Henk Gemser beging de doodzonde van Elfstedentocht

Henk Gemser heeft tijdens de Elfstedentocht van 1963 een klein stuk in de auto afgelegd. Zo hoopte hij te voorkomen dat hij vlak voor de finish van het ijs zou worden gehaald. Toen hij dit vijf jaar geleden vertelde ontstond er een hoop deining. Het verhaal van Gemser is trouwens de basis van een film van Steven de Jong over de Tocht van 1963.

De Elfstedentocht van 1963

In oktober 2002 zaten Marnix Koolhaas en ik bij Gemser te praten over de Elfstedentocht van 1963. Opeens kondigde hij aan dat hij later iets wilde vertellen “wat ik in die veertig jaar altijd voor mezelf heb gehouden”. Een half uur later zei hij dit opnieuw, waarna hij met een bekentenis kwam.

Samen met een oude klasgenoot uit Franeker, Henk Buma, stapte hij bij het dorp Oudkerk in een auto. Twee kilometer verder keerden ze terug op het ijs. Gemser en Buma wilden zo voorkomen dat ze door een geheime controle van het ijs zouden worden gehaald en daardoor de tocht niet konden afmaken.

Gemser: “Ik heb iemand gevraagd of hij ons met de auto voorbij een groep mensen wilde brengen. En dat heeft die man gedaan. Ik vertel dit voor het eerst. Niemand wist dit, behalve Buma natuurlijk. En die chauffeur. Dat wij tijdens de Elfstedentocht van 1963 een kilometer of twee niet geschaatst hebben, maar achterin een auto hebben gezeten, ’s nachts om een uur of half elf. Ik heb dat natuurlijk alleen gedaan uit angst dat we gepakt zouden worden, en alsnog geen toestemming kregen om dat laatste stuk van acht kilometer af te maken.”

Henk Gemser zelf, in 1963

Die angst was trouwens reëel, omdat de organisatie die dag honderden mensen van het ijs heeft verwijderd. In Franeker liepen de spanningen daarbij zo hoog op dat enkele rijders in een politiecel moesten afkoelen. (Daarover later meer op deze site.)

Nadat deze bekentenis publiekelijk bekend was gemaakt, barstte er in Friesland een debat los. Sommige mensen vonden dat Gemser zijn Elfstedenkruisje moest inleveren, maar daarvan wilde het Elfstedenbestuur niets weten. Naar verluidt was Buma zo kwaad dat Gemser het geheim had verklapt, dat hij hem sindsdien nooit meer heeft willen aankijken. Wat erger klinkt dan het is, want tussen 18 januari 1963 en de reünie in 2003 hadden ze elkaar toch al nooit meer gezien.

De belevenissen van Henk Gemser in 1963 is de basis van een speelfilm van Steven de Jong over deze tocht. In 2009 komt deze in de bioscoop.

 Henk Buma zelf, in 1963

Lees hier het verhaal over George Scheweigmann.

Lees hier het verhaal over Willem Augustin en Sjirk Velstra

Schaatsen

permalink | plaats reactie |

Reacties