Het mysterie Freddy Maertens

Wielrenner Freddy Maertens nam in 1976 het estafettestokje over van Eddy Merckx. Maertens won twee jaar lang de ene wedstrijd na de andere. In 1976 werd hij wereldkampioen op de weg vóór Francesco Moser. Zijn terugval was even spectaculair als zijn plotselinge wederopstanding in 1981.

ANP fotoarchief

Freddy Maertens, opgegroeid aan de West-Vlaamse kust, won in 1976 en 1977 zo’n beetje alles wat er te winnen viel: klassiekers, het wereldkampioenschap, kleine rittenkoersen en etappes, véél etappes. Maertens kon zelfs aardig klimmen. In 1977 zegevierde hij in de Vuelta, waarin hij niet minder dan dertien ritten won. Door onder meer financiële kopzorgen en een moeizaam genezende polsbreuk, opgelopen bij een val in de Giro, boekte Maertens na 1978 twee jaar lang nauwelijks één aansprekend resultaat.

In 1981 keerde Freddy Maertens terug onder de vleugels van zijn vroegere ploegleider Lomme Driessens. Net als in de goede jaren nam Driessens het roer over tot in de keuken van Carine Maertens, waar hij haar vertelde hoe ze de minestronesoep moest klaarmaken. “We waren niet eens meer baas in eigen huis”, zei Maertens in zijn autobiografie ‘Niet van horen zeggen’ uit 1988. Kritische Belgische journalisten merkten trouwens op dat diezelfde Driessens de renner in zijn glorietijd fysiek over de kling jaagde door hem veel te veel koersen te laten rijden.

Maertens werd in 1981 pas op het laatste moment opgenomen in de Tourploeg van Boule d’Or. In de sprint won hij uit het niets de eerste etappe in de heuvelachtige omgeving van Nice, waar Bernard Hinault meteen ten aanval trok, en de Nederlandse Tourfavoriet Johan van der Velde met anderen direct vijf minuten én de Tour verloor. Maertens zou nog vier etappes winnen, en daarnaast ook de groene trui. In september werd hij in Praag opnieuw wereldkampioen.

Het waren de laatste stuiptrekkingen van het grote wielertalent van Maertens. Bij zijn verrijzenis werden vragen werden gesteld omdat hij grimassend en met de tong uit de mond door het peloton zwalkte en opvallend vaak viel. In 1982 viel de regenboogtrui vooral op door overal af te stappen. Maertens bleef koersen tot in 1987, maar presteerde nauwelijks nog in wat hij zelf zijn stille jaren in het peloton noemde.

Er is altijd gespeculeerd over ‘het mysterie Maertens’. Opgebrand door overmatig cortisonengebruik werd vaak gehoord. Maertens heeft dit altijd ontkend, terwijl hij er geen geheim van maakte wel eens stimulerende middelen te gebruiken, zoals iedereen in die tijd. Het karakter van Maertens, snel van zijn stuk gebracht en waarschijnlijk de goedheid zelve, heeft ongetwijfeld een grote rol gespeeld in zijn aftakeling als renner.

Maertens zelf meende in zijn autobiografie dat er in 1981 geen sprake was van een mysterie. Voor even vrij in zijn hoofd van allerlei financiële beslommeringen kon hij het nog één keer opbrengen om zoals vroeger op training ‘intens veel kilometers erdoor te jagen’. Voor zijn vele valpartijen had hij een minder afdoende verklaring: “Het leek wel of er vreemde krachten in het spel waren”. Zijn falen in 1982 schreef Maertens toe aan een verondersteld gebrek aan vertrouwen van de ploeg, die Daniël Willems aantrok als tweede kopman. Daardoor kon hij het niet opbrengen om voldoende te trainen.

Dan was er nog de alcoholconsumptie van de tweevoudig wereldkampioen, die de gewoonte had op veertig kilometer van de finish van een koers een halve bidon champagne leeg te drinken. Al in 1981 deed Lomme Driessens daarover een opmerkelijke uitspraak, opgetekend door wielervolger Stefan van Laere: “Te veel wijn en te weinig fietsen, dat was zijn ongeluk”, meende Driessens.

De pogingen van Maertens om zijn drankgebruik te ontkrachten in zijn boek zijn soms aandoenlijk. “Ik dronk wel ooit een glas teveel, maar wie doet dat niet”, en “ik zocht wel eens troost in een stevige pint”. Op de vrijdag voorafgaande aan het WK van 1982 in Goodwood, waar hij zou afstappen, stelde hij zijn Engelse taxichauffeur voor om samen een pint te gaan drinken omdat de goede man zo hevig transpireerde.

Freddy Maertens was een geweldige wielrenner. Dat zijn benen van nature sterker waren dan de schouders die de successen moesten dragen kan niemand hem verwijten. Na zijn wielerloopbaan was Maertens lange tijd werkzaam in het Wielermuseum te Roeselare. Tegenwoordig werkt hij in Oudenaarde in het Centrum Ronde van Vlaanderen.

Wielrennen

permalink | plaats reactie |

Reacties