Vergeten Sporthelden: Jan Zeegers

Na bijna drie maanden pak ik deze serie weer eens op. We waren gebleven bij voetballer Law Adam, uitvinder van de schaarbeweging. Vandaag atleet Jan Zeegers (1902 - 1978) die altijd ruzie had en vooral met Ad Strengholt, voormalig KNAU-voorzitter.

Jan Zeegers zelf (links)

Naar mijn bescheiden mening is er in Nederland geen sporter geweest, die meer weerzin opriep dan de Amsterdamse atleet Jan Zeegers. Inderdaad: zelfs Clarence Seedorf en Patrick Kluivert moeten het wellicht tegen hem afleggen, want Zeegers hield altijd en overal de gemoederen bezig. Het leidde uiteindelijk zelfs tot een vechtpartij met de voorzitter van de Atletiekbond KNAU.

44 Titels en 38 records

Het is algemeen bekend dat de meeste atleten loners zijn, die zoveel mogelijk hun eigen plan trekken en zich van niemand iets aantrekken. Vooral langeafstandlopers zijn hier goed in en omdat Zeegers gespecialiseerd was op de lange afstand was er geen grotere loner dan hij. En ontegenzeggelijk de beste van zijn tijd, want tussen 1922 en 1938 won hij 44 (!) Nederlandse kampioenschappen en brak 38 (!) keer een Nederlands record.

Jan Zeegers wint de Singelloop van 1930.

Het ging hier om de 1.500 meter (11 titels in twaalf jaar), 5.000 meter (kampioen van 1922 tot en met 1934, plus 1938), 10.000 meter (zeven titels van 1930 tot en met 1938) en de cross country (vijftien maal). Verder liep hij nationale records op de Engelse mijl, 2.000 meter, 3.000 meter, 2 én 3 Engelse mijl op de weg én op de baan, 4.000 meter op de weg én de baan en zo’n beetje alles wat nog langer is dan genoemde afstanden. Daarmee is Zeegers onbetwist één van de belangrijkste atleten van voor de oorlogsjaren.

In zijn fantastische autobiografie Sport Greep Me uit 1950 beklaagt hij zich echter uitvoerig over de vele records en titels, die hem zijn ontnomen door de vele officials, die hem het leven zuur maakten. Daarbij staat Ad Strengholt centraal, de man die de KNAU leidde van 1934 tot en met 1940. Volgens overleveringen was de voorzitter een moeilijk man – zeg maar gerust een verschrikkelijke klootzak – en het kon dus niet anders dan escaleren met de Amsterdamse anarchist Zeegers.

In 1924

Sportfamilie

Zeegers was afkomstig uit een echte sportfamilie met vier broers en één zus. Zoals zijn boek opent: ‘Iedere zondagmiddag van het jaar 1913 konden voorbijgangers op de brug Herengracht en Amstel in Amsterdam een al wat oudere heer zien staan, die met hoog geheven wandelstok een sein gaf aan vijf jongens en een meisje die op onderlinge afstand van vijf en twintig meter langs de Amstel stonden opgesteld. Die man was mijn vader en als zijn wandelstok naar beneden ging renden wij zessen of ons leven er van afhing om het eerst bij hem te zijn.’

Vader Zeegers behoorde tot de Nederlandse sportpioniers en was ondermeer één van de eerste schoonduikers van Nederland. Broer Eduard was een hele goede roeier bij De Hoop, net als Gerard in Canada. Atleet August brak in 1928 het Nederlands record op de 1.000 meter. Ook broer Guus deed mee op het hoogste niveau en zijn enige zuster, Maria, roeide enkele malen naar een Nederlands kampioenschap.

De vader van Jan Zeegers zelf, als schoonspringer

De laatste broer, Jacob Karel, werd enkele malen zwemkampioen van Nederland. En Jan zelf was dus vooral goed in atletiek, maar werd ook nog een goede roeier, zwemmer, zeiler, wedstrijdschaatser bij de Elfstedentocht en wandelaar in de Vierdaagse van Nijmegen. Het zat dus duidelijk in de familie.

Even een Elfstedentocht

In 1929 deed Zeegers voor de eerste keer mee aan de Elfstedentocht, dat hem zwaarder viel dan verwacht. Het hield hem niet weg in 1933 – integendeel. Zijn voorbereiding was niet denderend: ‘Ik was lid geworden van het Verenigd Amsterdams Schaakgenootschap en nam deel aan een wintercompetitie.’ Hij speelde avonden achter elkaar door voordat hij naar Leeuwarden reisde. Om vier uur in de ochtend stond hij op en stond iets later op het ijs. Ondanks een inzinking in Dokkum kwam hij vroeg binnen en besloot daarom om 16.00 uur de trein terug te nemen naar Amsterdam.

