Zwitserland is geen voetballand

Zwitserland heeft nooit veel om voetbal gegeven, weet Simon Kuper. Toch vond zondag in Luzern de trekking plaats voor het EK van 2008.

Vóór het laatste voetbal WK in 2006 was er op de Franse tv een reclame waarin geprobeerd werd Franse vrouwen voor een vakantie in Zwitserland te strikken. Er waren knappe schaarsgeklede mannen uit de Alpen te zien en de slotzin was: ‘Lieve meisjes, waarom laten jullie het WK deze zomer niet voor wat het is en gaan naar een land waar de mannen zich liever met jullie bezighouden dan met voetbal?’

Het is bijna uniek in Europa, maar Zwitserland heeft nooit veel om voetbal gegeven. Toch heeft zondag in de Zwitserse toeristenstad Luzern de trekking plaats gevonden voor het EK van 2008. Het toernooi wordt door Zwitserland en Oostenrijk samen georganiseerd en zal het grootste sportevenement uit de geschiedenis van het land worden. Volgens hun normen hebben de Zwitsers een goed, jong team.

Nu de rest van de wereld steeds gekker wordt op voetbal, zal er in Zwitserland toch wel een klein beetje opwinding zijn? Je zou het toch denken. Maar laten we het stereotype beeld van een land dat een hekel heeft aan plezier laten voor wat het is en het gewoon aan de Zwitsers zelf vragen.

Enige bezoeker

Toegegeven, ze hebben een achterstand op voetbalgebied. Het was altijd een skiland, waar de straten leeg waren (of beter gezegd, nog leger dan anders) als er een, voor ons niet bekende, neerwaartse gebeurtenis met een onuitsprekelijke naam plaatsvond.

Voetbal was andere koek. Vorig jaar ging ik naar een tentoonstelling geheten Football Fever in het Zwitserse Sportmuseum in Bazel. Ik moest aanbellen en werd toen na een tijdje binnengelaten door een suppoost die me vertelde dat ik de enige bezoeker was.

De tentoonstelling deed uit de doeken dat de belangrijkste Zwitser in de voetbalgeschiedenis een postbode was, Gottfried Dienst genaamd. Hij was tijdens het WK van 1966 de scheidsrechter in de finale tussen Engeland en West-Duitsland en besloot (waarschijnlijk ten onrechte) dat Geoff Hursts schot via de onderkant van de lat de doellijn wél was gepasseerd. De tentoonstelling doet uitgebreid verslag van de uitwisseling tussen Dienst en zijn lijnrechter uit Azerbeidzjan.

Dienst: ‘Is het een doelpunt?’

Lijnrechter: ‘Ja, de bal is achter de lijn geweest.‘

Verder gebeurde er niet veel tot een paar jaar geleden, toen het Zwitserse nationale team, de Nati, zo nu en dan een wedstrijd begon te winnen. Dit bracht enig enthousiasme teweeg in het land, voor zover dat mogelijk is. Benedikt Weibel, de afgevaardigde van de Zwitserse regering voor het EK van 2008, die de bijnaam Mr. Euro heeft, zegt hierover: ‘Tijdens het WK in Duitsland praatte mijn 85-jarige moeder voor het eerst met me over voetbal.’

Tennis en zeilen

Het Zwitserse voetbal kreeg ook een duwtje in de rug door de opwarming van de aarde. De Alpen zijn veel sneeuw kwijtgeraakt en de Zwitserse skiërs stellen niet veel meer voor. Adolf Ogi, oud-president van het land en ook oud-leider van het nationale skiteam, beklaagde zich op een conferentie van de International Football Arena in Zürich: ‘De laatste jaren lijken we alleen maar te falen. Nu is er tenminste het voetbal.’

Maar toen ik Kobi Kuhn, de Zwitserse trainer, vroeg of Zwitserland nu een echt voetballand zou worden, zei hij: ‘We zijn nu toch vooral een tennis- en zeilland.’

Jaques Herzog is een Zwitserse architect die het Tate Modern in Londen ontwierp en ook het Olympisch Stadion in Peking en het voetbalstadion in zijn thuisstad Bazel. Hij zei dat er maar één voetbalgekke stad in Zwitserland is: ‘In Bazel zijn de mensen er dol op. Maar geloof vooral niet dat dat elders in het land ook zo is. Daar is het land te nuchter voor.’

Euro 2008 zou toch een ideale kans voor de Zwitsers zijn om massaal uit hun dak te gaan. ‘Zwitserland heeft het imago van een heel mooi land waar de mensen een tikkeltje saai zijn’, moest Martin Kallen, de hoofdorganisator van het toernooi, toegeven. ‘Er zijn nogal wat clichés over banken en horloges. Het was het Europese land waar lange tijd niets gebeurde. Dat is het imago.’

Hoewel Euro 2008 over een half jaar begint, lijkt er nog niet veel te gebeuren. Vorige maand hield de International Football Arena in Zürich een lachwekkende forumdiscussie over de Zwitsers en hun toernooi. Weibel, Mr Euro zelf, deed het woord en hij moest toegeven dat er nog maar weinig enthousiasme te bespeuren viel. Hij beloofde dat dat nog wel zou komen. Toen hem gevraagd werd of het het land misschien ontbrak aan een visie op het toernooi, antwoordde hij: ‘Wij hebben geen visie nodig.’ Het was ‘glashelder wat het land te doen stond’: namelijk vijftien wedstrijden houden en een geweldige feest organiseren dat de volkeren zou verbroederen.

Standbeelden

Maar in diezelfde forumdiscussie zei de directeur van de opera in Zürich dat hij niet wilde dat er een groot scherm voor voetbalfans voor zijn opera zou worden geplaatst. Een plaatselijke politica voegde eraan toe dat de mensen bij haar geklaagd hadden dat het verkeer door het toernooi vast in de knoop zou komen. En trouwens, het mocht niets kosten. Op die zelfde dag was er ergens anders in Zürich ook nog een vergadering van inwoners van de stad waarbij grote bezwaren tegen het grootste sportevenement van het jaar op tafel kwamen. Zo vroeg iemand zich af: ‘Wie betaalt er als de bezoekers de standbeelden in mijn tuin kapotmaken?’

Na het forum vroeg ik Mr. Euro op de man af of Zwitserland een voetballand was. ‘Nee’, zei hij. Hij gaf toe dat de forumdiscussie hem zo ongerust gemaakt had, dat hij meteen met de burgemeester van Zürich ging bellen.

Het deed me allemaal erg denken aan dat geweldige verslag van het Zwitserse leven: Asterix in Zwitserland. Daarin verpesten de Zwitsers steeds de orgies van de Romeinen door er op te staan dat er opgeruimd wordt en dat de zweepjes afgewassen worden terwijl de orgie nog in volle gang is. Dat zijn natuurlijk allemaal oeroude nationale stereotypen en uiteraard geheel onwaar.

Voetbal

permalink | ga naar reacties |

Reacties