Deelnemen, winnen en De Coubertin

Het olympische motto Citius, Altius, Fortius is oorspronkelijk bedacht door een Franse monnik, Henri Didon. Ook van die andere olympische spreuk, 'deelnemen is belangrijker dan winnen', wordt vaak gezegd dat hij door een geestelijke is bedacht, een bisschop. Pierre de Coubertin zou de spreuk hebben overgenomen. Maar is dat wel zo?

De historie van deze spreuk begint meestal in 1908. Tijdens de Olympische Spelen in Londen was er ook een conferentie voor anglicaanse bisschoppen. Op 19 juli werd er een speciale mis gehouden in St. Paul's Cathedral voor de olympische deelnemers. Een van de sprekers was Ethelbert Talbot, bisschop van midden-Pennsylvania. De Coubertin hergebruikte volgens eigen zeggen diens woorden tijdens een speech enkele dagen later:

"L’important dans ces Olympiades, c’est moins d’y gagner que d’y prendre part."

De toespraak van bisschop Talbot is echter bewaard gebleven, en daarin komt deze tekst in zijn niet voor. Hij sprak overigens wel over hetzelfde thema:

"The only safety after all lies in the lesson of the real Olympia – that the Games themselves are better than the race and the prize. St. Paul tells us how insignificant is the prize.  Our prize is not corruptible, but incorruptible, and though only one may wear the laurel wreath, all may share the equal joy of the contest."

Hoewel Talbot hier duidelijk over het zelfde thema spreekt, lijkt zijn tekst niet op de formulering van De Coubertin. Maar is hij dan misschien de inspiratiebron geweest? Nee.

Ethelbert Talbot, niet te verwarren met een Brits-Frans automerk.

Veertien jaar eerder sprak De Coubertin namelijk in Griekenland voor de Literaire Sociëteit Parnassus in Athene, met als doel zieltjes te winnen voor de organisatie van de Spelen in Athene, nadat hij eerder dat jaar het IOC had opgericht. Hij vroeg de Grieken te kijken naar de Franse voetballers, die in hun eerste partijen tegen Engeland ook verloren, maar uiteindelijk beter werden en wonnen:

"Le déshonneur ne consisterait pas ici à être battu: il consisterait à ne pas se battre."

Hiermee lijkt het dus dat Coubertin toch zelf de bedenker was van dit olympische credo. Waarom hij in Londen dan toch de bisschop de eer gaf voor deze spreuk is onduidelijk; misschien deed Talbot hem terugdenken aan zijn eerdere toespraak. In dat geval zou de oorsprong van de spreuk dus liggen bij de apostel Paulus. Maar de professor in de klassieken David Young legt de oorsprong nog een paar decennia eerder, bij de Romeinse dichter Ovidius. In zijn "Metamorphosen" strijden Hercules en de god Acheloüs met elkaar, waar bij de halfgod het wint. De verliezer verklaart volgens Ovidius:

"Nec tam turpe fuit vinci quam contendisse decorum est." (Het was niet zozeer beschamend om verslagen te worden als het eervol was te hebben gestreden.)

Young, die de Coubertin en de vroege olympische beweging uitgebreid bestudeerde, is er zeker van dat De Coubertin tijdens zijn opleiding bij de jezuïeten Metamorphosen heeft gelezen, en legt dus de oorsprong van deze spreuk bij de Romeinse dichter, niet een Amerikaanse bisschop.

Het zou overigens nog even duren voor dit credo ingeburgerd raakte. De Coubertin gebruikte het zelf wel tijdens de Spelen van 1912 en 1920, maar er werd weinig aandacht aan geschonken. In 1932 verscheen het voor het eerst op het scorebord tijdens de openingsceremonie:

"The important thing in the Olympic Games is not winning, but taking part. The essential thing in life is not conquering but fighting well."   

Nog 175 dagen tot Beijing 2008.

Olympische Zomerspelen · Op weg naar Peking

permalink | plaats reactie |

Reacties