Zijn huwelijk in 1939 met N. Schamhart

Om kwart voor vier vertrok hij bij de finish, rende twee kilometer naar zijn hotel, en meteen door naar de trein, die hij nog nét haalde. Zeegers had haast, omdat hij zich opeens had herinnerd dat er die avond in Amsterdam nog een leuk feestje bij zijn roeiclub was. Om half tien kwam hij daar binnen, na thuis even wat te hebben gegeten en zich te hebben omgekleed. Tot vier uur danste hij door en ging na 24 uur activiteit eindelijk naar bed.

Eerst een Elfstedentocht, daarna twee kilometer rennen, en dan snel naar huis om zes uur te dansen. Zeegers stond niet voor niets bekend om zijn enorme energie.

Dood in het Olympisch Stadion

En hij stond dus bekend om zijn ruzies en aanvaringen, waarvan hier nu een bizar voorbeeld. De Rotterdamse atleet Nico Baars Steineman kwam eind jaren twintig snel op en was een grote concurrent voor Zeegers. Op 12 juni 1932 moesten ze in het Olympisch Stadion strijden op de 10.000 meter, waaraan Zeegers door de KNAU werd verplicht om mee te doen. Het was een kwalificatiewedstrijd voor de Olympische Spelen dat jaar in Los Angeles. Zeegers had hier helemaal geen zin, maar deed toch maar mee om ruzie te voorkomen.

Nico Baars in het midden. Foto van Atletiekhistorici.nl

Dat Zeegers hiervoor niet had getraind, telde niet. Het ergste was dat het die dag snikheet was. Zeegers: ‘Zeer geschikt voor de korte en middenafstanden, maar moordend voor afstanden boven 3.000 meter.’

De race in de brandende zon was slopend, zonder enig zuchtje wind. Na vier kilometer besloot Zeegers ermee op te houden, omdat hij door de hitte werd bevangen. Baars liep door, maar werd gaande de race steeds witter en onstabieler. Ondanks waarschuwingen aan de wedstrijdleiding werd er niet ingegrepen. Weer iets later viel Baars op de baan neer en werd met spoed naar het ziekenhuis gebracht. Later die dag werden ook twee Duitse lopers afgevoerd, die door de hitte waren bevangen.

Enkele dagen later bezocht Zeegers zijn concurrent in het ziekenhuis, met wie het goed ging. Toch stierf hij de zaterdag erna aan de gevolgen van de race in het Olympisch Stadion. Voor zover ik weet is Baars daarmee de enige atleet ooit, die zijn dood heeft gevonden door een wedstrijd in dit stadion.

Uit de krant van 1932

Daarna werd het echt bizar: de KNAU weigerde Zeegers mee te nemen naar de Spelen. Er werd geen verklaring gegeven hiervoor, maar na lang aandringen bleek de Unie zich te baseren op de beruchte race van 12 juni. Omdat de Amsterdammer deze niet had uitgelopen, had hij geen karakter getoond. Nota bene een wedstrijd met een groot aantal afvallers en zelfs een dode werd door de KNAU gebruikt om een vervelende atleet buiten te sluiten.

Foekje Dillema was dus niet de enige…

Even alleen

Zeegers had daarom ronduit de pest aan de officials van de KNAU. In Amsterdam haalde hij goed zijn gram toen voorzitter Strengholt hem de hele dag door aan het treiteren was. ‘Ik heb me op het bijterrein even tot hem gewend. Hij wandelde daar zeer zelfvoldaan met de official Burger, die even aan de praat gehouden werd door een clubgenoot van me. Zodoende heb ik me één minuutje ongestoord met Strengholt kunnen bezighouden.’

Strengholt zelf

Het zorgde voor een wat beurs gezicht bij de voorzitter. Zeegers kreeg een schorsing van drie jaar opgelegd, maar dat zou uiteindelijk aanzienlijk worden ingekort. Zo’n veertig jaar later zouden de twee zich uiteindelijk met elkaar hebben verzoend.

De volgende vergeten sportheld is grondlegger van een Nederlandse hockeydynastie.

Atletiek · Roeien · Vergeten sporthelden

permalink | ga naar reacties |

Reacties