Zoeken

De jaarlijkse terugblik begint zo'n beetje bij de rederijkers. Deze goedgebekte dichters spraken reeds in de Middeleeuwen op nieuwjaarsdag de beste wensen voor de bestuurders van de stad en haar burgers uit. Echt terugblikken deden ze nog niet, maar het begin was er.

In de zeventiende eeuw kwam de terugblik op het voorbije jaar echt op gang. Het duo Thomasvaer en Pieternel gaf jaarlijks, na de opvoering van de Gijbrecht van Aemstel van Joost van den Vondel in de Amsterdamsche Schouwburg, een terugblik en nieuwjaarswens op rijm ten gehore. Dat deden zij in de klucht De bruiloft van Kloris en Roosje.

Deze klucht ontwikkelde zich gestaag tot een traditie en alras werden actualiteiten bespot en beroemde doden van het voorbije jaar gememoreerd. In die traditie van het memoreren van beroemde doden haakt Sportgeschiedenis.nl nu in. Wij nemen uiteraard bekende sport(besuurd)ers onder de loep.

Zo op het eerste gezicht was 2007 een slecht sportdodenjaar. Niet dat er niet genoeg sportdoden vielen te betreuren, maar ze waren over het algemeen wat minder beroemd dan de exemplaren van vorig jaar. 2006 zou ik zelfs willen betitelen als een uitstekend sportdodenjaar. Toen bliezen onder meer beroemdheden als Faas Wilkes, John Blankenstein, Giacinto Facchetti, Ferenc Puskas en Cor van der Hart de laatste adem uit. Dit jaar was het allemaal wat minder. We moeten het doen met grootheden als Dé Stoop, Nils Liedholm en Kees Buurman, en een reeks minder goden.

Alan Ball een mindere sportgod? Laat hij het niet horen. Ball maakte deel uit van de Engelse ploeg die in 1966 de wereldtitel veroverde. De WK-finale van toen geldt nog altijd als een klassieker. Engeland won na verlenging met 4-2 van Duitsland (het is mogelijk!), maar de derde Engelse treffer leidt nog altijd tot felle discussies.

De WK-finale van 1966 tussen Engeland en West-Duitsland. Na een voorzet van Ball schiet hier Geoff Hurst hier de 3-2 binnen. ANP Fotoarchief

De bal belandde via de onderkant van de lat op doellijn, en de vraag zal altijd blijven of de bal de doellijn wel was gepasseerd. De Zwitserse arbiter Gottfried Dienst twijfelde, waarna de Russische grensrechter Tofik Bachramov aangaf dat het doelpunt geldig was. Ball is de tweede speler van het gouden team uit 1966 die is overleden: in 1993 ging aanvoerder Bobby Moore hem voor.

Tribute to Alan Ball

Dan Al Oerter. Oerter was een grootheid, een van de weinige sporters die viermaal achtereen olympisch kampioen werd in dezelfde discipline. Op zijn twintigste mocht de Amerikaan in 1956 naar Melbourne, om deel te nemen aan de Olympische Spelen. Hij won goud bij het discuswerpen en wist die prestatie nog drie keer te herhalen.

Na vier keer goud hing Oerter zijn discus aan de wilgen, maar in 1980 begon het bij de toen 43-jarige toch weer te kriebelen. Hij verbeterde zijn persoonlijk record, en leek op weg naar zijn vijfde Spelen. Toen werd bekend dat de Amerikanen vanwege een boycot niet naar de Sovjetunie zouden afreizen.

Al Oerter zelf

Komen we bij Nils Liedholm. De Zweedse voetbalster was niet alleen in eigen land een held, maar vooral ook geliefd in Italië. Weinig buitenlandse voetballers hebben zoveel betekend voor het Italiaanse voetbal als deze Zweed.

Hij kwam op zijn 26e naar Italië. Dat was in 1949, nadat hij een jaar eerder met de Zweedse ploeg goud had gewonnen op de Olympische Spelen van Londen. Ondanks het feit dat AC Milan in het eerste seizoen geen kampioen werd, genoot het publiek. Er werden maar liefst 118 doelpunten door de Milanezen gemaakt, en ze speelden prachtig voetbal. AC Milan bezorgde het publiek afleiding en ontspanning, in een stad die nog moest genezen van de wonden van de Tweede Wereldoorlog.

Nils Liedholm zelf

Liedholm was al 35 jaar oud toen hij in 1958 aanvoerder werd van het Zweedse nationale elftal. De Zweden haalden in eigen huis de WK-finale, maar verloren die wedstrijd van het Brazilië van Pele. Liedholm speelde nog een paar jaar, maar trok zich uiteindelijk terug op een wijnkasteel in Piemonte.

