Een gouden bal voor Gullit en Mandela

Afgelopen zondag ontving de Braziliaan Kaka in Parijs de Gouden Bal (le Ballon d’Or). De uitverkiezing viel eigenlijk in het niet bij de loting voor Euro-2008 op dezelfde dag, maar vond plaats met een pompeuze ceremonie in een tv-studio, terwijl de speler later op de avond op het Domplein van Milaan werd gehuldigd door de duizenden fans van AC Milan. Hoe anders ging dat allemaal twintig jaar geleden toen Ruud Gullit diezelfde prijs won en vooral voor wereldnieuws zorgde door zijn persoonlijke victorie op te dragen aan Nelson Mandela.

Winter in Milaan

December 1987. Het is kil in Milaan. In de winkelstraten met elegante etalages is het druk, omdat schijnbaar iedere inwoner van de stad nog inkopen wil doen voor het kerstfeest. Op het beroemde Domplein staat een metershoge kerstboom. Op dit soort dagen valt bij zonsondergang de mist over de stad.

Het is koud en guur en onder de arcades aan de zijkant van het plein staan een paar kleumende Afrikanen, waarschijnlijk illegalen. Ze hebben zoals wel vaker op een kleed goederen uitgestald, speelgoed of muziekcassettes, maar nu ook T-shirts, met de tekst: Stop Apartheid. Vijf scholieren staan bij het verboden kraampje. Ze onderhandelen met de nauwelijks Italiaans sprekende negers.

Ze willen dat shirt om voor vrienden onder de boom te leggen. Onderling nemen ze de verkopers niet serieus (“die zwarte moet echt niet de volle mep krijgen, hoor”) en ze weten niet waar de boodschap op het shirt op slaat. Ze willen het shirt alleen omdat hun nieuwe idool Ruud Gullit er ook zo een heeft gedragen. Ze kopen er vijf en lopen trots weg.

France Football

Minder dan een week later. Ruud Gullit wordt tussen kerst en nieuwjaar uitgeroepen tot Europees Voetballer van het Jaar. De Nederlander hoort het van een journalist van het weekblad France Football, die de verkiezing organiseert op Milanello.

‘Kom even mee,’ zegt Gullit tegen de journalist, die de speler op het hart drukt om de uitslag geheim te houden en hem daarom apart wil spreken. De beide mannen en een fotograaf zetten achter gesloten deuren het gesprek voort. Gullit is oprecht verrast dat hij deze prestigieuze prijs heeft gewonnen en kijkt trots naar de erelijst. ‘Jeetje, Di Stefano, Eusebio, Charlton, Best, Cruijff, Beckenbauer, Rossi en Platini, dat mijn naam daar straks tussen mag staan. Ja, dat doet me toch wel wat. Ik weet niet of ik het echt heb verdiend want zoveel heb ik ook niet gepresteerd in dit jaar, maar ik ben wel trots.’

Nelson Mandela

Zoals altijd besluit de Franse journalist met de vraag aan wie hij dit succes wil opdragen. Normaal geeft de voetballer dan de namen van familieleden of een jeugdtrainer. Gullit verrast zijn ondervrager: ‘Ik zou de Gouden Bal graag willen opdragen aan Nelson Mandela.’

Gullit was zeer begaan met het lot van Zuid-Afrika:

De Fransman is zo verbaasd, dat hij voor de zekerheid vraagt om de naam te spellen, want hij denkt toch aan een jeugdtrainer. ‘Nelson Mandela, de man die zich inzet in de strijd tegen apartheid in Zuid-Afrika. Die man zit net zo lang in de gevangenis als ik leef,’ zegt Gullit meteen. ‘Natuurlijk,’ reageert de Franse journalist, die zich wel voor zijn kop kan slaan.

Muziek

Na het interview rijdt Gullit alleen naar huis, een dure flat in Berlusconi’s saaie satellietwijk Milano 2. Hij staat zeker een half uur in de file maar eenmaal thuis zegt hij tegen zijn vrouw dat hij een belangrijke verkiezing heeft gewonnen en trekt zich vervolgens een paar uur terug met zijn basgitaar voordat hij zich weer in het pak moet hijsen voor een of ander Italiaans galadiner, waar zijn aanwezigheid op prijs wordt gesteld.

Gullit was gek op het maken van muziek: 

Eerste Nederlander sinds Cruijff

Gullit is de eerste Nederlander sinds Cruijff die deze prijs wint, maar in ons land reageert de pers niet echt verheugd. ‘Deze verkiezing komt te vroeg,’ verwoordt Voetbal International zeer calvinistisch de algemene opinie. Maar buiten ons land blijkt de uitstraling van Gullit indrukwekkend. En omdat er op Paolo Futre en Emilio Butragueño na eigenlijk geen serieuze tegenkandidaten zijn, wordt Gullit vanaf november toch als een kanshebber voor deze prijs beschouwd.

