Vergeten sporthelden: Jan Hendrik ‘Roepie’ Kruize

De vorige vergeten sportheld Jan Zeegers kwam uit een bijzonder sportieve familie. Hetzelfde geldt voor hockeyer Jan Hendrik ‘Roepie’ Kruize (1925-1992). Zijn nageslacht speelt nu nog een rol tot in de bestuurskamers toe.

Roepie Kruize scoort in de interland tegen Frankrijk op 24 april 1948. Foto Nationaal Archief

In de oude boekjes over de geschiedenis van onze grote sporten krijgen de bestuurders per definitie alle lof toegezwaaid - ook bij het hockey. In het Blue Band Sportboek uit 1954 bijvoorbeeld staat over de twintiger jaren van de vorige eeuw:

‘Hockey begon zijn glorieuze opmars in Nederland en het is de grote verdienste van de leiders van de (K.)N.H.B. geweest (en dat is het nog), dat deze opmars nagenoeg zonder onderbreken tot in het heden is voortgezet.’

Geen woord over Rein de Waal, een van de eerste vergeten sporthelden uit deze serie. Gek werd hij van de regels, die voor 1925 in het Nederlandse hockey golden als enige land in de wereld. Met veel pijn en moeite kreeg hij het voor elkaar om de hockeybestuurders te overtuigen van een modernisering van de spelregels, zodat Nederland in staat was mee te doen aan de Olympische Spelen van 1928 in het – eigen! – Amsterdam.

Het jaar 1928 wordt sindsdien beschouwd als de grote doorbraak van hockey in Nederland. Voordat die Spelen begonnen, wist bijna niemand wat deze sport inhield. Op de dag van de olympische hockeyfinale van 1928 tussen Nederland en Brits-Indië werden in Amsterdam-Zuid al de eerste jongeren waargenomen die op straat aan het hockeyen waren. Zo snel kan het dus soms gaan, maar meestal niet door de verbijsterende inzichten van de sportofficials.

Twee leden van de familie Kruize in twee Nederlandse hockeyteams op één dag! Uit de krant van 1946

Integendeel zelfs, want die bestuurders hebben het Nederlandse hockey minstens drie decennia aan ontwikkeling ontnomen. Het zijn toch vooral de sporters zelf, die de grootste bijdrage hebben geleverd. Zoals Jan Hendrik Roepie Kruize bijvoorbeeld, die speelde in de glorietijd van zowel de Haagse Hockey en IJshockeyclub HHIJC als het Nederlandse team. Ook is hij de grondlegger van Nederlands belangrijkste hockeydynastie.

De Indische speelwijze

Eerlijk gezegd schreef het Blue Band Sportboek ook iets over het belang van Kruize en zijn medespelers, maar dan wel pas nadat alle bobo’s uitvoerig waren behandeld. Een dikke halve eeuw later kan het geen kwaad iets meer te zeggen over HHIJC, de club die in 1974 met TOGO fuseerde tot Klein Zwitserland.

Spelmoment uit HHIJC tegen Venlo van vlak na de oorlog

Kruize kwam hier na de oorlog terecht na een loopbaan bij Laren - ook wel de Club van de Gebroeders genoemd door de aanwezigheid van enkele broers uit de familie Loggere, Stokhuyzen en Kruize. Roepie debuteerde namelijk als veertienjarige in het eerste van Laren en speelde daarin samen met zijn broer Gerard. Vooral met Dick Loggere vormde hij een koppel tot in het nationale team.

Na de oorlog was HHIJC dus de nieuwe club van Kruize, die toen een belangrijke rol speelde in het Nederlandse hocky. In het Blue Band-boek staat: ‘De invloed van HHIJC op het Nederlandse hockey is groot geweest, omdat het spel van de Hagenaars in de jaren 1947-1952 veel invloed op het spelpeil van ons nationale elftal heeft gehad. In het seizoen 1947-1948 introduceerde HHIJC de Indische speelwijze: het systeem van het aloude en volprezen “oude spel” werd radicaal over boord gezet en het “short-passing”, afgewisseld met af en toe lange slagen, werd ingevoerd. Het succes was overweldigend.

