Voetbal in de tijd van Han Hollander

Exact tachtig jaar geleden trof Han Hollander zijn laatste voorbereidingen voor het radioverslag van Nederland – België van 11 maart 1928. Zo maakte hij ook een einde aan curieuze bijeenkomsten in Rotterdam, waar duizenden toeschouwers keken naar een nagemaakt voetbalveld met daarop een magnetische bal.

Han Hollander en AVRO-directeur Willem Vogt in 1930. Nationaal Archief

In 1928 klom Han Hollander op het dak van het Oude Stadion in Amsterdam om Nederland – België te verslaan voor de radio – een primeur. Voetbal was toen al enorm populair, want voor dergelijke wedstrijden was het normaal dat er zo’n 150.000 aanvragen kwamen voor een kaartje. En er waren maar zo'n 20.000 tot 30.000 plaatsen ter beschikking.

Er was daarom een bloeiende zwarte markt. Voor de interland van 11 maart 1928 werd bijvoorbeeld veertig gulden geboden. Ter vergelijking: in datzelfde jaar kostte het duurste kaartje voor een klassiek concert in Leeuwarden nog geen drie gulden. En de nieuwste collectie hoeden uit Parijs dat jaar waren in Rotterdam nog geen tientje het stuk.

Massale bijeenkomsten

Tijdens interlands organiseerden kranten vaak massale bijeenkomsten, waar de verslaggever de laatste stand doorbelde naar de redactie. Dat werd meteen doorgegeven aan de massa buiten, die dan wist of het moest juichen of juist niet. Het Rotterdamsch Nieuwsblad organiseerde vanaf 1923 heel bijzondere bijeenkomsten.

Op het Hofplein werd namelijk een enorm bord opgehangen met daarop een voetbalveld en een magnetische bal. De journalist in het stadion stond anderhalf uur lang in telefonisch contact met de redactie om door te geven waar de bal op het echte voetbalveld lag. Hiervoor werden coördinaten gebruikt als e7, f3 en a4. In Rotterdam werd daarop de magnetische bal op dezelfde manier verplaatst, zodat toeschouwers het idee kregen naar de echte wedstrijd te kijken. Er kwamen duizenden mensen op af, die geestdriftig de bewegende bal toejuichten.

Het Hofplein te Rotterdam, uit de hoogte gezien richting het kantoor van het Rotterdamsch Nieuwsblad en postzegelhandel De Heer

Han Hollander

De uitzending van Hollander in 1928 maakte een einde aan dit bord, maar in plaats daarvan huurden redacties enorme geluidsboxen in om het verslag uit te zenden. De meeste mensen hadden toen geen radio, dus zo konden ze toch horen hoe Oranje het deed.

Hollander zelf was exact tachtig jaar geleden niet te genieten. Zo vlak voor de uitzending was hij doodnerveus, omdat niemand tenslotte ervaring had met zo’n verslag van een voetbalwedstrijd. Hierover zei hij in een terugblik in 1938:

“Ik zal het nooit vergeten, die maanden die aan de eerste uitzending vooraf gingen. Die hebben behoord tot de ellendigste van m’n leven, en in die tijd heb ik zo menigmaal mezelf wel een klap in het gezicht kunnen geven vanwege het feit dat ik op de vraag of ik dat ik me daarmee wilde belasten JA heb gezegd. De grootste moeilijkheden heb ik toen gehad, ik was geen mens meer voor m’n gezin. Ik grauwde en ik snauwde maar en ik sprong door alles uit mijn vel. Het is de ellendigste tijd van m’n leven geweest.”

Maar waarom had hij het dan toch gedaan? Daarop gaf wielrenjournalist Joris van den Bergh toen treffend antwoord: “Ik had het geluk dat mijn jeugd samenviel met een tijd van wording, een tijd van snelle ontwikkeling op allerlei gebied. Als je dan geen dooievissiesvreter bent, doe je mee.”

En dat gold dus ook voor Han Hollander. Zijn verslag op 11 maart 1928 zou zijn leven voor altijd veranderen. Daarover later meer.

Journalist Ad van Emmenes, bondsofficial Karel Lotsy, Han Hollander, voetballer Kick Smit en scheidsrechter C.J. Groothoff in 1938 in het Olympisch Stadion. ANP Fotoarchief

Verder lezen:

De eerste voetbalwedstrijd op de Nederlandse radio

De betrouwbaarheid van Han Hollander

Tachtig jaar voetbal op de Nederlandse radio

Sportjournalistiek · Voetbal

permalink | plaats reactie |

Reacties