelijke doping voorziet. Al in de tweede minuut zette Kevin Keegan het stadion op zijn kop door 1-0 te scoren. Dat deed hij sterk schuin voor het doel, met een knappe lob over grote afstand - Saint Etienne-keeper Ivan Curkovic zat nog niet helemaal in de wedstrijd. Anfield Road ontplofte, en maakte zich op voor een gedenkwaardige Liverpool-avond.

Die avond kwam er, zelfs nog gedenkwaardiger dan normaal. Saint Etienne herstelde zich goed, en stelde Ray Clemence zelfs een keer serieus op de proef. De Nederlandse scheidsrechter Charles Corver keurde aan beide kanten een doelpunt af, en Saint Etienne haalde met redelijk zelfvertrouwen de rust.

In de 51ste minuut kantelde de wedstrijd, toen Bathenay met een subliem afstandsschot gelijk maakte. Met deze stand moest Liverpool nog twee keer scoren om de halve finale te bereiken, wat tegen dit Saint Etienne onmogelijk leek. Maar men rekende buiten de geest van Anfield Road, van de ‘Kop’.

Gesteund door het publiek, op een manier zoals dat alleen in Liverpool kan, viel het rode elftal aan. Het lichtgroene Saint Etienne hield het hoofd koel, maar moest achteruit. In de 58ste minuut zette Kennedy de thuisclub op 2-1, waarna de druk op Frankrijk nog groter werd. In een werkelijk kolkend Anfield Road groeide Liverpool – Saint Etienne uit tot een zenuwslopende inhaalrace. De druk op Curkovic’ doel nam toe. Dit alles met onveranderlijk goed voetbal, en een Nederlandse scheidsrechter die de wedstrijd prima in de hand hield. Saint Etienne bleef bewonderenswaardig overeind.

De beslissing

In de 84ste minuut sprintte Liverpool’s jonge, roodharige invaller David Fairclough de Franse verdediging in. Hij werd perfect aangespeeld, controleerde de bal, en plaatste hem beheerst met een schuiver langs de uitkomende Curkovic in het doel. In de resterende tijd kwam Anfield Road niet meer tot bedaren. Het You’ll never walk alone schalde door het stadion.

Achteraf gezien had deze Liverpool – Saint Etienne grote symbolische betekenis. Laten we beginnen met de twintigjarige matchwinnaar David Fairclough, die in Liverpool als ‘super-invaller’ een grote carrière opbouwde. Dit doelpunt tegen Saint Etienne, zijn belangrijkste, maakte hem bij zijn club onsterfelijk.

De tweede loftuiting gaat naar Saint Etienne. Met zijn zinderende dubbelwedstrijd tegen Liverpool nam de Franse club op de meest eervolle manier afscheid van het Europese topvoetbal. Na Liverpool viel dit al wat oudere elftal uit elkaar, en bereikte nooit meer de sublieme hoogte uit 1975-’77. Het was het einde van een tijdperk.

De 16e maart 1977 was ook in een heel ander opzicht bewogen. In het verre Kiev werd Bayern München, de drievoudige Europacup 1-winnaar uit 1974, ‘75 en ‘76, door Dynamo uit het toernooi gekegeld. Ook dat betekende het einde van een tijdperk.

Mijn laatste woorden zijn voor Liverpool. Op 25 mei 1977 won de Engelse club zijn eerste Europacup voor Landskampioenen, in een finale tegen Borussia Mönchengladbach. Het was het begin van een tijdperk. Engeland was terug aan de top.

Voetbal

permalink | ga naar reacties |

Reacties