Het Nederlandse elftal nam deze speelwijze over, hetgeen des te gemakkelijker was, omdat in die jaren regelmatig vijf à zes spelers van HHIJC voor het nationale elftal werden gekozen.’

Het Nederlandse team van 1948 - 1952

Aldus Blue Band. En één van die spelers was dus Roepie Kruize, spelend en vooral scorend in het machtige Haagse team. Zoals Blue Band verzuchtte: ‘Een dergelijk elftal als HHIJC in de jaren 1948-1952 bezat, zal niet zo gauw op onze hockeyvelden terugkeren.’

Olympische successen

De successen voor HHIJC waren dus overweldigend en ook het Nederlands team deed het niet slecht in die tijd – integendeel. Samen met de eerdergenoemde Dick Loggere was Kruize een van de gezichtsbepalende spelers van Oranje op de Olympische Spelen van 1948 en 1952. Daar werd respectievelijk brons en zilver gewonnen. Kruize maakte daar zijn naam ook waar van veelscorende speler.

Op de Spelen van 1948 had hij last van een hoofdwond, maar kon toch meedoen aan de strijd om de derde en vierde plaats tegen Pakistan. ‘Hij was de beste man van de ploeg,’ schreven de kranten hierna. Die strijd tegen Pakistan werd trouwens over twee wedstrijden verdeeld, omdat de eerste was geëindigd in gelijk spel. Toen was er nog niet het gedonder met verlengingen en uiteindelijk strafballen maar gewoon nog een keertje over. Nederland had daarom op de Spelen van 1948 maar liefst drie keer tegen Pakistan gespeeld!

De olympische finale van 1952 tussen Nederland en India

Ook in 1952 presteerde Oranje goed, nu met Rein de Waal als bondscoach. In de finale werd verloren van India, toentertijd het beste land van de wereld. Vier jaar later wilde De Waal met zijn team voor de eerste keer hockeygoud grijpen, maar deze Spelen in Melbourne werden op het allerlaatst geboycot door Nederland uit protest tegen de Russische inval in Hongarije. Toch was Gerard Kruize wél in Australië, maar als Amerikaan.

Hij was geëmigreerd naar dit land en gaan spelen voor het nationale hockeyteam op de Spelen van Melbourne. Het was een sportief drama, want er werd drie keer verloren. Met 6-1 van Singapore, met 16-0 van India en met 5-1 van Afghanistan. Maar goed: Gerard was erbij en Roepie niet.

Singapore tegen het VS van Gerard Kruize op de Olympische Spelen van 1956

De hockeydynastie

De vorige vergeten sportheld Jan Zeegers kwam uit een sportieve familie, maar Kruize al helemaal. Zijn zus speelde reeds voor de oorlog in het Nederlandse dameshockeyteam, samen met Madzy Rollin Couquerque. Kijk maar:

Uit de krant van 1938

Ook had hij nog twee hockeyende broers, maar het werd pas echt feest met zijn eigen kinderen Ties, Hans en Hidde. Die speelden respectievelijk 167, 14 en 30 interlands. Vooral Ties werd bekend als veelscorende speler (202 goals in 167 interlands), maar zou toch niet hetzelfde gemiddelde halen als zijn vader van 1,21 treffer per interland (56 interlands met 69 goals).

In 1968 werd Roepie Kruize nog voor één jaar bondscoach. In 1992 is hij overleden.

Roepie Kruize zelf (rechts) in 1968 als bondscoach. Naast hem de scheidend coach Piet Bromberg. Nationaal Archief

De volgende vergeten sportheld heeft zijn sporen nagelaten tot in dit artikel toe. Hij is de hoofdverantwoordelijke voor de eigenzinnige hockeyregels van voor 1925.

Hockey · Olympische Zomerspelen · Vergeten sporthelden

permalink | ga naar reacties |

Reacties