Helena Mayer, een excuus-jood?

Net als bij de Winterspelen van 1936 telde de Duitse olympische ploeg van Berlin 1936 welgeteld één joodse deelnemer. Het was schermster Helene Mayer, eigenlijk niet eens echt joods was.

Mayer's moeder was namelijk geen joodse, en volgens de joods traditie haar dochter ook niet. Haar vader was echter wel joods, zodat de Nazi-partij haar bestempelde als  "Mischling" of "Halbjudin". De blonde schermster bleef zich echter Duits voelen, ook toen ze na invoering van de rassenwetten het lidmaatschap van haar schermclub moest opgeven en haar studiebeurs werd ingetroken (ze studeerde internationaal recht in de V.S.).

Op dat moment was Mayer een van de succesvolste schermsters van het moment. Al op haar veertiende werd ze tweede bij het Duitse kampioenschap floretschermen, en in de jaren daarna had ze een abonnement op die titel. In 1928 had ze in Amsterdam de olympische titel gegrepen, in 1929 en 1931 gevolgd door de wereldtitel. Haar vijfde plek op de Spelen van Los Angeles was verrassend en teleurstellend. Ook na haar ingetrokken studiebeurs bleef ze in Amerika, waar ze in 1934 afstudeerde en voor het eerste de nationale titel op haar naam schreef. Na haar uitsluiting door de Duitse schermautoriteiten leek er echter geen kans op een derde olympisch optreden in Berlijn.

Maar in 1935 volgde toch een uitnodiging voor de Spelen. Hitler keurde de opname van niet-arische deelnemers goed, allereerst als zoethoudertje voor het buitenland, maar ook omdat het IOC liet doorschemeren de Spelen te zullen afnemen als Duitsland de ploeg niet zou openstellen. Mayer wilde graag voor Duitsland uitkomen en had bovendien heimwee. Haar toezegging werd haar niet door iedereen in dank afgenomen; veel joodse Duitsers zagen haar, niet geheel ten onrechte, als Hitlers "excuus-jood". De Duitse schrijver Thomas Mann riep haar via de (Amerikaanse) radio zelfs op om de Spelen te boycotten.

Op de Spelen deed Mayer het uitstekend, en ze had nog lang uitzicht op goud. In de finale ronde verloor ze uiteindelijk twee partijen, waardoor ze op de tweede plaats belandde. Ook een jaar later kwam ze nog uit voor het Duitsland van de NSDAP, en ze won in Frankrijk zelfs de wereldtitel. Ze bleef echter in Amerika wonen, waar ze inmiddels les gaf aan een college, en kwam tussen 1938 en 1948 niet in Duitsland. Pas in 1952 verhuisde ze weer terug naar haar geboorteland, waar ze een jaar later overleed aan kanker.

Nog 169 dagen tot Beijing 2008.

Olympische Zomerspelen · Op weg naar Peking

permalink | plaats reactie |

Reacties