De uitslag luidt: Gullit wint met 106 punten voor Futre met 91 punten en Butragueño met 61 punten. Veel insiders menen dat de Portugees van EC-winnaar Porto het meeste recht op de prijs heeft, maar Gullit haalt vooral de punten bij de juryleden uit landen in Oost Europa waar de mensen hem alleen van televisie kennen.

Vijfde plaats

Ironisch genoeg zet de jury van Italië (La Gazzetta dello Sport) Gullit op de vijfde plaats achter Michel, Futre, Butragueño en Hagi. In Spanje wordt Gullit slechts 4e, maar Engeland, Frankrijk en België zetten hem op de eerste plaats. Gullit wint deze verkiezing vooral op basis van zijn uitstraling, met zijn dreadlocks lijkt hij onverslaanbaar. ‘Hij is een fenomeen, die het totaalvoetbal van de jaren 70 naar de 21e eeuw moet overbrengen. Hij is de zeldzame som van virtuositeit, collectief denken, spectaculaire hoogstandjes, hij is vooral atleet en danser, clown en goochelaar,’ schrijft hoofdredacteur Jacques Thibert in het juryrapport.

Aan het eind van de week speelt AC Milan tegen Napoli in de competitie. Het duel wordt in de media omgebouwd tot een duel tussen Gullit en Maradona. De hele wereldpers is aanwezig, maar vanuit Nederland komen slechts twee journalisten (Ron Westerhof van VI en ondergetekende van De Volkskrant/Elf) naar San Siro. Het wordt de eerste demonstratie van het nieuwe AC Milan en Gullit scoort een prachtig doelpunt om zijn Gouden Bal extra glans te geven:

Buiten het stadion ontstaat er een spontane run op petjes met zwarte vlechtjes. De Italiaanse televisie spreekt over ‘Gullitmania’.

Guerin Sportivo parafraseert de Nieuwjaarswens in een vette kop: ‘Tanti Augullit’. Na de wedstrijd wordt hij meer dan uur aan de tand gevoeld. Hij spreekt Italiaans, Duits, Engels en zelfs even zijn moedertaal.

Een ster?

Wanneer ik hem vraag of hij nog wel een normaal leven kan leiden in Milaan, zegt hij: ‘Weet je wat het gekke is, ik heb helemaal niet door dat ik opeens een ster ben. Ik heb elke dag ook problemen. Ik sta in de file om naar mijn werk te gaan en bij mij thuis was van de week de wasmachine stuk. Dat moet je net hebben met kerstmis. Anderen vinden dat ik een ster ben, maar ik ben gewoon wie ik ben. Ik weet echt niet of mijn prestaties in 1987 zo indrukwekkend waren, maar de jury geeft me deze prijs. Nou, dan ga ik me er niet druk op maken wat anderen er van vinden. Ik besef heus wel dat ik nu nog beter moet worden omdat er nog meer op me zal worden gelet. Door het winnen van de Gouden Bal is er meer aandacht voor me. Die heb ik willen gebruiken om zelf aandacht te vragen voor tolerantie en discriminatie en daarom heb ik de prijs opgedragen aan Nelson Mandela.’

Op zijn zeventiende had Gullit al een broertje dood aan discriminatie: 

Na een paar dagen snapt Gullit de omvang van zijn daad. Hij voelt zich verplicht om uitnodigingen af te slaan. ‘Dat was niet echt mijn bedoeling. Ik ben toch allereerst een sportman en geen uithangbord voor politieke partijen of actievoerders’. In deze dagen zijn de shirtjes ‘Stop Apartheid’ niet aan te slepen bij de stalletjes op het Domplein. Veel Noord Italiaanse tieners maken dan pas kennis met het begrip rassendiscriminatie. Dankzij Ruud Gullit.

Pas een paar maanden later wordt de Gouden Bal echt uitgereikt aan de ster, die dan op het punt staat om kampioen van Italië te worden en een maand later met Oranje Euro-88 wint. Hij krijgt de trofee niet in een tv-show, maar in de middencirkel voor een wedstrijd tegen Juventus in de stromende regen.

In feite kwam de uitverkiezing te vroeg, maar hij heeft hem wel meer dan verdiend op basis van zijn twee jaren na de uitverkiezing, maar toen moest hij Van Basten boven zich dulden.

Sport en politiek · Voetbal

permalink | ga naar reacties |

Reacties