Han Hollander als wapen tegen de criminaliteit

De faam van Han Hollander als radiosportverslaggever begon op 11 maart 1928, tachtig jaar geleden dus. Tien jaar later bleek dat door zijn boeiende verslagen de criminaliteit in Deventer was gedaald.

Max Euwe spreekt Han Hollander toe op de huldiging van 1938

Op 21 mei 1938 versloeg Han Hollander zijn vijftigste interlandwedstrijd. Dat betekende dat hij er sinds 1928 negen had gemist, maar dat terzijde. ‘Ter gelegenheid van dit feit’, schreef de Leeuwarder Courant in 1938, 'vormde zich onlangs een comité, dat zich tot taak stelde den heer Hollander op hartelijke wijze te huldigen.’

Het was gezellig druk in het Amsterdamse Amstelhotel met vertegenwoordigers van de AVRO, de KNVB, de Surinaamse Voetbalbond en het Nederlands-Indisch Voetbalelftal. Ook schaker Max Euwe nam even het woord:

“U transporteert behalve de klank ook nog iets anders, dat wij plegen aan te duiden met het min of meer vage begrip ‘sfeer’. Ik weet niet hoe u het aanlegt. Vooral als dat een gewonnen wedstrijd is wanneer uw enthousiasme nog groter is geweest, dan krijgt men zo het gevoel, we zouden de heer Hollander graag op de schouders nemen en het veld afdragen.” 

Han Hollander praat in 1932 met zwemster Willy den Ouden

Dood aan de dieven

AVRO-voorzitter G. de Clerq vertelde wel iets heel opmerkelijks aan het feestvarken: “Uw reportages doen de criminaliteit in Nederland sterk dalen. Want een agent van politie in Deventer, die vertelde mij dat wanneer meneer Hollander spreekt voor de microfoon, en wij hebben straatdienst, dan konden we net zo goed op het bureau blijven, want dan is er nooit iets te doen op straat. Men heeft geen tijd om in te breken, men heeft geen tijd voor moorden, men heeft geen tijd voor ruzie, iedereen houdt zich even koest!”

En toen kwamen de cadeaus: een zilveren sigarettenkoker, nog een rookstel, bloemstukken en dozen vol telegrammen en aardige brieven. ‘Zij kwamen uit alle deelen der wereld en vertolkten de dankbare gevoelens van hen, die geregeld naar de reportages van den heer Hollander luisterden’, aldus de Leeuwarder Courant.

Oorlogstoestand

Op zo’n verslaggever zou de AVRO dus wel zuinig zijn, maar toen twee jaar later de Duitsers binnenvielen, was hiervan geen sprake. Op 21 mei 1940 werd Hollander persoonlijk ontslagen door AVRO-directeur Willem Vogt, tegelijk met de andere joodse medewerkers. Daarmee liep de omroep stevig vooruit op de nazificatie van de Nederlandse omroep, want pas op 9 maart 1941 werden de eerste maatregelen aangekondigd door de bezetter.

De eerdergenoemde Leeuwarder Courant schreef in 1974 een fel stuk over de meegaandheid van de omroepen: ‘Vogt stelde dat de AVRO volledig paste in de Nieuwe (nazi) Orde. Hij spoorde aan – met lofprijzingen aan het adres van de gedisciplineerde oosterburen – tot eerbiediging van de luistertucht (niet naar Engelse zenders luisteren). Vogt arrangeerde een gesprek met Mussert. Vogt legde de eerste contacten met Max Blokzijl, de NSB-propagandist nummer 1. Vogt ontsloeg ook, voordat de Duitsers er zelf over begonnen, alle joodse medewerkers van de AVRO.’

Hollander weigerde onder te duiken, omdat hij meende aan de vervolgingen te ontsnappen, omdat hij een certificaat had met de handtekening van Adolf Hitler erop. Dat had hij gekregen toen hij verslaggever was op de Olympische Spelen van 1936 in Berlijn. “Ze pakken mij toch niet op?” Dat deden de Duitsers echter wel, samen met zijn vrouw en dochter. In 1943 stierven ze in Sobibor.

Onthulling van de plaquette van Hollander

Plaquette

In 1947 werd in de AVRO-ledenraad het eerste plan gemaakt voor een plaquette voor Hollander. Vogt vond dit een goed idee: “De plannen hiertoe zullen in het bestuur der AVRO worden overwogen.” Pas in 1953 gebeurde er weer iets – exact 25 jaar na Hollanders eerste verslag. De AVRO had een verzoek ingediend bij de N.V. Nederlandsche Sportpark (de beheerder van het Olympisch Stadion) om een plaquette op te hangen in dit stadion. ‘De datum van onthulling zal nader worden bekend gemaakt.’

En dat werd uiteindelijk 22 april 1956. De zus van Han Hollander onthulde de plaquette, die in opdracht van de AVRO werd vervaardigd. Deze hangt nog steeds in het Olympisch Stadion, in de Radiokamer boven de Marathonpoort.

Het wordt eigenlijk eens tijd dat deze naar beneden verhuist, naar de Olympic Experience ofwel het museum van het Stadion. Dan kan iedereen deze met eigen ogen komen bekijken, want nu is de plaquette alleen maar te zien voor iemand met een sleutel van de Radiokamer.

De plaquette heeft twee jaar geleden ook even in mijn huis gestaan, maar is inmiddels al lang weer terug

Olympisch Stadion Amsterdam · Sportjournalistiek

permalink | plaats reactie |

Reacties