In de tweede helft van de jaren zeventig ging hij zich weer serieus met het voetbal bezighouden. Liddas werd trainer bij Fiorentina, maar beleefde zijn mooiste jaren bij AS Roma en AC Milan. In het door het catenaccio afgegleden Italiaanse voetbal leerde Liedholm de Italianen weer aanvallend en zonder strikte mandekking spelen, waardoor het land in de jaren tachtig weer aansluiting kreeg bij de wereldtop.

Minder beroemd

Roem is natuurlijk maar één criterium om van een goed of slecht sportdodenjaar te spreken. Want je kunt ook minder beroemd zijn, en toch een prominente positie in de sporthistorie innemen. Wat dat betreft is 2007 juist een uitstekend sportdodenjaar! Wat sommige ontvallenen aan roem ontbeerden, maakten ze goed door hun persoonlijkheid en de verhalen en anekdoten die ze achterlieten.

Henk van Brussel speelde jarenlang voor Go Ahead Eagles. Hij maakte deel uit van het team dat in 1963 promoveerde naar de Eredivisie. In 1964 vertrok hij naar Zwolsche Boys en later kwam hij ook nog uit voor De Graafschap. Na zijn actieve carrière werd hij trainer. Hij was oefenmeester bij onder meer Go Ahead Eagles, SC Heerenveen, De Graafschap, FC Groningen en SC Heracles.

Henk van Brussel zelf (links) in 1978 als coach van Go Ahead Eagles. Foto Nationaal Archief

Vooral bij Heerenveen verrichtte hij knap werk. Van Brussel hield van een simpele aanpak. Zijn motto: ‘Hard werken en aanvallen’. Die speelstijl werd in Friesland bekend als 'De Brusselse kermis'. Wanneer het elftal aantrad in eigen stadion, gebeurde er wat. De aanpak van Van Brussel rendeerde. In de seizoenen 1980-1981 en 1981-1982 drong Heerenveen door tot de nacompetitie. De club liep promotie echter steeds net mis.

Dé Stoop was de eigenzinnige voorzitter van FC Amsterdam en FC Den Haag. Hij zat vol revolutionaire ideeën, zoals shirtsponsoring en meer inkomsten uit televisierechten. FC Amsterdam, met Dé Stoop voorop, stond ook bol van de humor en de gein. Het leverde fantastische avonturen op. Zo bestond het Japanse televisiestation Tokio Channel TV in 1979 vijftien jaar. Voor die gelegenheid organiseerde het station die zomer een internationaal voetbaltoernooi, met als topact het Nederlands elftal, de vice-wereldkampioen van 1978.

Dé Stoop in 1973. Nationaal Archief

De KNVB kon echter niet op de uitnodiging ingaan, omdat de Oranjespelers zich bij hun clubs, her en der in Europa, op het nieuwe seizoen voorbereidden. Geen man overboord, want KNVB-voorzitter Jacques Hogewoning haalde FC Amsterdam-voorzitter Dé Stoop over om met zijn eerste divisieclub als stand-in te fungeren. De traditionele rode broeken en witte shirts konden thuis in de kast blijven liggen, want FC Amsterdam speelde uiteraard in oranje.

De Japanse voetbalbond zat in het complot. De bond vertelde het thuispubliek niets en het in oranje gehulde FC Amsterdam kreeg in Japan een ware Vip-behandeling. De wedstrijden trokken gemiddeld 45.000 toeschouwers en kwamen live op de televisie. Ook verbleven de spelers in de duurste hotels. Het bedrog is in Japan nooit uitgekomen!

Nog een oud-voorzitter, en wel Herman Wessels van FC Twente. Zijn periode als voorzitter (2000-2004) was behoorlijk turbulent. Zo stond de club daags na de vuurwerkramp (13 mei 2000) voor het dilemma om de competitiewedstrijd tegen Feyenoord wel of niet te spelen. Later zei Wessels hier over: ‘Achteraf gezien hadden we toen niet moeten spelen, maar ik realiseerde me die zaterdagavond de impact van de ramp niet’. De bekerwinst in 2001 vormde een hoogtepunt voor zowel de club als de voorzitter.

Eerbetoon aan Herman Wessels

Zetten we ook nog even een radiomaker in het zonnetje: Kees Buurman. Hij was de bedenker van succesvolle NOS-radioprogramma's als Langs de Lijn, Radio Tour de France en 'Met het oog op morgen'. Ook had Buurman in 1972 als eerste in de gaten dat het met de gijzeling van de Israëlische ploeg op de Olympische Spelen verkeerd afliep. De Nederlandse radio was daardoor de enige in Europa die in de nacht van de dramatische ontknoping rechtstreeks bleef uitzenden!

Kees Buurman zelf

Tot slot stierf deze maand Foekje Dillema, de atlete die door een seksetest werd uitgesloten van haar sport. Aan haar besteden we nog een apart bericht in de terugblik op 2007.